00:00Samantala mga kapuso, panibagong insidente na po na naman
00:03ng karahasan sa eskwelahan ang nangyari kahapon.
00:06Marami ang nangangamba.
00:07Mga magulang, mga guru, mga estudyante,
00:10paano magiging ligtas sa ganitong sitwasyon?
00:13Ay, si Maris nga po ay nasa isang school ngayon
00:15para alamin ang mga dapat tandaan sa ganitong emergency.
00:19So Maris, ito ba'y talaga sa tingin mo,
00:21magagamit ng mga estudyante?
00:24Huwag naman saan na mangyari yung ganyang sitwasyon, ano?
00:30Yes, Ate Sue, Ivan, alam nyo, kapag halimbawa malagay sa ganyang sitwasyon,
00:36alam mo, you can never be prepared,
00:38pero sa tingin ko, importante pa rin na malaman natin yung mga tamang hakbang
00:43para at least kahit pa paano, kapag nasa isip natin yan,
00:48maging alerto tayo, kahit pa paano, alam natin ano yung mga gagawin.
00:53Kailangan maging second nature, ano yung reaction.
00:55At binanggit yung nasa isa akong eskwelahanan.
00:56Nandito po tayo ngayon sa St. Bernadette College sa Valenzuela City
01:11para magbigay nga po ng kaalaman, ano po ba yung mga dapat natin gawin.
01:15Pag halimbawa, maipit tayo sa isang sitwasyon ng karahasan o emergency situation,
01:20paano natin mapapanatiling ligtas ang ating mga sarili.
01:23At para po talakayan yan, mga kasama pa rin po natin si Sir Martin Aguda Jr.
01:28Siya po isang Certified Emergency Manager.
01:30Magandang umaga po sa inyo ulit, Sir Martin.
01:33Isa-isay na po natin yung mga senaryo.
01:37Ano po yung dapat natin gawin?
01:39Halimbawa, may active shooter, nakapasok po sa paaralan,
01:43at yung isang estudyante, for example, ay nalagay kayo sa hallway
01:48at nakasalubong niyo bigla yung active shooter.
01:51Ano po ang dapat niyong gawin?
01:53Well, ang unang survival technique natin palagi is get out of the site ng shooter.
02:00So yung running, yung pagtakbo ay napaka-importante, evacuation.
02:05If there is a chance, of course, no?
02:07Kung may chance na naman na pumasok sa isang classroom at ikubla yung sarili,
02:12i-lockdown natin yung sarili natin.
02:14But ang first talaga, get out of the line of sight ng shooter o yung perpetrator natin.
02:21Never play dead?
02:22Never play dead.
02:23Kasi alam naman yung perpetrator na hindi pa siya napipin down.
02:29So pwede siyang i-target pa rin.
02:33So hindi man nga ng idea na talagang magpag-play dead.
02:35Okay, pasok na tayo sa loob ng classroom, silid-aralan.
02:40Halimbawa, nandito nakapasok yung active shooter, ano yung dapat gawin?
02:46Pag nasa hallway na at wala na tayong chance na mag-evacuate, no?
02:50Dito na mapasok yung hide portion, yung run-hide fight,
02:53or tinatawag din itong lockdown procedure.
02:56So ang unang gagawin natin, il-lock natin yung sarili natin doon sa classroom.
03:01So yung pinto, ilock natin, isara natin.
03:05Okay, kung kaya natin, ibarikada yung pinto.
03:08Meaning harangan ng mga ukuwan.
03:11Mabilis.
03:12Mabilis.
03:13Kung nandiyan ang guro, dapat may nag-guide.
03:15Yan ang gagawin natin, di ba?
03:18Tapos, isara ang ilaw.
03:22At magtago, no?
03:24So etong procedure na to,
03:26ang tawag dito time barrier concept,
03:28kung saan yung perpetrator,
03:31hindi na siya magpupumilit pumasok.
03:33O pagka na-detect niya, or na-sense niya,
03:35na wala namang palang tao doon sa loob ng classroom.
03:40Maaring patayin ang cellphone,
03:41pero kung may chance na tumawag ng tulong.
03:44Yung isa d'yon, may tinatawagan siya.
03:47Okay lang ba yun?
03:48Kaya niyang i-report na nandun yung perpetrator sa kanila.
03:53Magsumbong sa otoridad,
03:55o kung may emergency number yung school.
03:58Pero as much as possible,
03:59they have to keep quiet
04:00para talagang walang tao doon sa loob.
04:04Ganun ang magiging perception
04:05ng perpetrator, ng attacker.
04:07Saan pinaka-advisable na mag-tago?
04:10Yan.
04:10Napaka-importante na maintindihan yung concept
04:13ng cover and concealment.
04:14Kasi pagka yan ay,
04:17yung pinto ay kahoy,
04:19ipapwedeng tumagus ang bala doon.
04:20So ang tawag doon,
04:21nakakonceal ka lang.
04:22Pero pag sinabing cover,
04:23ito ay simento,
04:25konkreto,
04:26na hindi po pwedeng tumagus ang bala.
04:29So dapat importante rin
04:30na mag-mahalaga rin
04:32na nandito ka sa simento,
04:34mag-tago.
04:35Oo.
04:38Mas safe yan.
04:40Yes.
04:40Kaysa yung pagtataguan nila
04:42na maaaring tumagus ang bala.
04:44Sa ilalim ng mga mesa?
04:47Ang lamesa kasi ay gawa sa kahoy.
04:49So maaaring ma-target yan.
04:52Maaaring lumusot ang bala dyan.
04:53So napaka-importante rin ko talaga
04:54kung saan magtatago.
04:55Okay.
04:56Meron bang gamit sa loob ng classroom
04:58na pwede mong gamitin na pananggalang?
05:00Yan.
05:00So yun yung last portion natin.
05:02Defend.
05:02Kung talagang pumasok
05:04at nagpumilid pumasok
05:05ang attacker or active shooter.
05:09Age appropriate.
05:10Sa bata,
05:11hindi natin nire-require.
05:11Pero kung medyo may edad na ng kaunti,
05:14pwede mag-usap-usap.
05:15Pwede natin by all means
05:16i-swarm
05:19yung attacker
05:20or kuyog.
05:21Yung term na kuyog.
05:22So pagtulong-tulungan,
05:23maaaring gumamit
05:24ng mga
05:25yung mga
05:26upuan.
05:27Maaaring
05:27anything that will
05:29hit
05:30or ma-incapacitate
05:32natin yung
05:33attacker natin.
05:34But syempre,
05:35napaka-importante dito
05:36yung dedication natin
05:37na talagang dapat
05:38magawa natin ito
05:39para masabju
05:40natin yung
05:41attack.
05:42Kung baga buo yung loob natin
05:43para gawin ito
05:44as a last resort.
05:45Sa usapin po ng evacuation,
05:47kailan ligtas na
05:48lumayo,
05:49tumakas
05:50o kaya
05:51tumakbo talaga?
05:53So pag naka-lockdown na tayo
05:54na ganito,
05:55antayin na natin
05:56yung
05:57katok
05:58o yung advice
05:59ng law enforcement
06:00na dyan,
06:01ang police
06:02na maaaring na silang
06:03lumabas.
06:06Napaka-importante
06:08yung assessment kasi
06:09na clear na yung
06:10hallway
06:10nung ating attacker.
06:12So
06:13pag dumating ang
06:14law enforcement,
06:15mga maa maris,
06:16ang importante dito,
06:16sundin natin
06:17yung kanilang
06:19mga utos
06:19kasi maaaring
06:20humalo
06:21yung
06:23perpetrator
06:23doon sa crowd,
06:24doon sa mga estudyante.
06:26So pag sinabing
06:27taas ang kamay
06:28habang nag-evacuate,
06:29e sundin natin.
06:30So ang
06:31tinuturo ngayon
06:32is
06:33once they
06:34evacuate,
06:35once they
06:36evacuate,
06:37e nakataas
06:37yung
06:38kamay nila
06:39until such time
06:40na maka-reach
06:41nila doon
06:41sa evacuation
06:43area.
06:44At yun nga,
06:45huwag tayong gagawa
06:45ng ibang aksyon
06:46na taliwas
06:47doon sa sinasabi
06:48ng ating mga kapulisan.
06:49Para mapakita rin natin
06:50na hindi kaarmado,
06:51hindi ikaw yung
06:52empty hands,
06:53kumbaga
06:53empty hands
06:54tapos hands up.
06:55At maraming maraming
06:57salamat po
06:57sa informasyong
06:58binigay niyo po sa amin
06:59na Sir Martin Aguda Jr.
07:00Siya po isang
07:01certified emergency manager.
07:02Yan po mga kapulisan
07:03po kahit papano
07:04ay nakatulong po
07:06yung mga tips
07:06na ito,
07:07importante,
07:08run,
07:09hide,
07:09fight
07:10kung kinakailangan.
07:11So ito po yung
07:12mga pinakamahalagang
07:13mga elemento,
07:13ilagay natin sa isip natin.
07:15Lagi tayo maging handa,
07:16magdasal tayo,
07:17maging alerto
07:17at alamin natin
07:18isa-isip,
07:19isa-puso
07:19yung mga dapat natin gawin,
07:21mga hakbang
07:21na dapat natin gawin
07:22para mapanatiling
07:23ligtas ang ating sarili
07:24sa ganit na,
07:25ng ganitong mga klase
07:26ng emergencies
07:27o karahasan
07:28sa ating
07:29kinaruroonan.
07:30Maraming pong salamat
07:31at balik po muna tayo
07:32sa studio.
07:32Ingat po tayo mga kapuso!
07:35Ikaw,
07:36hindi ka pa nakasubscribe
07:37sa GMA Public Affairs
07:38YouTube channel?
07:39Bakit?
07:40Mag-subscribe ka na,
07:41dali na,
07:42para lagi una ka
07:43sa mga latest kwento
07:44at balita.
07:45I-follow mo na rin
07:46ang official social media pages
07:47ng unang hirit.
07:49Salamat kapuso!
Comments