00:00Thank you very much.
00:30Thank you very much.
01:00Tapwak Road sa Dagupan City.
01:02Tubaas din ang baha sa ilang residential area dahil sa high tide at ulang dala ng bagyo.
01:07Sa Alaminos, nagbabala ang barangay Quibar Council na malapit ng umapaw ang kanilang dam.
01:13Inabisuhan nila mga residente na iwasang lumapit sa dam at mga ilog habang minomonitor ng mga otoridad ang sitwasyon.
01:24Naranasan din ang malakas sa ulan na ahatid ng Bagyong Luis kahapon sa Aurora.
01:29Sa bayan ng Dipakulaw, binahangil sa kalsada malapit sa spillway sa Marangay Dianed.
01:34Ayon kay Muse Cooper, Mark Mico Belen.
01:37Umabot kasi doon ang tubig mula sa spillway, kasunod ang pagulan at pagbagsak ng tubig mula sa kabundukan.
01:43Naging pahirapan tuloy ang biyahe ng mga motoris at residente.
01:46Sa ilang kalsada naman, humambala ang ilang bato at lupa mula sa gumuhong bahagi ng bundo.
01:52Agad nagsagawa ng clearing operations ang LGU.
02:02Tumanggi maghain ng plea sa Sen. Dante Marcoleta para sa kasong paglabag sa Presidential Decree 46
02:08o yung batas na nagbabawal sa mga public official na tumanggap ng anumang regalo.
02:14Ayon sa abogado ng Senador, may nakabimbim pa kasi silang mosyon sa Korte Suprema.
02:18Dahil dyan, sandigan bayan ang naghahain ng not guilty plea para kay Marcoleta.
02:22Naghahain naman ng not guilty plea ang kapo-akusado ni Marcoleta na si Aristotel Viray.
02:27Si Viray ay sinasabing nagbigay ng 20 million pesos kay Marcoleta noong January 9, 2025,
02:35panahong kongresista pa si Marcoleta.
02:41Napag-iwanan na raw ang edukasyon sa Pilipinas ayon sa isang organisasyon.
02:45Bukod kasi sa kakulangan sa mga silid-aralan at guro,
02:48malaking problema sa bansa ang mahigit 20 milyong Pilipinong functionally illiterate.
02:54Narito po ang aking unang balita.
02:58Poverty is a natural stage in life when a child is body being digit to grow.
03:21Grade 5 na ang 11-anyos na batang ito na itago natin sa pangalang tonton.
03:27Hirap pa rin siya sa pagbabasa at lalong hirap siyang maintindihan ang mga salitang nababasa niya.
03:33Nahirapan po. Mahaba po yung pinababasa sa akin.
03:36Na ano po ako naiiwan.
03:39Nungungkot po kasi naiiwan ako.
03:41Napansin na raw ito ng kanyang ina at mga guro nung grade 3 pa lang siya.
03:45Kaya pinasok siya sa TALAS program o Tutorials to Advanced Learners Academic Skills.
03:50Isang programa ng lokal na pamahalaan para i-tutor at tulungan ang mga estudyanteng magbasa
03:55at mapaunlad ang kanilang literacy at kakayahang matuto.
03:59Pero tila hindi pa rin sapat.
04:01Tingin ang kanyang ina?
04:02Kulang daw po siya sa practice sa pagbabasa.
04:05Binigyan siya ng reading materials para mabasa niya.
04:07Hindi niya rin naman po nababasa.
04:09Minsan po binabasa niya.
04:10Minsan po kasi naglalaro.
04:12Pag pa-practice pa daw po.
04:13Kasi ngayon daw po pag hindi siya nakabasa.
04:16Ganon pa rin po yung pagbabasa niya.
04:17Ibabalik na daw po siya ng grade 5.
04:20Ibabalik ng grade 5?
04:22Opo.
04:22Kasi kailangan niya po kasi matuto siyang totally magbasa.
04:27Si Tonton, isa lang sa 24.8 million na functionally illiterate na Pinoy
04:31ayon sa Philippine Business for Education o PBED.
04:34Ibig sabihin, kaya niyang magbasa at magsulat ng simpleng mga salita.
04:38Pero hindi na nila maintindihan ang mga mas komplikadong mga salita o pangungusap.
04:43At di rin nila gaanong magamit ang pagbabasa at pagsusulat
04:47para sa pang-araw-araw na pamumuhay o trabaho.
04:49To 1991, konting storytelling.
04:52That year, first EDCOM or yung EDCOM 1,
04:56it already flagged 14.5 million functionally illiterate Filipinos.
05:0335 years later, that figure nearly doubled to 24.8 million.
05:11The learning crisis is deep, it is widespread, and it is persistent.
05:16Sa mga resulta ng trends in International Mathematics and Science Study o TIMSS,
05:21halimbawa, palaging kulelat ang Pilipinas sa math at science sa loob ng mahigit dalawang dekada.
05:27Noong 1999, pang-36 ang bansa sa 38 na bansang kasali.
05:31Pagsapit ng 2019, umabot sa historic baseline low ang Pilipinas.
05:36Kulelat ang Pilipinas o pang 58 sa 58 na kalahok sa grade 4 math at science.
05:42Pero ang mas nakakabahala pa raw,
05:4499.53% of senior high school graduates are leaving basic education
05:50without having mastered the core competencies required of them.
05:54This is a problem that's not just poverty anymore,
05:57it is really a system problem that affects everyone.
06:01Kaya kung ilalarawan daw ng TBED ang estado ngayon ng edukasyon sa ating bansa.
06:05Left behind. Because while the Philippines has moved forward in many respects,
06:12too many Filipino learners have not moved forward with it.
06:17What makes this particularly troubling is that none of this is new.
06:22Hindi rin lamang kakulangan ang tinatayang 23,000 na guro ang problema.
06:26Malaki rin ang kakulangan sa mga silid-aralan.
06:29Ayon sa PBED, umaabot na sa 165,000 ang kulang ng mga classroom.
06:34Lumalala rin ang job skills mismatch dahil hindi tumutugma
06:38ang mga kasanayan taglay ng mga nagtatapos sa mga pangangailangan ng mga employer.
06:42That should concern every business leader
06:44because an education crisis eventually becomes an economic crisis.
06:49If we want to fix Philippine education,
06:52one thing has to be true above all else.
06:55Education policy must outlast politics.
07:01Paano?
07:02Five things.
07:05Please bear with us.
07:06Unang-una, we need to insulate education policy from political transitions.
07:13Hinikayat din ang PBED ang mas malaking pamumuhunan sa early childhood care and development.
07:18Pagpapalakas ng mga lokal na pamahalaan at paaralan sa paggamit ng pondo.
07:23Mas malawak na partnership sa pribadong sektor.
07:26At paghalal na mga pinunong maglalagay na edukasyon bilang pangunahing prioridad.
07:30A great deal has been done.
07:34Our message is that we no longer have the luxury of doing things slowly.
07:41The pace of reform is still nowhere near the scale or urgency of the crisis.
07:47Hiningan namin ang reaksyon ukol dito ang Department of Education
07:50at ayon kay Depend-Secretary Sonny Angara,
07:53karamihan sa mga data ng PBED ay outdated na raw.
07:56Ito ang unang balita.
07:58Mariz Umali, GMA News.
08:00Mariz Umali, GMA News.
08:00Mariz Umali, GMA News.
08:04Mariz Umali, GMA News.
Comments