- 10 saat önce
Gece Haberleri, 24 saatin tüm gelişmelerini ekrana getiriyor.
Kategori
🗞
HaberlerDöküm
00:11İzlediğiniz için teşekkürler.
00:30Devam ediyor. Bazen yavaşlıyor bazen hızlanıyor ama şu an Kiev'de bir şu an hareketli dakikalar var galiba. Dakikalar önce sanıyorum
00:39hedef alındı orası. Sen tam olarak neredesin? Oradaki durumu atmosferi bize aktarır mısın? Önemli bir görüşme silsilesi içinde aslında orada
00:49bulunuyorsun diyeyim. Kolay gelsin söz sana bırakayım.
00:53Çok teşekkürler. Ukrayna'nın kalbindeyiz. Başkent Kiev'deyiz ve 4,5 yıl geride kaldı bu savaşta.
00:59Dışişleri Bakanı AKANFİ'den tam da bir ay önce yaptığı Moskova ziyareti hemen arkasından NATO zirvesi ve sonrasında önceki günde Paris'teki
01:06Ukrayna Gönüller Koalisyonu toplantısından sonra Kiev'i kritik bir ziyaret gerçekleştiriyor. Bugün yaklaşık 10 saat o tren zırhlı trenle bir
01:14yolculuk gerçekleştirdik.
01:15Ve yine akşam saatlerinde 10 gibi Kiev'e inmiştik ki burada özellikle şimdi elbette biz de anonslarımızı çektik. Sonra artık
01:24odalarımıza çekilmiştik uyumak üzere.
01:26Çünkü sabah yine erken hareket edeceğiz. Resmi görüşmeler yarın başlayacak. Bugün gayri resmi görüşmesi vardı mevkidaşıyla.
01:33Ve işte tam bu sıralarda artık uykuya daldığımız dakikalarda Dışişleri Bakanı AKANFİ'den Kiev'de olduğu bilinerek aslında bunun altını bir kez
01:41daha çizelim.
01:42Burada bir hava saldırısı gerçekleştiğini anlıyoruz. Çünkü sirenler çalmaya başladı.
01:46Ve sonrasında da hemen hava saldırma sistemleri devreye girip onu gökyüzünde imha ettiğini gördük.
01:52O görüntüleri de birazdan haber merkezimizde zaten İletiriz kameraman arkadaşım Ceren Emne Kınacı'da kaldı.
01:57Kattanak'ta o görüntüleri çekti. Yine uygunuzu atmıştım. Oradan da aktarma fırsatımız olur ekranlara getiriyoruz hatta şu anlarda da.
02:04Elbette bu da aslında Ukraynalılar için çok sıradan. Bir an alışkan oldukları 4,5 yıldır sen de çok iyi biliyorsun
02:10Samet Sağ'da.
02:11Aylarca takip ettin Ukrayna'da olan biten bu savaşı izleyicilerimize anlayan aktardın.
02:16Onlar için alışıldık bir durum. Artık bu savaş onların hayatının bir parçası haline gelmiş durumda.
02:21Hatta otel'e girdiğinde burada bizi karşılayan görevliler nasıl hissediyorsunuz diye sohbet ederken onlarla şunu söyledi.
02:29Tabii ki şakalar yapıyoruz, gülüyoruz. Çünkü bu artık bizim hayatımızın parçası haline geldi.
02:33Bu negatif düşünceyle yaşamaya elbette tahammül edemiyoruz.
02:36O yüzden artık biz de işi şakaya vuruyoruz dediler ama bizi zaten oteli girer girmez uyarmışlardı.
02:42Eğer isterseniz aşağıda bir sığınağımız var ve orada yine ben şurayı da göstereyim bu arada nasıl bir meydanda olduğumuzu da
02:48hemen size göstereyim.
02:51Sığınağımız var, sığınağa geçebilirsiniz diye.
02:54Ama işte bu arada gökyüzünde yine bir aydınlanma görüyorum.
02:58O bir uçak oldu.
02:59Evet, hava sığınağımız sistemleri anlıyorum ki bir kez daha devreye girecek.
03:03Şu an ışıklar yalnız söndü.
03:07Sirenler henüz çalmıyor.
03:15Ulan üç buçuk yıldır bu savaş devam ediyor ve şimdi özellikle son aylarda savaşın şiddeti gitgide yükseliyor.
03:22Hatta artık bu yıpratma savaşı Rusya ile Ukrayna arasındaki bir yok etme savaşına mı dönüşecek diye konuşuluyor.
03:28Çünkü artık teknolojinin de etkisiyle taraflar elini güçlü tutmak için, savaşı bitirmektense masaya güçlü oturabilmek için bütün kozlarını oynuyorlar.
03:36Bir yandan elbette Türkiye'nin barış çabaları devam ederken, Dışişleri Bakanı Aka Fidan'ın Kiev'e bu resmi ziyareti belli
03:45iken, bu saatlerde elbette bunun yaşanması dikkat çekici.
03:52Burası Kiev'in kalbi efendim, Ukrayna'nın başkenti Kiev'in kalbi.
03:55Hemen karşımda gördüğünüz bina, arkada sütunların olduğu bina.
04:00Burası Dışişleri Bakanlığı.
04:03Yine tarihi bir yapı.
04:05Ve hemen önünde de aslında
04:14Bu savaş sırasında
04:17Rus ordusuna ait
04:19Ukrayna ordusunun ele geçirdiği tanklar
04:22Onları bir müzeye kaldırmak yerine
04:27Ukraynalılar onu çok
04:34Yine şehrin kalbinde mail var.
04:36Ruslarını, zırhlı araçları, önünde de özgürlük yazısı var.
04:41Hemen aşağıda o görüntüler.
04:43Urtenimizin balkonundan da görebiliyoruz ve yine zaman zaman hafif sesler geliyor.
04:56Kritik bir ziyaret varken elbette bunun yaşanmış olması dikkat çekici ama bu şehir buna çok alışkın aktardığımız üzere.
05:05Şimdi biz yarın başlayacak resmi temaslar elbette kritik.
05:09Bir yandan Türkiye barış çabasını devam ettiriyor.
05:12Tarafları bir yere getirmek için Bakan Fidan'ın bu ziyaretinin aslında zamanlaması çok kritik.
05:17Çünkü yaklaşık bir ay önce Moskova'ya gitmişti.
05:19Orada aslında çok önemli siyasi bulgular vardı o ziyarete.
05:22Özellikle Donetsk konusunda Rusya'nın geri adım atma niyeti olmadığı, o toprakları geri bırakma niyetinin olmadığını zaten Ankara'da bir kez
05:30daha görüşmede tespit ettiğini anlıyoruz.
05:34Bakan Fidan'ın o görüşme sonrası verdiği mesajlardan mülakattaydı.
05:37Sonrasında elbette başka bazı temel anlaşmazlıklar da var.
05:41Yine güven arttırıcı önlemler konusunda neler olabilir?
05:45Elbette Ukrayna'nın NATO iyi olmasını istemeyen bir Rusya'dan söz ediyoruz.
05:49Özellikle Putin bir yandan şartlar konusunda anlaşılmadan liderlerin görüşmesinin manasız olduğunu söylüyor.
05:56Ukrayna ise bir an önce ateşkes ve sonrasında liderler görüşmesini istiyor ama maalesef bu temel anlaşmazlıklar devam ediyor.
06:05Bir yandan savaşın şiddeti gitgide son haftalarda arttı.
06:09Artık sadece cephede değil bu savaş.
06:11Enerji altyapıları sıkça hedef alınıyor.
06:13Daha yaklaşık 36 saat önce Rusya yine iki eve, başkent iki eve, Ukrayna'nın kalbine büyük bir saldırı düzenlemişti.
06:20Buradaki yine askeri bir tesisi hedef almıştı.
06:24Üretim yapan bu anlamda.
06:25Ama görüyoruz ki sahada Ukrayna'da stratejisini değiştiriyor.
06:30Hatta biz yaklaşık bir saat önce otele gelir gelmez...
06:51Büşra, Arslan Taş aktarıyor.
06:55Kiyev'de zaman zaman Büşra donuklukları oluyor sesin kesilebiliyor ama yine dört buçuk yıl geride kaldı diyebiliriz.
07:06Beşinci yılın içerisindeyken yine Kiyev'de başkentte Hakan Fidan oradayken bu patlamaları görüyoruz sanırım.
07:14Şu an sesin geliyor.
07:15Lütfen oradaki atmosferi bize aktararak göstererek anlattıkların önemli.
07:20Sözü hemen yine sana bırakmak istiyorum.
07:24Evet burada zaman zaman bağlantı ile ilgili elbette sıkıntılar olabiliyor.
07:28Şimdi aktardığım üzere başkent Kiyev'deyiz.
07:30Yaklaşık bir iki saat önce geldik.
07:32Bir otele varır varmaz.
07:33Eşyalarımızı o devrattıktan sonra Emre ile birlikte hemen yolun içerisine gittik.
07:38Otelden tekrar çıktık çekim yapmak için.
07:40Birazdan onu da ekranlara getiririz.
07:42Orada daha detaylı bilgiler de paylaşıyoruz.
07:44Gösterdiğimiz yine görüntüler de var.
07:47Dilerseniz izleyicilerimizle birlikte onu izleyelim.
07:49Ondan öncesinde bir kez daha aktarayım.
07:50Dakikalar önce burada tam da biz uykaya geçmişken artık
07:53sirenler çaldı ve bir hava saldırısı olduğunu anlıyoruz.
07:56Ama havada hava savunma sistemleri devreye girdi ve imha ettiğini anlıyoruz.
08:00Burada herhangi bir sahaya söz konusu değil.
08:02Bu kent buna yıllardır maalesef alışkın bir hayatlarının bir parçası haline gelmiş durumda.
08:08Sen de çok iyi biliyorsun Samet.
08:10Aylarca sahadan sen aktardın bizlere bu bilgileri.
08:12Dolayısıyla şimdi böyle bir hareketlik yaşandı.
08:15Ama bu hareketli zamanı elbette kritik.
08:17Tam da Dışişleri Bakanı Hakan Fidan'ın ziyareti sırasında olması.
08:21Biz bunu aslında İran'la Amerika Birleşik Devletleri arasındaki savaş sırasında tanıklık etmiştik.
08:25Bakan Fidan tam da Riyad'tayken hemen üstlerinden tüzeler ürpmüştü.
08:29Hatırlayacaksınız ve yine bunları konuşmuştuk.
08:31Şimdi benzer bir tablonun Ukrayna'da olduğunu anlıyoruz.
08:35Ve elbette şimdi burada herhangi bir sıkıntı olmadığını tekrar altını çizelim.
08:40Yarın başlayacak Bakan Fidan'ın resmi temasları.
08:43Elbette Ukrayna Cumhurbaşkanı Zelenski tarafından kabul edilecek ki.
08:46Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın mesajını ileteceğini söylemişti.
08:48Ankara'nın gözlemlerini ileteceğini söylemişti.
08:51Bu anlamda Türkiye elbette taraflar arasında hala en azından bir diyalog kapısı olmaya, köprüsü olmaya devam ediyor.
08:58Bu iddiasını sürdürdüğünü söyleyelim.
09:00Geçtiğimiz dönemlerde aslında tam Bakan Fidan'ın bu görüşme temas trafiğine baktığımızda Moskova'daydı bir ay önce.
09:07Sonrasında Ankara zirvesinde NATO zirvesinde müttefiklerle bir röveye geldi.
09:11Onların görüşlerini toparladı.
09:13Zaten Trump'ın resmi ziyaretinde ABD'nin görüşleri alındı ki.
09:16Zaten sık sık her düzeyde temaslar devam ediyor ABD ile kuşkusuz.
09:21Yine bugünlerde de telefon görüşmesi olmuştur, olacaktır.
09:24Hatta yine önümüzdeki dakikalarda.
09:26Ve bununla birlikte tam da önceki gün Paris'te Ukrayna için gönüller koalisyonu toplantısındaydı Bakan Fidan.
09:32Yani Avrupalılarla da aslında görüşmüştük.
09:35Tam da işte o görüşmeler sonundaki evde.
09:37Dolayısıyla Ankara yeni somut bir barış formülü belki de ortaya koyacaktır.
09:41Bu anlamda geçtiğimiz dönemlerde tam da böyle yoğun trafik sonrasında
09:45İstanbul müzakerelerinin yeniden başladığına tanıklık ettiğimiz dönemler olmuştu.
09:49Şimdi böyle bir tavlıyla karşılaşımıyız.
09:52Az da olsa yine de bu ihtimale tapıyı açık bırakmakta fayda var.
09:55Ama savaşın dozu gitgide yükseliyor ve özellikle de kritik soru artık bu yıpratma savaşı bir yok etme savaşına mı dönüşecek
10:02diye.
10:03Endişeler gitgide artıyor.
10:05Dolayısıyla bu istenmeyen bir senaryo gerçekleşmesin diye de Ankara çabalarını çok daha fazla arttırmış durumda.
10:11Yarın o temasları bu gözle de elbette izleyeceğimizi söyleyebilirim.
10:15Yaklaşık bir saat önce kameraman arkadaşım Can Errem'le Kınay C'yi de birlikte hemen otelin aşağısından çektiğimiz o görüntüleri
10:21de daha detaylı görüntüleri de getirelim ekranlara.
10:23O çektiğin görüntülere geçmeden önce şunu şunu sormak istiyorum.
10:28Çok kısa ilk savaşın zamanında zaten sokağa çıkma yasakları çok uzun süreydi.
10:33İkinci yılda ben tekrar Kiev'e gittiğimde o süre biraz daralmıştı.
10:37Gece 12 gibi başlıyordu.
10:39Şimdi sadece izleyicilerimize hazır oradayken oranın atmosferi için bir iki cümleyle sokağa çıkma yasağı hala var mı?
10:45Savaş atmosferi devam ediyor.
10:48Çok kısa bir iki cümleyle o atmosferi de bize anlatıp senin sotuna pas atabilirsin lütfen.
10:54Hemen aktarayım.
10:55Samet onu hatırlatman çok iyi oldu.
10:57Çünkü gece yarısı 12 ile sabah 5'e kadar sokağa çıkma yasağının devam ettiği konusunda bize daha bu seyahat gerçekleşmeden
11:04baştan bizi uyarmışlardı.
11:06Ve o sokağa çıkma yasağı da senin de aktardığın üzere devam ediyor.
11:09Şu anda zaten bir kez daha kameramı çevireyim dilerseniz ve sokağın bomboş olduğunu görüyorsunuz.
11:14Burası geniş bir meydan.
11:16Hemen Dışişleri Bakanlığı ve hemen yanında da aktardığınız üzere o savaş sırasında Ruslardan ele konulan zırhlı araçlar, tanklar burada meydanda
11:24sergileniyor.
11:25Aslında mesaj net.
11:26Evet siz bu savaşı bu kentin kapılarına kadar taşıdınız.
11:30Birkaç gündeki Kiev düşer diyen Rusya bakın düşmedik Kiev mesajını veriyorlar.
11:35Sokağa çıkma yasağı devam ediyor.
11:36O yüzden biz de şu an otel odasından bu yayını gerçekleştiriyoruz.
11:40Samet yaklaşık 1 saat 2 saat önce de biz aslında aşağıdaydık.
11:44O zaman sokağa çıkma yasağı başlamamıştı.
11:46Oradan görüntüleri getirelim şimdi ekranlarımıza.
11:50Efendim merhabalar kameraman arkadaşım Canerem'le Kınacı ile birlikte yaklaşık 10 saat süren tren yolculuğunun ardından Polonya'dan artık Ukrayna'ya
11:58geldik ve Kiev'deyiz.
11:59Burası elbette çok kritik bir şehirden söz ediyoruz ki aslında 21. yüzyılda Avrupa'nın ortasında patlak veren savaşın hem başlıca
12:08hedefi hem de dirilişin sembolü konumundaki bir şehir.
12:11Rusya 24 Şubat 2022'de özel askeri operasyon diyerek Ukrayna'ya karşı bu savaşı başlattığında Kiev'in birkaç gün içinde düşeceğine
12:20kesin gözüyle bakıyordu.
12:22Ancak o öngörüsü boşa çıktı.
12:24Savaşın üzerinden neredeyse 4,5 yıl geçti.
12:27Ukrayna strateji değiştire değiştire savunmasını hatta Rusya topraklarına saldırılarına bugün de sürdürüyor.
12:35Şimdi şu an bulunduğumuz nokta kameraman arkadaşım Canerem'le Kınacı'nın gösterdiği bu görüntüler çok kritik.
12:41Çünkü burası aslında Kiev'in kalbi.
12:43Ukrayna Dışişleri Bakanlığı'nın hemen çok yakını önü diyebiliriz.
12:47Hemen arkadaki o karanlığın arkasında kalan bina Ukrayna Dışişleri Bakanlığı.
12:51Bu meydan artık sadece diplomasiye ev sahipliği yapmıyor.
12:54Şimdi gördüğünüz tanklar, zırhlı araçlar Rus ordusundan ele geçirilen ya da savaşta imha edilen gerçek savaş araçları.
13:02Ukrayna bunları bir müzeye kaldırmak yerine başkentin en görünür noktalarından birine bu meydana yerleştirdi.
13:10Çünkü vermek istediği mesaj aslında çok net.
13:12Savaş bu şehrin kapısına kadar geldi.
13:14Ancak Kiev düşmedi diyorlar bir anlamda.
13:18Diplomasiyle savaşın enkazı bugün burada birkaç metre arayla gördüğünüz üzere yan yana duruyor.
13:25Ve birçok analiste göre savaş artık çıkmaza girmiş durumda bugün.
13:29Çünkü şu kritik soru.
13:31İki tarafın ölü, yaralı, kayıp asker sayısının 2 milyonu bulduğu belirtilirken ve yeni bir kış yaklaşırken
13:38Sağdaki askeri tablo mu yoksa diplomasi mi belirleyici olacak?
13:43Taraflar elbette elini güçlü tutmaya çalışıyor.
13:46Saldırıların dozu şiddetleniyor teknolojinin de etkisiyle.
13:49Ve bu çıkmaz, yıpratma savaşı yok etme savaşına mı dönüşecek?
13:53Çok daha fazla, yine çok daha şiddetli, çok daha farklı alanlarda saldırılar mı göreceği sorusunu elbette akıllara getiriyor.
14:02Türkiye ise işte bu senaryo gerçek olmasın diye çabalıyor.
14:05Taraflar arasında bir an önce müzakere masasının yeniden kurulmasının savaşı bitmesini istiyor.
14:12Ve bunun için çaba gösteriyor.
14:13İşte bu çerçevede Dışişleri Bakanı Hakan Fidan da tıpkı geçen yıl yaptığı gibi
14:18Moskova temaslarından kısa süre sonra Ukrayna'ya geldi bugün.
14:22Ki NATO zirvesi ve Ukrayna Gönüller Koalisyonu toplantısından hemen sonrasına denk geldiğine de dikkat çekerim bu ziyaretin.
14:29Hakan Fidan Kiev'de bugün ve yarın üst düzey görüşmeler yapacak.
14:32Ve tıpkı Moskova'da yaptığı gibi Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın mesajlarını iletip Ankara'nın gözlemlerini paylaşacak.
14:39Yani Moskova temasları hemen arkasından başta ABD olmak üzere NATO müttefikleriyle Ankara'daki zirvesi arasında elbette görüşmeler yapmış olması.
14:49Hemen sonrasında Paris'te Ukrayna Gönüller Koalisyonu'nda yine Avrupalı ortaklarla da aslında görüşmüş olması.
14:55Sonrasında acaba Ukrayna'da masaya oturulduğunda yeni bir formül ortaya konulabilir mi diye de sorunları akıllara getiriyor.
15:03Buna da açık kapı bırakmakta fayda var.
15:06Çünkü geçmişte bu tip süreçlerin sonunda böyle bir mekik diplomasisinin sonunda müzakerelerin başladığını görmüştük.
15:12Dolayısıyla her ne kadar sahada işler artık iyice kızışmış olsa da bu anlamda da yine diplomasiye de açık kapı bırakmakta
15:20fayda olduğunu söyleyebiliriz.
15:22Ama başta dikkat çektiğimiz üzere diplomatik çabalar yoğunlukla sürse de sahada tansiyon yüksek ve dikkat çeken değişimler de var.
15:29Şimdi son aylarda Ukrayna ilk kez savaşın sayını kısmen değiştirebildiğini düşünüyor.
15:33Çünkü Rusya'yı sadece cephede durdurmak yerine Moskova, St. Petersburg, petrol rafinerileri, enerji tesisleri, lojistik merkezler, deniz üstleri gibi hedefleri
15:44sürekli vuruyor.
15:45Yani artık sadece savunmada değil hatta Kiev buna uzun menzilli yaptırımlar adını verdi.
15:50Mesajı da şu savaş sadece bizim şehirlerimizde yaşanmayacak.
15:54Biz yandıkça Rusya da yanacak diyor.
15:56Ve Putin üzerindeki siyasi ve ekonomik baskıyı daha da arttırmanın yine çabasını sürdürdüğünü söyleyebiliriz Ukrayna cephesinde.
16:04Ama Rusya hala balistik hüze üstünlüğüne sahip olduğuna dikkat çekelim.
16:08Enerji altyapısını sık sık Ukrayna'nın hedef alıyor.
16:11Sivil yerleşimleri de çokça hedef alıyor ki daha yine yaklaşık bir 24 saat önce Kiev'de yine kritik tesisleri vurdu.
16:18Askeri tesisler başlığı olmak üzere.
16:21Ve Patriotların yetişemediği alanlarda da ağır hasar veriyor Ukrayna'ya.
16:25Yani aslında Ukrayna Rusya'nın canını acıtsa da Rusya hala çok büyük yaralar açmaya devam ediyor Ukrayna'da.
16:32Bu denge elbette önemli.
16:33İşte bu nedenle de Türkiye'nin yine ev sahipliği yaptığı NATO zirvesi ve zirve marşında Zelenski'nin Erdoğan ve Trump
16:40'la yaptığı görüşmeler Ukrayna açısından çok kritiktir.
16:43Çünkü Zelenski'nin asıl istediği daha fazla tank ya da daha fazla top değildi.
16:47En önemli talebi Patriot'lardı yani hava savunma sistemleriydi.
16:51Hatta artık bunun da ötesine geçti.
16:53Patriot üretim lisansı istedi ve Amerika Birleşik Devletleri'nin de buna olumlu yaklaştığını görüyoruz son haberleri açıklamalara baktığımızda.
17:01Hatta önceki günlerde ekonomist dergisinin happy divorce yorumu da yani mutlu boşanma yorumu da aslında buna işaret ediyor.
17:08Çünkü artık Ukrayna eskisi gibi Amerika Birleşik Devletleri bize silah versin değil artık bırakın biz üretelim noktasına gelmiş durumda.
17:15Yani bu savaşın artık yeni bir aşamasından söz ediyoruz.
17:18Ama tabi burada Trump faktörü çok önemli.
17:21Çünkü aslında hem Ukrayna hem de Rusya Trump'ı Amerikan başkanı kendi yanına çekmeye çalışıyor.
17:26Putin'in açıklamalarına baktığımızda yine Trump'ın çabalarına teşekkür ettiğini görüyoruz.
17:31Bununla birlikte Zelenski seni garanti olarak görmek istemiyor diyor aslında bir anlamda Trump'a.
17:36Sadece senin silahlarını istiyor.
17:37Sadece senden maddi para yardım istiyor diyor.
17:41Ve bu şekilde aslında Trump'ın egosunu oynuyor.
17:43Ukrayna'ya baktığımızda ise artık senden silah istemiyorum birlikte üretelim bana lisans ver diyor.
17:49Dolayısıyla onlar da böyle bir vaatte bir anlamda Trump'ı yanlarına çekmeye çalıştıklarını görüyoruz.
17:55Yani iki lider de bu çaba içerisinde.
17:57Avrupa ise bu savaşın olası sonucunu kendi savaşı gibi aslında sahiplense de ekonomik olarak bu savaşı ne kadar sürdürebilir?
18:05İşte bu anlamda elbette yine soru işaretleri çok büyük.
18:08Bu arada Ukrayna görünen o ki bir yandan da siyasi stratejisini değiştiriyor gibi görünüyor.
18:15Ona da dikkat çekelim kabinede şimdi yeni hedefler doğrultusunda şekillenecek gibi görünüyor son haberlere bakılırsa.
18:21Çünkü Ukrayna parlamentosunun başbakan yine başbakanın istifasını kabul etmesinin ardından savaş süreminde kurulacak yeni kabinenin yapısı belirsizliğini koruyor.
18:30Kilit bakanlıklarda hangi isimler görevine devam edecek ya da değişecek mi?
18:34İşte bu biliniyor.
18:36İstifa eden başbakanın Ukrayna'nın Washington Büyükelçisi olabileceği kulislerdeki iddiaları arasında.
18:42Yerine ise devlete ait enerji şirketi Neftogaz'ın üst yöneticisinin getirilebileceği söyleniyor ki bu isim.
18:49Koretsiki kısa süre önce Zelenski Ankara'da düzenlenen NATO zirvesinde eşlik etmişti.
18:54Yani anlaşılan o ki bahsedilen yalnızca bir hükümet revizyonu değil Zelenski savaşta 4 yıl geride kalmışken askeri, sanayi, diplomatik ve
19:03siyasi yaklaşımını aynı anda yeniden şekillendirdiğinin de sinyallerine veriyor.
19:08Yani bir anlamda Ukrayna aslında yeni döneme hazırlanıyor diyebiliriz.
19:12Askeri strateji değişikliği dediğimizde dediğimiz gibi cephede artık savunmadan Rusya içine baskıyı arttırma yani savaşı Rusya'nın içine taşıma yönünde
19:21çabaların arttığını görüyoruz.
19:22Diğer taraftan sanayi stratejisini değiştiriyor dediğimizde silah satın almaktan silah üretmeye artık bunu vaat etmeye dönüştüğünü görüyoruz.
19:30Diplomasiyi değiştiriyor dediğimizde sadece NATO eli istemiyor artık bir anlamda Avrupa güvenlik mimarisinin parçası olmaktan söz ediyor ve iç siyasetteki
19:39değişimlerde de kabineyi değiştirmekten söz ediyor ve yeni siyasi stratejiyi ortaya koyduğunu görüyoruz.
19:46Peki taraflar barışına ne kadar yakın masadaki temel anlaşmazlıklar ne dersek aslında Putin bir yandan şartlarda anlaşılmadan niderlerin görüşmesinin anlamsız
19:55olduğunu hele hele Zelenski ile görüşmenin manasız olduğunu defalarca tekrarlamıştı.
19:59Zelenski ise önce ateşkes ardından doğrudan niderler görüşmesi istiyor ve temel anlaşmazlıklar da özellikle Donetsk ve diğer işgal edilmiş bölgeler
20:08ama özellikle Donetsk'e dikkat çekelim ve Kırım'daki saldırıların da bu arada Kırım'a yönelik saldırılarında arttığını dikkat çekelim bu
20:16dönemde.
20:16Elbette Ukrayna'nın NATO üyeliğini istemiyor Rusya, güvenlik garantileri konusunda görüşarlıkları var, Avrupa askerlerinin olası rolünün ne olacağı, Zaporizyye nükleer
20:25santrali ve ateşkesin nasıl denetleneceği yine büyük soru işaretleri çetrefilli konuları olduğunu söyleyebiliriz ki.
20:32Aslında Dışişleri Bakanı Hakan Fidan'ın geçen Haziran ayında Rusya'ya ziyaretinde yine önemli siyasi bulgular vardı.
20:38Özellikle Moskova'nın Donetsk şartında yerin adım işareti vermemesi kritikti bir anlamda o toprakları istediğini söylüyor Rusya.
20:47Diğer taraftan Karadeniz'in güvenliği çok kritik artık Türkiye için de hem ticari anlamda hem de güvenlik anlamında da çok
20:54kritik.
20:54Bu anlamda da acaba Karadeniz başlığı ayrılıp yine konuşulabilir mi taraflarla bu konuda da yine açık olmakta fayda var.
21:01Dediğimiz gibi Türkiye'nin rolü çok kritik 3 boyuttan söz edebiliriz.
21:05Taraflar arasında diplomatik bir kanalın oluşmasında Türkiye çok büyük bir rol oynuyor.
21:09Hatırlayalım savaşın yine başında da tarafları yan yana getiren tek ülke olmuştu Türkiye.
21:14İstanbul görüşmelerinin yine olası yeniden başlatıcısı olabilir.
21:18Ve özellikle de Karadeniz'de seyri sefer güvenliği ve olası güvenlik garantilerinin deniz boyutunda da kritik bir aktör.
21:25Dolayısıyla Dışişleri Bakanı Hakan Fidan'ın yarın başlayacak resmi temaslarını bugün bir gayri resmi görüşmesi olacak.
21:31Ama asıl temaslar yarın başta elbette Zelenski tarafından kabul edilecek.
21:35Mevkidaşı Sibya ile görüşüp asın toplantısı düzenleyecek ve diğer isimlerle de görüşecek.
21:40O temasları çok yakından takip edeceğiz.
21:43Sadece bu savaş boyutunda değil ikili ilişkilerde de elbette çok önemli gelişmeler olacak ki
21:48Serbest Ticaret Anlaşması'nda Ukrayna Parlamentosu'nun onaylaması çok uzun süredir bekleniyordu.
21:534 yıldır yaklaşık.
21:54Şimdi onayladı Zelenski'nin imzasına bakılıyor.
21:57Belki de bu ziyarette o artık imzayı atacak Zelenski ve o anlaşmada yürürlüğe girecek.
22:02Bu da yine ikili ilişkiler açısından da Türkiye'nin yine Avrupa'daki işleri açısından da kritik olacağını söyleyebiliriz.
22:08Kameraman arkadaşım Caner Emre Kınacı ile birlikte takipteyiz.
22:11Size yine andıyan aktarmaya devam edeceğiz.
22:15Değerli izleyicilerimiz önemliydi.
22:17Ukrayna'daki gelişmeleri oradaki ekibimiz Büşra Arsantaş, Caner Emre Kınacı aktarmış oldu.
22:23Yayına girmeden de patlama sesleri duyulunca Büşra Arsantaş o noktadan paylaştı bize gelişmeleri.
22:30Şimdi konuşacağız.
22:31Konuklarımı davet edeceğim yayına.
22:34Neyi konuşacağız?
22:34ABD ordusu bugün yine İran'a yönelik saldırılar gerçekleştirdiğini açıkladı.
22:40İran ise ABD'nin Kuveyt ve Bahreyn'deki üstlerine hedef aldı.
22:44Kuveyt Savunma Bakanlığı sözcüsü İran'dan gelen 4 seyir füzesi ve 21 insansız hava aracını engellediğini açıkladı.
22:52Dün de Amerikan ordusu İran'ın hem kıyılarını hem de askeri üstlerini vurmuştu.
22:57İran da Körfez'deki ABD üstlerine dronlu saldırılarla hedef almıştı.
23:03Yani karşılıklı saldırılar devam ediyor.
23:06Tansiyon yüksek düşeceğe de pek benzemiyor gibi.
23:10Şimdi gecenin sıcak gelişmelerini konuşacağız.
23:13Ekranda da görüyorsunuz TÜRPAL Başkanı Dr. Sinan Demirtürk ve Katar Lüseyin Üniversitesi Öğretimiyesi Dr. Muhammed Masal Şahin yayınımızda konuk olacaklar.
23:24Bu bölümde iki konuğuma da hoş geldiniz diyorum.
23:27Hoş bulduk Samet Bey teşekkür ederim.
23:29İyi geceler diliyorum.
23:30Şimdi ABD İran Savaşı düşük yoğunluklu olsa da sürüyor ama geride kalan günlerde bir barış masası da vardı.
23:38O masa bozuldu gibi görünüyor.
23:40Şimdi masaya oturması tarafların artık imkansız mı diye sormak istiyorum.
23:46Önce Muhammed Hocam sizinle başlayalım.
23:48Körfez'deki durum, Katar'ın bakış açısı, Körfez ülkelerinin bakış açısı şu anki sürece nasıl onu da aktarmanızı isterim.
23:56Yani şimdi Katar özelinde başlarsak geçtiğimiz günlerde Baba Emir vefat ettiği gün İran buraya bir saldırı düzenlemişti ve yayınlarınızda Katar
24:07'ın bu noktada ciddi bir alınganlık yaşadığını, bir ara bulucu ülkede böyle bir yas varken saldırı olduğunu olmayı kabul edemediklerini
24:16belirtmiştim.
24:17Bugün İran Dışişleri Bakanı Arakçı Katar'a taziye sunmaya geldi.
24:22Tabi taziye ile ilgili Katar tarafı resmi bir paylaşım yapmadı ancak tabi ki o bölgedeki medya mensupları birkaç fotoğraf aldı.
24:30Ama Katar emiriyle doğrudan verilen bir poz yok.
24:34Fakat Katar emirini ziyaret ederek bir taziye sunduğu belirtiliyor.
24:39Tabi şu anda İran Körfez'de odak noktasını Bahreyn ve Kuveyt'e yoğunlaştırılmış durumda.
24:45Çünkü bu iki ülkeden Amerikan askeri üsleri bu iki ülkede yoğun bir saldırı gerçekleştiriyor.
24:52Geçtiğimiz gün akşam saatlerinde ben de Bahreyn ve Kuveyt'ten birçok video gönderildi bana da.
24:59Ve orada Amerikan üslerinden füzelerin kalktığı, oradan savaş uçaklarının aktif bir şekilde kalktığı görünüyor.
25:06E tabi ki İran'da Körfez'de ayrımı yapmaya başlamış gibi duruyor.
25:11Yani işte Suriye Arabistan'ı vurmuyor, Katar'ı vurmuyor, Birleşik Arap Emirlikleri biraz daha çizgiye doğru geliyor.
25:17Onları vurmayı, ummanı vurmuyor.
25:19Ama Bahreyn ve Kuveyt'e yoğun saldırılar gerçekleştiriyor.
25:22Şu anda bu iki ülke hem siyasi olarak Amerika'nın yanında biraz daha net bir şekilde konumlanmış durumda İran karşısında.
25:31Hem de oradaki üsler aktif olarak kullanıldığı için İran'ın saldırıları genelde oraya.
25:36Tabi Körfez'in tamamına İran'ın saldırı başlatmaması kıymetli bir adım.
25:40Neden?
25:41Körfez demek ki bu noktada iyi bir diplomasi yürütüyor.
25:46Ve İran'da masaya tekrar oturabilme mesajını veriyor.
25:50Biz İran'ın masaya oturup oturamamı mesajını bölgeye yaydığı ateşin oranından anlıyoruz.
25:55Mesela o sabah Katar dahil olmak üzere Körfez'deki tüm başkentleri vurdu ya bu şu demekti biz tekrar sizinle savaşa hazırız.
26:02Ama dün ve bugün itibariyle saldırıların daha çok Bahreyn Kuveyt özelinde devam etmesi bence bu da bir mesaj.
26:09Tekrar masaya oturulabileceğin, tekrar dönülebileceğin bir mesajı.
26:13Döneriz fakat diyor.
26:15Tabi burada zaten problem o.
26:16Amerika'da biz masaya döneriz ama İran'da masaya döneriz ama bu amanın başında Hürmüz'deki belirsizlik geliyor.
26:23Tabi %20'lik mesele vardı biliyorsunuz Trump'ın koyduğu haraç.
26:27Daha sonra Trump onu Körfez ülkeleri ve Orta Doğu ülkeleriyle görüşerek bunu yatırım şekline dönüştürdüm demişti.
26:33Bunu zaten sizin yayınınızda ben belirtmiştim.
26:36Körfez ülkeleri Trump'a %20 oranında böyle bir haraç ödemez.
26:42Zaten Körfez'den neredeyse bedava petrol alıyor demiştik.
26:45Yani bu uygulanabilirlik Körfez'e değil diğer ülkelere olabilir.
26:50Körfez bir ara formülünü bulur demiştik.
26:53Bunu İran nezdinde de bulur.
26:55Amerika nezdinde de.
26:56Körfez kendisini savaşın dışında tutmaya çalışıyor.
27:00Ama Bahreyn ve Kuveyt'in buradaki mevcudiyeti ve saldırılara katılması ve Amerika'ya üst olarak destek sağlaması elbette Körfez'de ateşin
27:10devam etmesini sağlıyor.
27:11Burada Katar'a ve Suudi Arabistan'a özel bir paragraf açıp Türkiye'nin de bulunduğu konumda olduğunu görmek gerekiyor.
27:18Bakın bu saldırıların ortasında bugün dahi Bahreyn dediğimiz yer Doha'dan aslında kuş bakışı hesaplasak belki de uçakla zaten 20 dakika
27:2825 dakika falan sürüyor.
27:29Şimdi bu kadar yakın bir bölge bazen Bahreyn'e atılan füzelerden dolayı da hatta burada siren çalınıyor.
27:34Bu kadar yakın bir bölgeye dün Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan taziye sunmaya geldi.
27:40Bu Katar'ın ve Suudi Arabistan'ın aslında önemini de bize net bir şekilde gösteriyor ki İran'da şu anda bu
27:46farkı net bir şekilde bence anladı.
27:49Ve hedefini daha çok doğru adrese yani Kuveyt'e ve Bahreyn'e yönlendiriyor.
27:55Peki Sinan Hocam siz nasıl değerlendiriyorsunuz?
27:58Sahadaki durumu da hocamız aslında aktarmış oldu.
28:01Biz de görüyoruz açıklamalarda aynı şekilde.
28:04Şimdi taraflı masaya oturması artık imkansız mı yoksa o seçenek hala bir köşede duruyor mu?
28:11Evet bu arada yaşananları son 4 gündür yaşananları kontrollü bir kriz yönetimi gibi tarif etmek daha uygun.
28:21Hem ABD hem de İran bu anlamıyla sınırlı askeri operasyonları tercih ediyorlar.
28:27Tabi SENTCOM'un verdiği bilgilere ve İran medyasından anlam verilere bakılırsa elbette ki İran'daki tahribat daha fazla.
28:34Yani İran'ın Körfez'de uygulamış olduğu abluka ve tankerlere yönelik saldırıları ve Körfez'deki ABD üstüne yapmış olduğu saldırıların tahribat oranıyla
28:45ABD'nin bu son 3 günde yapmış olduğu hava saldırılarındaki tahribat mukayese edildiğinde İran'ın daha fazla hasar aldığı görülüyor
28:54ki
28:54burada bir strateji değişikliği olacak mı olmayacak mı?
28:57Dün itibariyle Wall Street Journal'un haberine göre Michael Rubio, Trump, G.D. Vance ve Dan Cain'in arasında bir
29:08toplantı yapıldı.
29:09Ve savaşın daha da yayılması yani bu kontrollü krizin daha yüksek yoğunlukta bir çatışmaya evrilmesi noktasında bir temel görüşün, bir
29:17temel tartışmanın devam ettiği de biliniyor.
29:19Bu anlamıyla İran hazırlıklarını yaparken ABD de baskıyı arttıracak.
29:25Bunun bir tür kontrollü saldırı biçimi, krizin kontrollü yönetildiği bir nokta, krizin çözüme değil, krizin kontrol altına alınmış olduğu ve
29:35sınırlı askeri operasyonlarla
29:38ve aynı zamanda ekonomik yaptırımların arttırılmış olduğu adımlarla İran için ise vekil aktörler üzerinden ABD'nin ve İsrail'in sıkıştırıldığı
29:47ya da Körfez'deki ABD üstlerine karşı bir takım tehditlerin geliştirilmiş olduğu, daha dengeli adımların atıldığını görüyoruz ki
29:55hem İran tarafı hem de Trump ve yakın çevresi bu anlamıyla müzakereden katil olarak vazgeçilmediği,
30:02yani diplomatik kanalın hala açık olduğunu, diplomatik masasının kurulabileceği noktasında görüş beyan ediyorlar.
30:09Ama hep ifade ettiğimiz gibi bu masa kurulsa dahi kalıcı barışın tesisi kolay gözükmüyor.
30:16Çünkü bu anlamıyla Trump'ın elindeki seçeneklerden bir tanesi, Samet Bey, geçtiğimiz 10 gün boyunca sizin yayınınızda ifade etmiştim.
30:24Bir anlamıyla Hürmüz hattında, Hürmüz'ü kontrol eden İran'ın güney mevkilerinde başta Harkadası ve Keşfadası olmak üzere
30:34ve Caş Limanı'nı yoğun bir şekilde kontrol altına alabilecek olan denizden ve havadan bir etkinin müdahale üzerinde duruluyor.
30:42Yani Hürmüz'ün askeri kontrolünün İran'la paylaşılabileceği, İran'ın buradaki etki alımının kırılabileceği bir güney harekatı,
30:51yani İran'ın güneyine yoğun bir harekat üzerinde de esaslı bir hazırlık ve tahkimat yapıldığını söylemek gerekiyor.
30:57Yani bu bir kara harekatı değil, bunu ayıralım.
31:00Bu çok ciddi bir askeri İran'a gerektirmiyor.
31:03Dün geceki saldırılarda da gördüğümüz gibi hem bu şehirde hem Benderabbas'ta hem Hark ve Keşf adalarındaki bir takım balistik yüze
31:14rampalarını
31:14ve bu anlamıyla Hürmüz boğazını kontrol eden bazı askeri mevkileri yoğun bir hava saldırısına ve gemiler aracılığıyla yüze saldırısına tabi
31:23tutuyorlar.
31:24Sürat teknelerinin ve hücum botların da dün gece itibariyle vurulduğunu biliyoruz.
31:28Bir, saldırı tekniği Hürmüz ve Hürmüz etrafındaki İran'ın güneyini kontrol altına alabilecek bir yoğunluk arz ederken,
31:37dün iki gün önceki gece yayınlamızda da ifade etmiştim sizin aracılığınızla,
31:42aynı zamanda hava saldırılarının İran'ın geneline yayıldığı ve bu anlamıyla İran'ın lojistik bağlantılarının daha yoğun hedef alınmış olduğu,
31:52birincisi Türkmenistan hududundaki Akkale Köprüsü'nün ağır bir şekilde vurulduğu ve tahrip edildiği,
31:58bu aynı zamanda İran ve Çin arasındaki karan akliyesinin ve demir yolunun akliyesinin en kritik güzergahlarından bir tanesi
32:06ve bu aynı zamanda Tahran ve Meşet demir yolunun da vurulduğu noktasında İran medyasında önemli bilgiler var.
32:15Bu da aynı zamanda yine İran'ı demir yolu hattıyla Çin'e bağlayan,
32:19hem Çin'den gelen Katarların hem de İran'dan giden Katarların önemli güzergahlarından bir tanesi
32:24ve yine savaşın başından beri sıklıkla vurulduğunu gördüğümüz Kereç'teki önemli köprü yeniden vuruldu.
32:30Bu konuda önemli bir görüş sergileniyor.
32:33Ahbaz bölgesi de yoğun bir hava saldırısı altında.
32:36Yani şunu ifade edelim, yalnızca hürnüzle odaklanan ve yoğunlaşan bir saldırı dinamiği,
32:42hava saldırısı dinamiği değil.
32:43Bu anlamıyla İran ve Çin arasındaki doğal bağı ve lojistik hatları da vurmayı hedefleyen bir yeni stratejiyle karşı karşıyayız.
32:50Ve bu anlamıyla son dört günlük saldırılarda önemli bir güzergah var Samet Bey.
32:55Önemli bir jeopolitik hat var.
32:57Bu da Çabahar Limanı.
32:59Mutlaka gün boyunca analizleri yapanları, bölgeden haber bildirenler buna değinmişlerdir.
33:05Çabahar bölgesi yalnızca liman olarak değil.
33:08Aynı zamanda Çabahar Limanı'nı kontrol altında tutan bazı askeri mevkilerin, devrim muhafızlarının, kontrol noktalarının ve şehir merkezinin de yoğun
33:17bir şekilde bombardımana tabi tutulduğunu biliyoruz ki.
33:20Bu da Çinliler tarafından inşa edilen, yeniden yapılan ve yaklaşık 2 milyar dolardan fazla paranın harcanmış olduğu,
33:28aynı zamanda bir kuşak bir yol projesindeki önemli bir liman kenti.
33:33Aynı zamanda Beluristan bölgesinde de açılan deniz ve kara bağlantısını kendi içerisinde barındırıyor.
33:40Aynı zamanda Amerikan ablugasını Hürmüz ve Uman denizi üzerinde yarmayı hedefleyen,
33:46yani İran'ın iç aktarından, orta bölgelerinden Çabahar Limanı'na gelen bir tankerin,
33:51burada hızlı bir şekilde bir gemiye yüklenmek suretiyle Çin'e ve Hindistan'a açılabildiği bir yepyeni güzelgahtı.
33:57İran bunu savaş boyunca, 107 gün boyunca geliştirdi ve kullanıyor.
34:01Bu anlamıyla Amerikan hava taarruzunun aynı zamanda Çabahar bölgesinde ve Çabahar Limanı üzerinde de yoğunlaştığı da biz görüyoruz.
34:07Haliyle yalnızca Hürmüz'de ve İran'ın güneyinde değil, Çabahar'da ve özellikle İran-Çin hattını belirleyen,
34:15Türkmenistan hattında, Afganistan sınırında da yoğun bir hava bombardımanına şahitlik ediyoruz.
34:19Hocam bu anlattıklarınızı baktığımız zaman Amerika'nın stratejisi, dün akşam da konuşmuştuk ama
34:26gerçek anlamda tüm lojistiğini keserek İran'ı masaya biraz daha kendi istediği şartlarda çekmek olabilir mi?
34:34Ama Trump'ın açıklamaları da bu konuda hem masaya gelin diyor, şartları kabul edin diyor,
34:39ortaya koyduğu şartlar en azından mutabakat zaptında çok da Amerika'nın bir talebi yokmuş gibi gösteriyor.
34:47Hürmüz'den ve nükleerden başka ama sanki baktığımız zaman alt tarafta Amerika'nın daha fazla talebi var gibi,
34:55sanki Amerika birçok şeyi istiyor gibi, Irak geliyor aklıma, Venezuela geliyor aklıma,
35:01petrollerden pay isteyen bir ABD'yi mi görüyoruz?
35:05Özellikle Hürmüz'e tekrar geride kalan akşam bir ambargo başlatmıştı yine Amerika.
35:11Nasıl bir süreç işleyecek? Amerika'nın talepleri bu noktada ne olmasını bekleyebiliriz?
35:18Amacı ne Amerika'nın? Yine anlamakta zorlanıyoruz sanki.
35:23İran'ın bu imzalanmış olan mutabakatta avantajlı bir pozisyonda olduğu noktasında önemli bir kanaat var.
35:31Bu avantajı değiştirmek istiyor. Yani müzakere şartlarını, müzakere iklimini ve fiili ateşkesi ortadan kaldırarak ABD'de,
35:40elbette ki İran'ın burada bir takım adımları söz konusu oldu Hürmüz üzerinde.
35:46Buna cevabı nitelikte bu kontrollü kriz, kontrollü bir tırmanma politikası yürütüyor ve
35:51İran'la yeni bir müzakere biçimi, yeni bir anlaşma biçiminin zorlandığını görüyoruz ki
35:57bu anlamıyla bugün önemli bir gelişme oldu.
36:00Müşteva Hamane'ye yakınlığıyla bilinen Ali Ensari'yi de yaptırım listesine aldı ABD.
36:06Yani ekonomik koşulları ve ekonomik şartları ve yeni yaptırım usullerini de kullanıyor.
36:11Bununla birlikte sınırlı ve kontrollü askeri harekatlarla İran lojistiğini vurmayı tercih ediyor ki
36:16bu bir anlamıyla İran'la imzalanmış olan bu 14 maddelik çerçeve mutabakatın değiştirileceği konusudur.
36:23Sizin de Venezuela örneğin isabetle belirttiğiniz gibi
36:26ABD bu 14 maddenin dışında da bir takım elbette gizli maddeler ortaya koyacaktır.
36:32Yani bu zaman içerisinde 14 maddenin altı doldurulduğunda, müzakere çeşitlendiğinde ve şekillendiğinde
36:39örneğin Amerikalı petrol şirketlerinin Hazar'da yani İran'ın Hazar bölgesinde ve İran içlerinde
36:45petrol arama faaliyetlerinde bulunabileceği bir talep ya da bir tablo karşılaşacağız.
36:50Bakın bu İran'ın mali varlıklarının dondurulması ve mali baskının kaldırılması söz konusu olursa
36:58300 milyar dolarlık ve körfez ülkelerinden temin edilebileceği söylenen bir yeniden yapılan vurma formu vardı.
37:04Ne diyordu?
37:05Trump ve J.D. Vence bunu açık açık ifade ettiler.
37:07Bu 300 milyar doların önemli bir bölümü.
37:10Amerika'dan gıda ve benzeri ürünlerin alınması yoluyla gerçekleştirilebilir diyorlar.
37:15Yani bunlar müzakerede belirtilmeyen, müzakerelerde vurgulanmayan ama Amerikan'ın
37:20gayri resmi olarak talep edeceği ve isteyeceği şey.
37:23Temelde bu hedefleniyor Samet Bey.
37:25Yani Orta Doğu'daki bir savaşın yalnızca jeopolitik boyutu olamaz.
37:30Orta Doğu'daki bir savaşın, Kapkasıya ve Hazar'daki bir savaşın yalnızca teopolitik
37:36boyutları olamaz.
37:37Bu aynı zamanda bir jeoekonomik mücadeledir.
37:39Aynı zamanda ekonomik kaynaklara erişilmesi meselesidir ki biz son asırda özellikle
37:44İran üzerindeki müdahaleyi Birinci Dünya Savaşı öncesi ve sonrasında sürekli petrol
37:49odaklı ve İran'ın önemli siyasi coğrafyasının yönetilmesi ve dönüştürülmesine bağlı
37:54olarak görürüz.
37:55Hem İngiltere'nin politikası, 45 sonrası Amerika'nın politikası, Sovyet Rusya'nın
38:00ve bugün Rusya'nın politikası genelde İran'ın jeopoliti ve petrol varlığı üzerine
38:05şekillenmiştir ki sizin de ifade ettiğiniz gibi uzun vade içerisinde İran petrolünün
38:10kısmen tamamen olmasa bile Amerikalı petrol şirketlerinin de sahada yer aldığı
38:16ya da Amerika'nın desteklemiş olduğu bazı İngiliz ve Batılı petrol şirketlerinin
38:20sahada yer alabileceği bir yapılanmayla geliştirilmesi.
38:24Yani İran petrolüne kısmi ortak zamanla bunun geliştirilmesi ve istenmesini söz
38:29konusu.
38:29Yani müzakereler sonrasında ve İran üzerinde kurulmuş olan yoğun baskı sonrasında ki
38:34bunu bir kontrollü kriz yönetimi, kontrollü tırmanma olarak tarif ediyoruz.
38:39Yani yeniden ben 28 Şubat öncesindeki şartlara dönülmeyeceği kanaatindeyim.
38:44Yani kritik edeflere saldırılar, İran üzerinde ara bulucular yoluyla diplomatik baskının
38:50kuvvetlendirilmesi ve özellikle İran'ın içerisindeki büyük ekonomik dalgalanmanın
38:56de krizi yönetilmesi.
38:58Bunu ABD ve İsrail İran kamuoyu üzerindeki bir takım araçları kullanmak suretiyle rejimin
39:04üzerinde baskı aracı olarak kullanmaya başlayacak.
39:07Çünkü muazzam bir genç işsizlik var Samet Bey ve bugün İran reali, İran tumanı
39:14dolar karşısında daha da değer kaybetmeye başlamış oldu.
39:18Sadece bu son 107 gün içerisinde %14'lük bir değer kaybı söz konusu ki bu tarif edilemez
39:23bir devalüasyon ve yeni bir ekonomik kriz manasına geliyor.
39:27Bu da halk ve iktidar arasında bir uyumsuzluk, çatışma dinamiğini hareketlendirecek.
39:32Bunun da yönetilmesi istemiyor.
39:34Yani İran'ın iç kamuoyu üzerindeki ekonomik sahiplerle bir yönlendirme yapılarak rejimin
39:39istenen tür bir müzakereye sevk edilebileceği aynı zamanda bunun askeri operasyonlarla
39:44ve dış ekonomik yaptırımların kuvvetlendirilmesiyle oluşturulabilecek adeta bir baskı halkasına
39:49dönüştürülmesi.
39:50Bu kontrollü bir kriz tırmanma konulmasıdır.
39:53Bunu böyle ifade etmek gerekir.
39:55Aslında Sinan hocamızın dikkat çektiği noktalar çok önemli değerli izleyicilerimiz.
39:59Çünkü Amerika'nın geçmişten bugüne biliyoruz belli hedefleri oluyor, ekonomik hedefleri oluyor.
40:04Hem hocamızın dikkat çektiği nokta İran iç kamuoyuna da ekonomik zorlukları büyütmüş oluyor.
40:10Tüm tedariği de kesince Amerika Birleşik Devletleri ama bunu diğer bir noktadan baktığımızda
40:17Hocam biraz geriye döndüğümüzde Amerika'da Avrupa'da jet yakıt problemi sorunu ortaya çıkmıştı.
40:23Amerika'da bir uçak şirketi iflas etmişti.
40:28Birçok şirket binlerce uçuşu iptal etmişti.
40:31Jet yakıtına ulaşma sorunundan dolayı.
40:35Şimdi Muhammed hocam dün akşam yayında da bahsetmiştiniz.
40:38Biraz o noktaya da sizinle bakalım.
40:40İran iç kısmını ve yansımalarını Sinan hocam analiz edip değerlendirmişken.
40:45Şimdi Suudi Arabistan bir petrol aktarım konusunda çıkar yol buldu.
40:50Jeopolitik durumundan dolayı daha doğrusu sahip olduğu fizyolojik haritadaki durumundan dolayı
40:57diğer limanlardan aktarım yapıyor.
40:59Ama önümüzdeki günlerde yeni bir jet yakıtı sorunu doğurur mu bu süreç?
41:04Hürmüz Boğazı süreci sizce dünyada?
41:07Doğurursa Avrupa ülkelerinin, Amerikalı şirketlerin, dünya kamuoyunun yani Amerika'ya baskısı oluşur mu?
41:17Zaten İran'ın temel hedefi de bu Samet Bey.
41:20Yani İran ne kadar çok baskılarsam o kadar çok cevap alırım ve Trump'ı tıpkı o imzaladıkları anlaşmadaki gibi
41:29kendisine yakın olan ve kendisinin kazanan taraf olduğunu hepimizin söyleyebileceği bir anlaşmanın altına imza attırırım.
41:38İran'ın bakış açısı tamamen bu.
41:40Tabii Amerika günü kurtarma derdinde.
41:43Zaten o anlaşmaya Amerika gibi bir devletin imza atması aslında mağlubiyeti kabul etmek demek.
41:51Ancak tabii hem dünyanın uyguladığı baskı hem sizin belirttiğiniz gibi sadece jet yakıt değil işte doğalgazın İngiltere'deki evlerin %40'ı
42:00Katar'dan giden LNG doğalgazla ısıtılıyor.
42:03Ve bu 6 ay yaklaşık 6 aydır işte ısıtlamadığını düşünün yani giden şeylerde veya daha çok parayla gidiyor.
42:12İşte Suudi Arabistan üzerinden transfer olunuyor vesaire durumlar var.
42:16Ama şu anda Körfez kendi içerisinde alternatifleri aramaya başladı.
42:21Suudi Arabistan'a örnek verdiniz.
42:23Yambu Limanı çok önemli bir liman.
42:25Ancak Yambu Limanı o kadar büyük bir liman değil.
42:28Ve evet Hürmüz'e bir alternatif gibi görünüyor ama Suudi Arabistan'ın Dammam şehrinde çok büyük bir Aramco Amerika ortaklığıyla
42:38bir petrol şirketi, petrol çıkarma şirketi var.
42:41Ve oradan zaten çıkan petrol işleniyor ve bir şekilde Hürmüz'den akıyor gidiyor.
42:48Şimdi Dammam ile ciddi arası 1500 kilometre arasında.
42:53Yambu arası yine 1500, 1600, 1700 kilometre arasında.
42:56Bir boru hattı da yok galiba değil mi hocam?
42:59Boru hattıyla değil taşımacılıkla, tırlarla götürüyor oraya petrol diye biliyorum.
43:05Yani zaten bugünler düşünülmediği için ne yazık ki Amerika Körfez'e sizi ben her türlü şeyden koruyacağım.
43:12Siz petrolü bana verin, parayı bana verin mantığıyla uzun yıllardır bu bölgeyi bir şekilde aldattığı için bugün gelinen durum yaşanıyor.
43:22Fakat tabii bölge ülkeleri de kendisine bir çıkış yolu bulmak zorunda ve bu çıkış yoluna en uygun ülke Uman gibi
43:30duruyordu.
43:31Ama Uman'ın hemen altında Amerika'nın başlattığı ambargo ki Uman kendi gemilerini dahi çıkarırken zorlanıyor.
43:37Hem İran tarafından tehdit hem Amerika tarafından bir blok.
43:41Yine biliyorsunuz Birleşik Arap Emirlikleri Fujeyrah Limanı'nı açacağını duyurmuştu.
43:46Ancak burada hemen İran'ın saldırıları oldu ve apar topar orası tekrar kapandı.
43:52Ben geçtiğimiz gün Yemen ile Suudi Arabistan arasındaki çatışmayı bu anlamda önemli bir alternatif yolu olarak kıymetli görüyorum.
44:01Çünkü orada Husilerin varlığı bir şekilde Körfez'in hiç kimseye bağımlı olmadan kurabileceği yeni rotanın önündeki bir engel.
44:13Şimdi Husiler hem Babel Mendeb'i kapatma tehdidini elinde bulunduruyor ve dünyaya sunuyor.
44:19Hem de Babel Mendeb bugün açık ama yarın kapanabilir.
44:24Şimdi orada Somaliland var mesela Somaliland'da İsrail yarın orayı kapatacak olsa yarın da biz İsrail'i mi insafına kalacağız?
44:31Oraya açık mı olacak kapalı mı olacak?
44:33Şimdi Suudi Arabistan bir şekilde kendisine Yemen üzerinden doğrudan Hint okyanusuna çıkabileceği bir liman arayışı içerisinde.
44:40Muhtemelen şu anda mevcut Cumhurbaşkanı ki ne yazık ki askeri olarak azınlıkta Husilere nazaran.
44:47Şimdi Husilere yönelik bir çatışma sahası oluşturarak Husilerin elinden Yemen'in asıl halkına iktidarı teslim ederek bir şekilde Yemen ile
44:57anlaşmalar yapmak ve belki de yeni bir petrol ve doğalgaz yolu ortaya çıkarmak istiyor.
45:05Yani bu da hedeflerden birisi.
45:06Bu çatışma da burada durduk yere birden çıkmadı.
45:09Herkesin yeni bir arayışı var ancak Husilerin ise İran köşeye ne kadar sıkışırsa ben İran'a yardım eliyle bir şekilde
45:19Babel Mendebi kapatırım.
45:20Bir şekilde işte Amerikan gemisini vururum sağa sola bir tehdit saçarım mantığı var.
45:26Onun için Körfez'in genel hatlarıyla yeni bir arayış içerisinde olduğunu söylemek kesinlikle doğru.
45:32Burada en avantajlı ülke Körfez'de Suudi Arabistan ama o da genel hatlarıyla işte Dammam'daki limanı kullandığı için o da hemen
45:44Bahreyn'in sınırı zaten biliyorsunuz.
45:46Bahreyn ile Dammam arasında sadece bir köprü var ve bu limanı kullandığı için Aramkotesi'nin bir tanesi cidde de ama
45:54bir diğeri işte Dammam'da.
45:55Böyle bir bölgeden söz ediyoruz yine taşımacılığın nakliyatın ve bu petrol bir şekilde yan bu limanına taşınacak.
46:05İşte Birleşik Arap Emirlikleri'nden gidecek Katar'dan gidecek Bahreyn'den kuvvetten gidecek.
46:10Bunların hepsinin çok büyük bir masrafı da olacak ve bu da petrol fiyatlarına da yansıyacak.
46:16Yani yansımamasını beklememek mümkün değil.
46:19Şimdi böyle bir durumda Körfez'in derin bir çıkmazda olduğunu ama bugün Körfez'in derin çıkmazda olduğunu konuşuyoruz ama önümüzdeki
46:28günlerde bizler dahil tüm Avrupa'nın, Amerika'nın ve dünyanın büyük çoğunluğunun cebine bunun yansıma ihtimali oldukça mümkün.
46:39Yani sadece jet yakıt değil birçok şeye doğrudan etki ediyor ve bu da Körfez'in şu anda hiç istemediği bir
46:48olay.
46:49Bu 3-4 yıl içerisinde alternatif rota kesinlikle bulunur.
46:53İşte belki Irak üzerinden Türkiye üzerinden bir yol bulunabilir.
46:58Hocam 3-4 yıl dediniz yani 3-4 yıl demek savaşın bu minvalde devam edeceği anlamına mı geliyor ki Ukrayna
47:08-Rusya savaşı 5. yılının içinde 4,5 yıl geride kaldı.
47:12Aynı benzer senaryoyu görecek miyiz Hürmüz'de, İran, ABD, İsrail arasındaki savaşta?
47:19Yani az önce Büşra Hanım anlatırken benim aklıma o geldi.
47:23Biz burada şimdi tabii ki Körfez'deki her Arap ülkesinden gazetecilerle, akademisyenlerle, siyasetçilerle oturup konuşuyoruz.
47:32Bir defa bölge ne yazık ki bu savaş ortamına artık alışır hale geldi.
47:37Yani biz bu savaşın artık bitmeyeceğini ve Rusya-Ukrayna'da olduğu gibi yer yer çatışmalar, yer yer ateşkesler, yer yer tansiyonun
47:50yükseldiği veya düştüğü dönemleri yaşayacağız gibi duruyor.
47:53Neden?
47:54Çünkü ne İran Hürmüz'den vazgeçiyor ne Amerika Hürmüz'den vazgeçiyor.
47:59Şimdi bu vazgeçiş gerçekleşmediği müddetçe İran vurulmaya devam edecek.
48:04İran Hürmüz'den geçen gemiler ya haraç ödeyecek ama artık haraçla da kurtulmuyor.
48:09Samet Bey iş öyle bir hala aldık ya İran tarafına haraç ödeseniz Amerika tarafı siz serpiniz bırak.
48:14Çiftli abluka var yani çift iki tane ülke o noktada kontrol bende dediği zaman çiftli abluka var.
48:24Ve birinin izin verdiğine tam dediğiniz gibi araya girdim diğeri izin vermiyor.
48:27Böyle bir çıkmaza giriyor Muhammed Hocam.
48:31Yani ben işin gerçeği şöyle düşünüyorum.
48:33Bu saatten sonra evet Rusya Çin belki de askeri olarak destek vermedi.
48:38Biraz daha istihbarat ve işte bir şekilde teknik destek sağladı.
48:43Ama özellikle NATO zirvesinde Trump'ın az önce Büşra Hanım anlatırken o kafamda bir şekilde kurduğum bir analiz de
48:51Trump'ın Ukrayna'ya patriyotları vermesi, patriyotu hatta orada üretmeye izin vermesi bu doğrudan Rusya'yı etkileyecek ve savaş denkleminde
49:01Rusya'nın aleyhine yazacak bir durum.
49:04Şimdi böyle bir denklemde o zaman Rusya neden bundan sonra İran'a destek olmasın?
49:08Veya bu çatışma ortamı nasıl ki Amerika Ukrayna ile Rusya arasında çatışma devam etsin ve Rusya bu arada yorulabildiği kadar
49:16yorulsun istiyorsa
49:17bence Rus ve Çin siyaseti de tıpkı onların Ukrayna sahasında istediği gibi İran sahasında ve Hürmüz boğazında Amerika'nın yorulmasını
49:27ve körfezde düzenlenen her saldırının ardından körfezde Amerika'ya güvenin tamamen yok olmasını
49:33ve körfezi artık Amerika'nın koruyamadığı inancının körfez içerisinde yaşayan en Amerikancı insanda dahi oluşmasını istiyorlar.
49:43Şu anda Rusya ile Çin bence siyasetini Amerika'nın burada daha çok zayıflaması üzerine ben kurduğunu düşünüyorum.
49:52Bundan sonra da çatışmaların önümüzdeki 4-5 yıl boyunca yer yer bitse de devamlı olacağı kanaatindeyim.
49:59Sinan Hoca'm 3 dakikam kaldı ama Muhammed Hocamızın açtığı bu perspektif bakış açısı önemli.
50:06Çünkü yaşanan savaşlar birbirlerini etkiliyor.
50:09Çünkü benzeri aktörler destekliyor ya da sahada direkt savaşan aktörler.
50:13Siz nasıl düşünüyorsunuz Rusya üzerinden Muhammed Hocanın yaptığı analisti?
50:19Rusya ve Amerika sanki iki ülkeyi biri Ukrayna'yı biri İran'ı öne sürerek diğerini biraz daha yormaya çalışıyor gibi
50:27geliyor.
50:28Soğuk savaş döneminde hatırlatmıyor değil.
50:31Evet yani bu tablo böyle okunabilir.
50:34Yani bu jeopolitiğin temel değerlerinden bir tanesidir.
50:38Her kırılma ve çatışma alanı, büyük savaş alanı adeta Birleşik Kaplar teorisinde olduğu gibi uluslararası ilişkilerin yan alanlarını doğurur.
50:47Bu anlamıyla ben zaten Rusya-Ukrayna savaşı ile Körfezi'deki İran savaşı arasında bir farklılık görmüyorum.
50:53Zaten Ukrayna savaşının başladığı bu 4 yıllık zaman zarfında İran üzerindeki ABD ve İsrail baskısı devam ediyordu.
51:01Bu aynı zamanda tıpkı Rusya Federasyonu ve İran'ın Çin'le olan ilişkileri bağlamında, iki ülkenin de Çin'le önemli
51:09ticari ve enerji bağının olması bağlamında bir anlamıyla küresel ticaret mücadelesinin ABD ve Çin arasındaki küresel rekabetin iki büyük kırılma
51:19alanı.
51:19O bakımdan bugün hem Rusya'nın hem de İran'ın farklı farklı cephelerde iki büyük güç olarak ABD'nin ve
51:26Rusya'nın büyük bir savaş batağına girmiş olması elbette kıyaslanabilir.
51:30Ama Rusya'nın kayıpları ile Amerika'nın kayıpları arasında büyük farklar olduğunu kabul etmek gerekir.
51:36Amerika'nın kayıpları mali kayıplar.
51:38Bugün Amerikan ekonomisi üzerinde Hürmüz krizi, İran savaşı küçük bir dalgalanma meydana getirdi.
51:43Ama dört yıldır savaşın içerisindeki Rusya, biraz önce Büşşan Hanım'ın da ifade ettiği gibi yüz binlerce askeri personel kaybetti.
51:52Ve bugün Rusya savaşın etkilerini son iki ayda ilk defa bu kadar fazla hissediyor.
51:58Rusya'ya da büyük bir ekonomik kriz söz konusu.
52:00Neredeyse her şehirden ve her kentten onlarca genç askere zorla alınıyor, askere götürülüyor ve her küçük kentte, her küçük köye
52:09birkaç tabut dönmek zorunda kalıyor.
52:10Bu Rusyalıların, yani yüz binlerce Rus'un artık iniklerine kadar hissetmiş olduğu enflasyonist baskı ve kan ve gözeşiyle yoğrulmuş olan
52:19en az 400-500 bin Rus askerinin hayatını kaybetmiş olduğu büyük bir tablo meydana getirmiş oluyor.
52:25Bu anlamıyla Amerika ile Rusya'nın kayıplarının kolay kolay eş sayılması, mukayese edilmesi mümkün değil.
52:31Ama Amerika'nın Ukrayna sahasına dönmesine mani olan bir engel İran savaşı.
52:38Yani Ukrayna'ya daha da yoğunlaşmasına, Rusya üzerindeki askeri ve ekonomik baskısını arttırmasına mani olabilecek bir ayak bağı gibi görülüyor.
52:46Ama ben Amerika ve İsrail tarafından İran savaşı üzerinde de bir operasyon planı olduğu kanaatim değil.
52:53Bu kadar bodozlama girilmiş olan, bu kadar kontrolsüz bir savaş seviyeli değil bu.
52:58Neyi hedeflediklerini bilen bir ülkeden bahsediyoruz.
53:01Evet doğru, İran'ın direnci ölçülemedi.
53:04Hürmüz'ün kapatılmasının ekonomik maliyetleri ve ABD üzerindeki küresel etkisi elbette ki ölçülemedi.
53:11Ama ABD'nin burada bir hedefi var.
53:13Belki 4 yıl, 5 yıl değil ama Samet Bey birkaç yıl boyunca krizi kontrollü yürütebileceği ve İran üzerindeki baskıyı temel
53:22ölçüde sağlayabileceği bir nokta.
53:23Bu anlamıyla müzakereler sonrasında mümkün olursa İran rejimiyle anlaşmayı ifade ediyor.
53:29Bazen sıkılı yumruklar gibi gözükür ama sert taraflar arasında ve şahinler arasında adık olmamış bir takım ilişkiler ve anlaşmalar söz
53:38konusu olur.
53:39Bu İran'ın tamamıyla teslim olacağı anlamına gelmez.
53:41Yani istenen budur.
53:43Uzun vade içerisinde siz biraz önce ifade ettiniz İran'ın coğrafyası ve büyük enerji kaynakları üzerinde bir bölüşümün ve paylaşımın
53:52meydana getirilmesidir ki ilk günden beri ifade ediyorum.
53:55Ben Hürmüz krizinin farklı alternatif rotaları yeniden oluşturmak için kullanıldığı kanaatini taşıyorum.
54:01Bir petrol analisti değilim, bir enerji piyasaları uzmanı değilim ama bugün Banyas Limanı'nın, bugün İsrail'den, Burak'tan geçen yeni alternatif
54:10güzergahın ve Suriye Arabistan'ın doğu batı enerji güzergahının kullanılmasının kimlere hangi kazançlar sağladığını tartışmak gerekir.
54:19Aslında bu yayın bu anlamda güzel oldu.
54:22Hem rotaların çeşitlenebileceğinin üzerine biraz analiz yapmış olduğu hocalarım hem de bölgedeki durumu konuşmuş olduk.
54:30Sayın Demirtürk, Sayın Şahin çok teşekkür ediyorum katkılarınız, değerlendirmeleriniz ve analizleriniz için.
54:38Biz teşekkür ederiz.
54:39İyi günler Samet Bey teşekkürler.
54:40Değerli izleyicilerimiz sizlere de teşekkür ediyoruz bu saate kadar.
54:43Eğer bize eşlik ettiniz, yayınımızı burada tamamlıyoruz.
54:46Ben Samet Güner, hoşçakalın.
54:48CNN Türk'ten ayrılmayın.