- 2 gün önce
TARİHİ YAPILARIN İLGİNÇ ÖYKÜSÜ TARİHTE YÜRÜYEN ADAM’DA
Her köşesinde tarihten izler barından ülkemizin tarihi yapılarına dair bilgiler veren ve geçmişten günümüze uzanan öyküsünü anlatan “Tarihte Yürüyen Adam; Vakıf Eserleri”, izleyenlerini tarihi bir yolculuğa çıkarıyor. Ahmet Şahin Baykal'ın sunumuyla ekranlara gelen “Tarihte Yürüyen Adam; Vakıf Eserleri”, tarihi yapıların yapılış amacı, yapıldığı dönem ve günümüzdeki son durumunu inceliyor ve izleyenleriyle paylaşıyor.
Tarihi sade bir dille anlatan ve sevdiren program “Tarihte Yürüyen Adam; Vakıf Eserleri”, geçmişten günümüze bir bağ kurarak birçok döneme tanıklık etmiş tarihi yapılara dair önemli bilgiler aktarıyor ve yapıların çeşitli dönemlerdeki fotoğrafları ile günümüzdeki son durumunu ekranlara getiriyor. Tarihi yapıların inşa edildiği dönemin koşulları, o bölgeye verilen isim, günümüze dek uğradığı değişiklikler ve o dönemde yaşanmış hikayeler tarih meraklılarıyla buluşuyor.
Birçok medeniyete ev sahipliği yapmış dört bir yanı tarih kokan Türkiye’nin, tarihi mirasını ve öyküsünü ekranlara taşıyan “Tarihte Yürüyen Adam; Vakıf Eserleri” her cumartesi saat 16:00’da Ülke TV ekranlarında…
Her köşesinde tarihten izler barından ülkemizin tarihi yapılarına dair bilgiler veren ve geçmişten günümüze uzanan öyküsünü anlatan “Tarihte Yürüyen Adam; Vakıf Eserleri”, izleyenlerini tarihi bir yolculuğa çıkarıyor. Ahmet Şahin Baykal'ın sunumuyla ekranlara gelen “Tarihte Yürüyen Adam; Vakıf Eserleri”, tarihi yapıların yapılış amacı, yapıldığı dönem ve günümüzdeki son durumunu inceliyor ve izleyenleriyle paylaşıyor.
Tarihi sade bir dille anlatan ve sevdiren program “Tarihte Yürüyen Adam; Vakıf Eserleri”, geçmişten günümüze bir bağ kurarak birçok döneme tanıklık etmiş tarihi yapılara dair önemli bilgiler aktarıyor ve yapıların çeşitli dönemlerdeki fotoğrafları ile günümüzdeki son durumunu ekranlara getiriyor. Tarihi yapıların inşa edildiği dönemin koşulları, o bölgeye verilen isim, günümüze dek uğradığı değişiklikler ve o dönemde yaşanmış hikayeler tarih meraklılarıyla buluşuyor.
Birçok medeniyete ev sahipliği yapmış dört bir yanı tarih kokan Türkiye’nin, tarihi mirasını ve öyküsünü ekranlara taşıyan “Tarihte Yürüyen Adam; Vakıf Eserleri” her cumartesi saat 16:00’da Ülke TV ekranlarında…
Kategori
📺
TV ve DiziDöküm
00:00Vakıf Katılım, tarihte yürüyen adamla vakıf eserlerimizi sunar.
00:58İzlediğiniz için teşekkür ederim.
01:09Tarihte yürüyen adamla vakıf eserlerimiz programında bu hafta Pertevniyel Valide Sultan Camii'ndeyiz.
01:16İstanbul'un en kalabalık bölgelerinden bir tanesindeyiz.
01:20Burası Aksaray-Laleli Hattı, yukarı tarafa doğru çıktığınızda Saraçhane,
01:24daha ilerisi Vefa, bu taraftan yürümeye devam ettiğinizde bir şekilde Beyazıt'a,
01:30oradan Tarihi Yarımada'ya gidebileceğiniz en kalabalık bölgelerden bir tanesi.
01:35Pertevniyel Valide Sultan Camii bugün burada dört yol ağzında bulunmakta.
01:39O yüzden hem bir geçiş noktası hem de tarihin 19. yüzyılın sonlarından bize miras kalan bir vakıf eseri.
01:49Pertevniyel Valide Sultan'ın türbesi ilk yapıldığında caminin kıble yönünde.
01:55Fakat 1929 ve sonrasında yolların genişletilmesiyle caminin kıble tarafından bugün olduğu tarafa taşınmış durumda.
02:04Burası hem Millet Caddesi hem Vatan Caddesi ve sonrasında Ordu Caddesi ile birlikte genişletilince
02:10hiç şüphesiz bu değişiklik ihtiyaç duyulmuş ve bu ihtiyaçtan dolayı türbesi bugünkü olduğu yere taşınmıştır.
02:18Bir önceki bölümde kısaca değindik ama hızlıca burayı tekrar anlatalım.
02:23Pertevniyel Valide Sultan kimdir?
02:25Önce Pertevniyel kelimesi nereden geliyor?
02:27İsmi Pertev kelimesi Farsça'dan geliyor.
02:30Yani ışık sahibi, nur saçan anlamında.
02:33Fakat biz kendisinin aslen Çerkez asıllı olduğuna dair bir rivayet biliyoruz.
02:38Veya bir kısım yazarlara göre de Abhazya kökenli olduğuna dair temel bilgiler mevcut.
02:45İkinci Mahmut'un eşiydi.
02:47Oğlu Sultan Abdülaziz tahta geçince kendisi Osmanlı'daki bir kadın için en yüksek siyasi ve politik yani bürokrasideki anlamıyla
02:56en yüksek mertebeye yani Valide Sultanlığa çıkmıştır.
03:01Peki Valide Sultan olmak nasıl bir dünyayı, nasıl bir ilişki ağını açıyordu?
03:08Valide Sultanlar yeri geldiğinde vakıf eserleri yapıyorlardı.
03:11Yeri geldiğinde hayratlar açıyorlardı.
03:13Ve bununla beraber devlet adamlarıyla görüşüyorlardı.
03:16Aslında bürokraside, Osmanlı bürokrasisinde ciddi bir network sahibi kadınlar diyebiliriz.
03:25Dolayısıyla Valide Sultanların hem saray içerisinde hem dışında çünkü oğlu padişah oldu,
03:31sultan oldu bir etkisi söz konusu.
03:34Aynı zamanda bürokrasi içerisinde de önemli bir etkisi olduğunu belirtebiliriz.
03:38Fakat hemen şuraya tekrar dönelim.
03:41İkinci Mahmut dönemi ve sonrası Osmanlı Devleti'nin batıyla direkt entegrasyonunun başladığı,
03:47aslında tanzimat ve ıslahat fermanlarını düşündüğümüzde politik, askeri ve siyasi ilişkilerin batıyla hız kazandığı
03:56ve bir şekilde bir entegrasyon dönemi olduğundan dolayı bunun sonuçlarını biz hem politik dünyada,
04:02hem yaşam biçiminde ve hem de bir önceki programda sorduğumuz bu cami niçin diğerlerine benzemiyor sorusunun cevabını da burada aramak
04:10gerekiyor.
04:10Çünkü klasik bir Osmanlı camisinden yani 2. Beyazıt ve sonrasında veya Fatih Camii'ni, Şehzadebaşı'nı, Süleymaniye'yi,
04:19Vefa semtindeki ve tarihi yarımadadaki klasik Osmanlı dönemindeki eserlerden farklı.
04:24Hem son cemaat mahfiliyle hem şadırvanının farklı olmasıyla hem avlusunun farklılığıyla
04:30hem üzerindeki bu desenlerin mimarlık açısından ve sanat tarihi açısından bir farklılığı olduğu aşikar.
04:37Bir soruyu hep duyarız. Ya bu cami çok güzel. Evet kesinlikle etrafındaki süslemelerle caminin bizatihi
04:44kendi nehas o tavırlarıyla, o estetik vurgularıyla içindeki süslemelerle diğer camilerden farklı.
04:51Fakat Dolmabahçe'de ve Beşiktaş'taki Ortaköy Camii'nden yola çıkacak olursak
04:55bir nevi balyan kardeşlerin etkisinin olduğu hem mimarı hem inşaatında çalışan ustalar anlamında
05:01bu camilerde etkisini görüyoruz. Çünkü bunlar aslında artık barok dönem 19. yüzyıl, 18. yüzyıldan itibaren başlayan
05:08ve 19. yüzyılın sonlarına kadar örneklerini gördüğümüz İstanbul'da sayılı camiler diyebiliriz.
05:14Biz bir önceki programda da söylediğimiz gibi caminin 3 tane girişi var.
05:18Bu 3 girişi dışında bir külliye olarak inşa edilmiş.
05:22Fakat kütüphanesi daha sonrasında Süleymaniye yazma eserlere aktarılmış.
05:27Önemli camilerden bir tanesidir.
05:28Burada 19. yüzyılın güzel örneklerinden bir tanesini görüyoruz.
05:32İçeride sizinle göstermek istediğim yine o barok usulde
05:36hem Rönesans reformun etkisiyle batıda oluşan bu kalem işlerinin etkisini ve örneklerini
05:41hem de içerideki kitabeleri birlikte konuşmak için buyurun camiyi birlikte gezelim.
06:06Şu anda Pertevniyal Valide Sultan Camii'nin içerisinde bir bölüm olarak
06:12hem Hünkar Mahfilini hem de Pertevniyal Valide Sultan'ın bir özel oda bölümünün içerisindeyiz.
06:19Burayı aslında bizim tarihi kayıtlardan bildiğimiz kadarıyla
06:23bürokratik görüşmeler, devlet erkanı ile yaptığı görüşmeleri de
06:27bu oda kısmında, bu özel bölümde yaptığını biliyoruz.
06:30Çünkü burası bir kompleks, bir külliye gibi inşa edildiğini tekrar vurgulayalım.
06:34Bu bölüm aslında özel.
06:36Bu arada özel izinle girilebilen bölümler.
06:38Herkesin gelip görebildiği bölümler olmadığının altını çizelim.
06:41Hünkar Mahfili Salatin Camilerinde
06:43Hünkar'ın veya Sultan'ın ailesinin camide, cemaate katılabilmesi
06:48hatta daha büyük camilerde Padişah Sultan'ın bir bayram selamlığı
06:53veya bir cuma selamlığı dediğimiz bölgeler söz konusu.
06:56Orada aslında hem camide namaz kılma ile ilgili bir bölüm
07:00aynı zamanda hem o siyasi erkin bir şekilde toplumla buluştuğu
07:06direkt halkla buluşabildiği yerlerden birisi.
07:09Tabii ki özel bölümler söz konusu.
07:11Burası yine o özel odanın içerisinde bir bölüm.
07:14Şimdi sizi özellikle üst katta kadınlara tahsis edilmiş
07:18namaz kılma yerinin küçük bir penceresinden görünen
07:21ve yine Valide Sultan'ın aslında camiyeye direkt bakabildiği yerlerden
07:26bir tanesini göstermek istiyorum.
07:28Oraya geçmeden önce hem tavanda yine orijinal kalem işi süslemelerin kaldığı
07:33orijinalinin altta göründüğü bir nokta söz konusu.
07:36Burada bu kalem işlerini bir barok usulü biz detaylıca konuşacağız.
07:40Fakat burada özellikle caminin buradan görüntüsünün de
07:43hem estetik açıdan hem de yukarıdan görüntüsü anlamında
07:47gerçekten çok güzel göründüğü yukarıdaki kuşağı birazdan aşağıda konuşacağız.
07:52Kitabeleri konuşacağız.
07:53Fakat şu anda burada Pertevniyel Valide Sultan'ın caminin içerisini görebildiği
07:59özel alandaki bu balkondayız.
08:02Burası çok özel bir yer.
08:03Az önce de vurguladığım gibi size bu kısmı özellikle göstermek istedim.
08:06Çünkü burası özel bir izinle girilebilen bir nokta.
08:10Ve dolayısıyla bu duvardaki kalem işlerine baktığımızda
08:13çok kıymetli olduklarını da görüyoruz.
08:15Şunu da hemen gösterelim restorasyonlardan sonra
08:18orijinalinin altta göründüğü hem renklerinin hem desenlerinin göründüğü
08:23ve burada bu çok katmanlı yapıyı, tarihin izlerini birlikte görebildiğimiz bir tablo olarak burayı düşünebilirsiniz.
08:30Bu pencerenin iç kısmı da kadınlara tahsis edilen namaz kılma yeri.
08:34Kadınlar orada namaz kılabilmekteler.
08:37Burada buraya çıkan merdiveni de size özellikle göstermek istiyorum.
08:41Oradan caminin alt kısmına geçebiliriz.
08:44Burada Hünkar Mahfili, 2. Mahmud'un eşi, yani Sultan Mahmud'un eşi Pertevniyel Valide Sultan,
08:50Sultan Abdülaziz'in annesi.
08:51Bir dönem, tabii Sultan Abdülaziz bir suikast sonucunda öldürüldükten sonra torunlarıyla yaşıyor.
08:57Başka bir bölgede yaşadığını biz biliyoruz.
08:59Dolayısıyla bu bölgenin direkt Valide Sultan'a mahsus olması bu bölgeyi biraz daha özel kılıyor.
09:06Pertevniyel Valide Sultan Camii'ni gezerken, en azından etrafını dolaşırken
09:11biraz daha bu gözle bakmak gerekiyor.
09:14Gelin hep birlikte caminin hem harim kısmı, namaz kılınan kısmı,
09:19hem süslemeleri, hem de üzerindeki kitabeleri konuşmaya devam edelim.
09:47Şu an caminin son cemaat mahfili.
09:50Aslında burada iki aşamalı diyebileceğimiz bir son cemaat mahfili söz konusu.
09:55Fakat en dıştakindeyiz.
09:56Burada yine
10:00ayet-i kerimesi, müminlere, namaz müminlere belirli vakitlerde farz kılınmıştır.
10:06Ayet-i kerimesiyle camiye giriyoruz.
10:07Fakat burada da yine gördüğünüz üzere bu kalem işlemeleri ve tavandaki bu detayları görmektesiniz.
10:13Bir iç kısma doğru ilerleyelim.
10:15Burada yine az önce
10:19görmüş olduğumuz
10:20Perteviniyel Valide Sultan'ın odasının olduğu kısım bu tarafta.
10:25Kadınların namaz kıldığı,
10:27burada kadın mahfili diyebileceğimiz yukarıya da
10:29buradaki yine ahşap merdivenlerden yukarıya doğru çıkabiliyorsunuz.
10:33Bu caminin en önemli özelliklerinden bir tanesini tekrar vurgulayalım.
10:36Tabii 150 yıl kadar bir süre öncesinde yapıldığı için
10:40gördüğünüz birçok şey orijinal.
10:42Şüphesiz restorasyonlardan geçti.
10:43Kalem işlemelerinin bir kısmı tekrar yapıldı.
10:46Fakat büyük bir kısmının orijinal olduğunu tekrar vurgulayalım.
10:50Burada caminin yine taç kapısını üzerinde
10:55namazlarınızı muhafaza edin, koruyun ve orta namaza dikkat edin.
10:59Minvalinde bir ayet-i kerime.
11:01Burada tabii daha önceki programlarda konuştuğumuz
11:04orta namazın hangisi olduğuna dair tefsir metinlerinde çok fazla çalışma söz konusu.
11:09Burada orta namazın ikindi namazı olduğuna dair rivayetler var.
11:12Sabah namazı olduğuna dair rivayetler var.
11:14Fakat ben size heyecanlanıyorum bu camiye geldiğimde
11:18çünkü hakikaten içerideki işlemeler ve yukarıdaki kuşak yazısı çok güzel.
11:22Bir an önce onu göstermek istiyorum.
11:24Buyurun caminin içine doğru geçelim.
11:52Evet aslında Perteminiyel Valide Sultan Camii'ni konuşmaya ve anlatmaya çalıştığımız ilk andan itibaren
11:59bu cami niçin diğer camilere benzemiyor sorusunu hep sorduk.
12:02Ve içeriye girdiğiniz andan itibaren hem dışarıdan duruşunda
12:07evet klasik bir Osmanlı Camii olmadığını anlıyoruz
12:10hem de içeriye girdiğimiz andan itibaren harim bölgesi
12:13minberiyle, mihrabıyla ve içerideki kalem işlemelerinin tamamıyla
12:18kuşak yazısıyla birlikte farklı bir cami.
12:2119. yüzyılın sonunda bugüne kadar kalmış, ayakta kalmış güzel camilerden bir tanesi.
12:27Hemen cami kitabeleriyle ve bu güzellikteki kalem işleriyle başlayalım.
12:31Burada yukarıda normal şartlarda müezzin mahfilinin üstünde bulunan bir levha söz konusu
12:37ya Hazreti Bilal-i Habeşi klasik cami levhaları dediğimiz
12:41Hazreti Peygamber'in ismi Lafzatullah ve Cariyari Güzî'nin isimlerinin yazdığı levhalar da
12:47yine yukarılarda görünüyor.
12:49Fakat bu camide bizim yine Fetih Suresini Nuri Osmanya Camii'nden hatırlayacaksınız.
12:54Müthiş bir hatla, müthiş bir yazıyla yazılmıştı.
12:57Fakat burada bu camide yazılı bulunan ve başladığı yeri özellikle göstermek istiyorum.
13:04Burada minberin tam üst kısmında besmele var ve oradan itibaren başlayıp devam eden Mülk Suresi var.
13:13Şimdi burada özellikle Mülk Suresi'ne dair hatırıma ilk gelen ve üzerine düşünülmesi gerektiğini düşündüğüm konuyu da burada paylaşayım.
13:20Çünkü müthiş bir kuşak yazısı, camiyi böyle çevirleyen güzel bir hatla yazılmış bir yazı.
13:27Mülk Suresi'nde Cenab-ı Hak şöyle buyuruyor, diyor ki
13:29Ölümü ve hayatı kim daha güzel işler yapacak diye yarattım.
13:34Şimdi burada ölüm hayattan önce vurgulanıyor.
13:37Klasik bu anlatılır.
13:38Dolayısıyla gerçek hayatın ölümden sonra olduğuna dair biz Müslümanların ahiret inancı var.
13:43Ve öldükten sonra bir hayatın varlığına iman ederiz.
13:46Peki bunun niçin yaratıldım?
13:48İster klasik felsefeden yola çıkarak ister düşünce tarihi içerisinde bu soru hep sorula geldi.
13:53Fakat burada öldükten sonra bir hayatın varlığına inansak bile bu hayatta niçin yaratıldığımıza dair temel sorulardan bir tanesi
14:02evet biz gerçekten niçin yaratıldık.
14:03Burada bu ayeti kerimeden yola çıkarak belli tedailer ve çağrışımlarla kimlerin daha güzel işler yapacak olduğunu göstermek için yarattığını söylüyor
14:14Cenab-ı Hak.
14:14Bu kuşak yazısındaki mülk suresinin içerisinde geçen bir ayetten bunları anlatıyorum.
14:19Çünkü aslında şöyle bir şey söyleyebiliriz.
14:21Bir vakıf eserinde bir tarihi bir camide bir sanat eserini incelediğinizde bizden önce buradan geçen insanların bu toplumda yaşayan insanların
14:32güzel işlerine şahitlik ediyoruz.
14:34Aslında temelde vurgulamak istediğim şey şu bir kuşak yazısından yola çıkarak bizler bu dünyaya güzel işler yapmaya geldik.
14:43Ve güzel işleri yapan insanlar bize bu güzellikleri bu camileri bu vakıf eserlerini bırakıp gittiler ve bizim de bu güzellikte
14:52eserler üretip devam etmemiz gerekiyor.
14:54Tabi şunu hemen belirtelim bir cami için gerçekten tırnak içinde söyleyecek olursak çok süslü gelebilir.
14:59Fakat bu bir dönemin ruhunu bir dönemin anlamını ve onların hayatı kavrayış biçimini bize aktaran önemli örneklerden bir tanesi.
15:09Ortaköy Camii'ne gittiğinizde de bunu görürsünüz.
15:11Nuri Osmaniye Camii'ne gittiğinde de görürsünüz.
15:13Ve burada yine bu kalem işlemelerinin kendisini görüyoruz.
15:17Birazdan özellikle kubbe kısmını göstermek istiyorum.
15:21Bu barok batıdan etkilenip yapılan bu kalem işlemelerinin en güzel örneklerinden bir tanesini görüyoruz.
15:27Kubbe içerisinde yazan ayet-i kerime ise orada bir sure asılı buradan tekrar okuyorum İhlas Suresi.
15:34Burada yine İslam dininin aslında tevhid dediğimiz en temel iddiasının Kur'an-ı Kerim'de dayandığı en net ayetlerden bir tanesidir.
15:45Ve burada bu ister klasik Hristiyan teolojisindeki o testese bir karşı olarak düşünelim ya da İslam'ın hayata nasıl baktığını
15:52ve tevhidin Cenab-ı Hak'la olan ilişkisini ifade eden sure ki hadislerden yola çıkarak Kur'an'ın üçte biri
16:00olduğunu bildiğimiz suredir.
16:03O da kubbenin içerisindedir.
16:04Kubbenin içerisindeki o detaylara özellikle göstermek istiyorum.
16:08Çünkü hakikaten müthiş bir işleme söz konusu ve bu kalem işlemelerinin en güzel örneği Perdevniyel Valide Sultan Camii'nde görmekteyiz.
16:16Burada az önce belirttiğim üzere Batı ile olan ilişkilerin çok yoğun olduğu bir dönemde inşa ettirilmiş.
16:23Balyan kardeşlerin hem mimarlık yaptığı hem de Agop Balyan'ın bir usta olarak da çalıştığı bir camiden bahsediyoruz.
16:31Bunun birden fazla örneği var. Bu Balyan ailesi son dönem Osmanlı'da mimaride etkili olan ailelerden bir tanesi olduğunu tekrar vurgulayalım.
16:40Bununla birlikte caminin kitabeleri az önce gösterdiğim bu kuşakla birlikte işleme ile birlikte düşünüldüğünde gerçekten çok güzel görünüyor.
16:48İki tane levha daha var. Onları göstermeden önce şunu yapayım.
16:52Burada yine bir mermerden bir vaaz kürsüsü.
16:55Burada görüyorsunuz bu kürsünün bile daha önce beraber gezdiğimiz klasik Osmanlı camilerinden farklı olduğunu vurgulamak gerekiyor.
17:05Ki buradaki süslemeler işlemeler biraz mukarnası andıran ve bununla beraber mermer oluşu.
17:11Ki bizim son dönem Osmanlı camilerinin özellikle barok etkisinde olan camilerde mermer işlemelerinin çok olduğunu
17:17ve duvarlardaki işlemelerin de kalem işi ve bu barok usulle yapıldığını belirtelim.
17:23Gelin hep beraber caminin bu yukarıdaki levhalarını okumaya devam edelim.
17:45Yukarıdaki levhaları belki daha iyi gösterebileceğimiz bir noktadan anlatmak istiyorum.
17:50Oradan belki daha iyi gösterebiliriz.
17:51Fakat oraya geçmeden önce caminin mihrap kısmında tam olarak burada bir solda ve bir sağda bulunan iki tane bal mumu
18:00var.
18:00Bunlar orijinal.
18:01Orijinal olmaları kıymetli çünkü 150 yıllık bir caminin de orijinalliğini koruyabilmemiz gerekiyor.
18:06Tabi bunlar ne işe yarıyor?
18:07Onun hemen altını çizelim.
18:09Klasik dönemde bugünkü gibi bir aydınlatma sistemi yoktu.
18:13Elektrik çok yakın bir döneme kadar dünyada akşam ve karanlığı aydınlatabilen bir enerji olarak kullanılmaya başlandı.
18:21Dolayısıyla klasik dönem için bunların tepesinde normalde mumlar vardı.
18:25Şu an gördüğünüz ampuller de aslında bu klasik aydınlatmayı temsilen konulmuş.
18:29Onlar da yanıyor.
18:30Ve tepesindeki şeyler de burada camiyle ilgili yapılan çalışmalarda ortaya çıkan başlıklar.
18:35Ve burada bu bal mumları aslında klasik mihrap kısmında özellikle sabah namazında akşam ve yatsıda aydınlatma için kullanılan bal mumları
18:44ve orijineldir.
18:45Dolayısıyla bu camiye has bir şey olarak da bunu da paylaşmak istedim.
18:49Tabi öbür tarafa geçmeden önce bu yukarıdaki levhaları anlatmadan önce bu kalem işleri içerisinde tarihin bir vesikası, tarihin bir metni
18:57olarak
18:58burada yine camiyi gezerken göstermek istediğim noktalardan bir tanesi de mermer minberin kendisi.
19:05Bizim klasik barok dönemde yapılmış.
19:08Özellikle Dolmabahçe sonrasında Ortaköy Camii, Beşiktaş Camii'ni düşündüğümüzde ki vaaz kürsüsüyle beraber mermer işçiliğinin kendisi de bu tür camilerde
19:19kendini gösteriyor.
19:20Dolayısıyla 19. yüzyılın sonlarına doğru 1871'de bitmiş yaklaşık olarak 2 yılı çok az aşkın bir süre içerisinde yaptırılmış.
19:31Banisi Perteviniyel Valide Sultan, Sultan Abdülaziz'in annesi, 2. Mahmud'un eşi burayı yaptırmış.
19:38Ve hayır işlerinde de çok meşhur olan bir Valide Sultan olmakla birlikte biz bugün bu mirası okuyup anlamaya çalışıyoruz.
19:44Gelin hep beraber kadın mahfilinden yukarıdaki tabloları okumaya ve anlamaya çalışalım.
20:11Şu anda kadın mahfilinde yukarıdan özellikle bu hatları daha iyi görebileceğimizi düşündüğümüz bir noktadan
20:18size bu camideki hem buradan bu güzel işlemeleri hem de burada asılmış olunan 2 tane güzel levha var.
20:26Bunların sol tarafındakini anlatmak istiyorum.
20:28Burada Hazreti Peygamber'in bir hadisi şerifi var.
20:31Burada hangi amelin daha güzel olduğu soruluyor Hazreti Peygamber'e.
20:34Abdullah İbni Mesut'un sorduğunu hatırlıyorum ben.
20:36O amelleri Hazreti Peygamber şöyle söylüyor.
20:39Burada vaktinde kılınan namazla sıralanan 3 şey var.
20:42Vaktinde kılınan namaz ki bir camideyiz namazla alakalı bir levha.
20:45Bir diğeri anne babaya iyilik.
20:48Üçüncüsü ise cihat diyor.
20:50Şimdi burada bu 3 meseleyi birlikte düşündüğümüzde vaktinde kılınan namaz kulun Rabbi ile kişinin yaratıcısıyla olan
20:57aslında hukukunu da belirleyen ve bunun üzerinden bir ilişki biçimi.
21:01Fakat insanın insanla olan ilişkisinde ise aile ve toplumla olan ilişkisinde ise
21:07kendisinin dünyaya gelmesine vesile olan anne babasıyla olan ilişkisini de bir yerde Allah katındaki en sevimli hadis olarak anlatan bir
21:17hadisi şerifi görüyoruz.
21:18Üçüncüsünde de cihat diyor.
21:20Buradaki cihadı tabi ki modern dönemde bu kavramlar çok yıpratıldı, çok süründürüldü.
21:25Ama bu mücahede anlamında cihadın çok geniş anlamları var.
21:28Burada kişinin en nihayetinde kendisiyle olan mücadelesine de biz cihat diyebiliyoruz.
21:33Ve burada bu sol tarafta yazan hadis bu.
21:35Ortada ise yine bizim mihrab ayeti dediğimiz ayeti kerimeyi bir cami levhası olarak müthiş bir yine bu caminin renkleriyle uyumlu
21:43bir şekilde görebiliyoruz.
21:45Ve buradan bu caminin en nihayetinde bütün bu güzelliklerini görebildiğimiz,
21:50içeriden aşağıdan veya yukarıdan baktığımızda da görebildiğimiz bir noktadayız.
21:5519. yüzyılın böyle güzellikleri var.
21:58İmparatorluğun en uzun yüzyılı hem siyasi hem askeri anlamda işte çalkantıların olduğu Sultan Abdülaziz malumunuz öldürüldü.
22:05Ve bununla beraber aslında birçok olayın olduğu da bir dönemi temsil eder 19. yüzyıl.
22:11Fakat böyle güzellikleri de var.
22:12Bu zorlu dönemlerin içerisinde güzel işler yapabilen hem sanat tarihi açısından hem mimarlık açısından bize bırakılan miraslardan bir tanesindeyiz.
22:23İkinci kattaki bu kalem işi süslemelerine dokunarak tekrar alt kata geçelim ve camimizi anlamaya devam edelim.
22:50Caminin tekrar avlu kısmına geldik.
22:54Pertevniyel Valide Sultan Camii aslında bunların tam anlamıyla bir külliye olup olmadığı.
22:59Bugünkü tabi bileşenlerinin büyük bir kısmı işte türbe yer değiştirdi, kütüphane Süleymaniye yazma eserlere taşındı.
23:05Tartışmalı da olsa bir külliyenin şehir içindeki konumunu düşündüğümüzde bunu aslında detaylı bir şekilde irdelemek gerekiyor.
23:13Çünkü şehir içinde bir şehir inşa edilmiş gibi oluyor külliyeler inşa edildiğinde.
23:20Yani burada bundan kastımız şu bir insanın gündelik hayatında yeme içme ibadetini belki de işte ilmi anlamda kütüphanesi ve medresesini
23:30düşündüğümüzde temel ihtiyaçlarının bir kısmını karşılayabileceği küçük bir yaşam merkezi aslında külliyeler.
23:37Dolayısıyla buranın da inşa edildiği bu konum aslında bugün hala işlevsel olarak bir külliye görevini gördüğünü söyleyebiliriz.
23:45Çünkü az önce içeriye girdiğimizde Aksaray'ın ve bu etrafındaki caddelerin sesinden dışarıdaki hengameden uzaklaşıp içeride bir sessizliğe bürünmüştük.
23:55Fakat bununla beraber şu an tekrar bahçe kısmına çıktığımızda şunu görüyoruz.
24:01Dışarıdaki gürültüyü tekrar hissediyoruz.
24:03Fakat burası insanların çok fazla bir geçiş yaptığı bir geçiş güzergahı caminin avlusundan bile kestirme olsun diye bir kapıdan girip
24:12öbür kapıdan çıkan çok fazla insan var.
24:14Fakat etraftaki çeşmelerle bu cami hala külliye olmanın verdiği birkaç özelliği doğal olarak yerine getiriyor.
24:22Çünkü Aksaray dediğimiz bölge gerçekten bu dört yol ağzının tamamı cami bugün değişen İstanbul'da konum itibariyle başka bir yere evrildi.
24:33Bunu özellikle belirtmek gerekiyor.
24:35Şimdi bu hengamenin içerisinde değişen İstanbul'un bu çehresi özellikle Aksaray çevresinin içerisinde cami aslında şu an tam büyük bir
24:45kalabalığın ortasında kalmış durumda.
24:47Elbette bu cami hala büyük bir işlevi görüyor.
24:51Hem ibadethanetiyle hem de bu geçiş güzergahı ve çeşmeleriyle örneğin sıcak bir günde buradan yürüdüğünüzde elinizi yıkayacak bir çeşmenin varlığı
25:00bile bu kalabalığa metrodan çıkan insanlara bence büyük bir işlev görüyor.
25:05Dolayısıyla bu külliyelerin kendisinin yapıldığı dönem itibariyle de bugünkü işlevi itibariyle de ne kadar önemli olduğunu tekrar vurgulamak gerekiyor.
25:14Daha önceki programlarda bahsettiğimiz bir şey söz konusuydu.
25:17O da bazı şehirler külliye ile şehir haline geliyor Osmanlı döneminde bazıları ise şehirdi zaten ve o külliyeler şehir olma
25:25özelliğini katıyordu.
25:27Perteviniyel Valide Sultan Camii 150 yıllık hikayesiyle burada 2. Mahmud ve sonrasında Sultan Abdülaziz'in ve Perteviniyel Valide Sultan'ın
25:36hayratlarıyla
25:37150 yıllık bir tarihi bize açıp anlatmaya çalışan ve o müktesebatı bizim taşıdığımız ve kendimizden sonrakilere aktaracağımız büyük bir sanat
25:48eseri olarak burada durmakta.
25:50Dış cephelerdeki özellikle farklı sanat eserlerindeki gördüğümüz bu özellikleri kendinde barındırması sorduğumuz ilk o sorunun cevabını da aslında barındırıyor.
26:01Çünkü klasik Osmanlı camilerinden ayrılmış olması tam olarak bütün bunları bir şekilde eklektik halde yani bir farklı parçaları birleştirebilen bir
26:11mimari özelliğe sahip
26:13Balyan kardeşlerin burada çok ciddi etkisi olduğunu tekrar vurgulayalım.
26:16Fakat bölge itibariyle Saraçhane'den tutun da 2. Beyazıt'a kadar buradan Vefa ve Veznecilere doğru giden yol, Laleli'ye doğru
26:24çıkan yolu da hesapladığımızda
26:26Merkezi konumuyla bugün hala tarihin bizim için anlamamız gereken, yolumuz düştüğünde uğramamız gereken, içeriği teberrükende olsa görmek istediğimiz ve aslında
26:38kalem işleriyle birlikte
26:39bizim için gerçekten güzel bir sanat eseri olarak burada bulunmakta.
26:43Tarihte çıktığımız bu yolculukta 19. yüzyılın sonuna doğru gittik ve bu vakıf eserini anlamaya çalıştık.
26:50Programlarımızın tekrarını ülketv.com'dan ve YouTube hesabından takip edebilirsiniz.
26:55Bir sonraki programda görüşünceye kadar İstanbul'a bu güzel vakıf eserlerine ve kendinize iyi bakın.
27:13İzlediğiniz için teşekkür ederim.
28:01İzlediğiniz için teşekkür ederim.
28:15Vakıf Katılım tarihte yürüyen adamla vakıf eserlerimizi sundu.
Yorumlar