00:00Isang dekada na po ang arbitral ruling na pumabol sa Pilipinas at nagpawalang visa sa 9-9 claim ng China
00:07sa South China Sea.
00:09Desisyong hindi man kinikilala ng China ay legal naman sa mata ng mga kaalyado ng Pilipinas.
00:15At para po ipagdiwang yan ngayong araw, sabay-sabay na nagpatunog ng sirena ang mga bagpo sa iba't ibang bahagi
00:21ng bansa.
00:22Nakatuto si Bea Pinlang.
00:28Nagnistulang koro sa karagatan ng Pilipinas ang daan-daang barkong sabay-sabay nagpatunog ng sirena.
00:34Paggunitayan sa ikasampung anibersaryo ng makasaysayang 2016 Arbitral Award na nagpawalang visa sa Nine Dash Line ng China sa South
00:42China Sea.
00:43Ten longhorns, it symbolizes the 10th anniversary of the Arbitral Ruling Award.
00:50The message is very clear. It's upholding the maritime law.
00:56Nakiisariyan ang Philippine Navy.
00:58Sa Subic, kasama ng Philippine Navy ang National Mapping and Resource Information Authority o NAMRIA, mga cargo vessel, pati ang
01:06US Navy.
01:07May anim na tugboats din na gumawa ng water salute, isang gesture na malalim na respeto at selebrasyon, maging ang
01:14ilang barko sa Cebu at Davao City.
01:17Sa Palawan, nagkaroon ng parada kung saan tampok sa mga float ang samot-saring yamang dagat ng Pilipinas.
01:26Sa Quezon City, bida ang mangingis ng Pilipino sa kauna-unahang West Philippine Sea Fisher Folk Monument.
01:33Magpapalaway ang Pilipinas!
01:37Kapalaway ang West Philippine Sea!
01:40Hindi naman nagpatinag sa malakas na ulan ang mga nakiisa sa National Peace Walk na taas na upang winagayway ang
01:47watawat ng Pilipinas.
01:48We walk together, but sometimes the simplest acts carry the strongest messages, thousands of footsteps, one direction, one purpose.
02:04Sa Paranaque, nagdaos ng misa sa puntod ni dating Pangulong Noynoy Aquino.
02:09Sa ilalim ng Aquino administration, inihain ng gobyerno sa Permanent Court of Arbitration ang kaso laban sa China.
02:15We need to be firm about yung position natin, pero hindi yan mangyayari kung paiba-iba yung nagiging pulisya ng
02:23gobyerno.
02:23Hindi tayo dapat bumalik sa panahon na pinagdududahan natin yung sarili nating karapatan.
02:27I would say, from where we started, 10 years ago, na talagang puro accommodation na lang at iniisahan tayo palagi.
02:42Ngayon, tinatatag na natin ang ating kakayahan, pangalagaan ang ating karagatan.
02:48At habang tumatatag tayo, bumibilis naman ang paglakas ng mga gustong lumapastangan sa karapatan natin.
03:01So ito ay everyday effort. Hindi tayo pwede magpabaya kahit isang segundo.
03:06Nag-ugat ang kasong isinampan ang Pilipinas laban sa China sa standoff ng mga barko ng dalawang bansa sa Panatag
03:13o Scarborough Shoal noong 2012.
03:15Nang mag-inspeksyon kasi ang Philippine Navy sa Chinese fishing vessel noong April 10, 2012,
03:21natagpuan ang mga koral, pating at taklobong na iligal na hinango ng mga mangingis ng Chino.
03:26Pero bago pa maaresto, nang himasok ang mga barko ng Chinese Maritime Surveillance at kalaunan ay nagkaroon ng dalawang buwang
03:35standoff.
03:36Mula noon, pinanatili na ng China ang presensya nila sa pinag-aagawang teritoryo.
03:41Base sa 501-page ruling ng Permanent Court of Arbitration, invalid ang historical rights ng China sa kanilang 9-dash
03:48line.
03:49Idiniklara rin ang Panatag o Scarborough Shoal bilang common fishing ground.
03:54Ibig sabihin, pwedeng mangisda ang Pilipinas, China at iba pang bansa na may traditional fishing rights sa lugar.
04:01Sinita rin ang Korte ang China sa pagharang nito sa mga Pilipino na mangisda sa bahura.
04:06Ang desisyong yan, suportado ng mga kaalyadong bansa ng Pilipinas.
04:11Binigyang diin din ang mga bansa ang pagtaguyod sa freedom of navigation and overflight at iba pang nakasaad sa unclos.
04:17Ang Chinese Embassy, naninindigang invalid ang arbitral ruling at dapat idaan sa bilateral negotiation ang pag-ayos sa mga gusot
04:26ng dalawang bansa.
04:28Beya Pinlock, nakatutok 24 oras.
04:31Mismo ang mga taga-batanes, pumalag sa payag ng Chinese scholars na sa tingin nila, karugtong o extension ng Taiwan
04:38ang batanes.
04:40Git po ng batanes LGU, kailangan linawin ang gobyerno ng China ang issue.
04:44At ang pananahimik ng Chinese Embassy, kao ngayon, ikinababahala na isang maritime expert.
04:50Nakatutok si Beya Pinlock.
04:54Sa batas ng Pilipinas at sa mata ng daigdig, batanes ang pinakadulong probinsya sa hilaga ng Pilipinas at hangganan ng
05:02ating teritoryo sa Norte.
05:04Malapit din ito sa Taiwan na may mga tribong nahahawigang kultura sa ating mga katutubong Ivatan.
05:10Pero kamakailan, lumabas ang ulat na may mga Chinese scholar na nagsabing natural geographical extension o karugtong ng Taiwan ang
05:19batanes,
05:20kaya naman bahagi rin ito ng China.
05:22Hindi yan ipinagkibit-balikat ng mga taga-batanes.
05:25Napabahala din ako sa ganitong maling naratif.
05:29Baka naman yun ay magiging basihan ng China na seryusuhin na i-claim ang batanes na parte ng China through
05:39Taiwan.
05:40Hindi titigid ang mga Ivatan na or hindi i-accept yung mga ganitong pronouncement ng basta-basta.
05:48Kailangan labanan yung batanes.
05:50Nanindigan din si Batanes Governor June Aguto na hindi na dapat questionin na bahagi ng Pilipinas ang batanes.
05:57It's an absurd thing to even think about Chinese claiming batanes as part of Taiwan or even part of China.
06:06This is well-established by our Philippine archipelago and by history that batanes is always and will always be part
06:15of the Philippines.
06:16Pinuna rin ng Maritime Monitoring Group na SEALITE ang pananahimik ng Chinese Embassy sa issue.
06:21The silence coming from the Chinese Embassy in Manila following this news has been remarkable.
06:31They are in a spot where if they affirm the finding,
06:37obviously, first of all, that obviously this is extremely unpopular in the Philippines.
06:43This puts them in a difficult position.
06:45Sabi ng National Historical Commission of the Philippines, patunay ang datos at kasaysayan na noon pa man,
06:52walang dudang ang batanes ay bahagi ng Pilipinas.
06:55Para naman kay Defense Secretary Gibochodoro, hindi dapat baliwalain ang pahayag na ito ng mga Chinese scholar.
07:02In a closed society like China, any Chinese subject, any academic who makes a statement in China,
07:10it becomes a quasi-state statement.
07:15So this is signaling on their part.
07:19It's good that it's ridiculous, but maybe to their citizens it might not be.
07:23We still have to take all these threats seriously.
07:26Nung Hunyo, bumisita sa Batanes ang ambasador ng China.
07:30Kabilang sa pinuntahan niya, ang form na dinonate ng Chinese Embassy.
07:35Tanong tuloy ni Coast Guard Spokesperson for the West Philippine Sea, Rear Admiral J. Tariela,
07:40mabuti nga ba ang pakay ng pagbisita sa probinsya ng ambasador
07:43o paraan ng pag-inspeksyon sa lugar na tingin niya ay balak ang kinin ng China.
07:48The reason why the Chinese government is upgrading yung information operation nila,
07:55yung female operation nila, it's because obviously they are losing the narrative.
07:59Ito ang dahilan kung ba't mas maingay sila ngayon.
08:01Wala pang pahayag ang embahada ng China hinggil sa issue.
08:05Bea Pinlak, nakatutok 24 oras.
08:08Kaugnay pa rin po na ikasampung anabasaryo ng Arbitral Award,
08:12bumisita si Defense Secretary Gibot Yudoro sa Pag-asa Island sa West Philippine Sea
08:16na patuloy pong inaangkin ng China.
08:19Nakatutok si Rafi Tima.
08:24Espesyal ang pagbisitang ito ni Defense Secretary Gilberto Yudoro sa Isla ng Pag-asa sa Munisipalidad ng Kalayaan,
08:30lalo na ang pag-awit ng lupang hinirang kasama ang mga sibilyang nakatira sa isla
08:34at mga tropa ng gobyerno na nagbabantay sa teritoryong ito ng bansa.
08:42Ayon sa kalihim, sampung taon matapos ilabas ng Arbitral Tribunal ang kanilang desisyon na nagpapawalang visa sa 9-line ng
08:50China.
08:50Marami na anyang nangyari pero marami pa ang kailangang gawin.
08:54Na-isolate ang China dito sa buong mundo.
08:57Secondly, nambulat ang ating mga kababayan sa importansya ng karagatan.
09:02And yung importansya ng karagatan, hindi lang sa ngayon, lalo-lalo na sa mga future generations of Filipinos.
09:11However, for the next 10 years, we have to move double time.
09:15Kasi mas mabilis yung gustong manira ng ating hold sa ating teritoryo at sa sovereign rights natin.
09:25Bukod sa simbolikong flag raising, namigay din ang kalihim ng food packs sa mga residente.
09:31Ipinag-utos na rin daw niya sa Western Command ng AFP na tumulong sa mobility ng mga tagapag-asa
09:36na isa sa pangunahing problema ay access sa isla, lalo na pag masama ang panahon.
09:41Bago nga muling makalipad ang eroplanong sinakya ng kalihim, binayong ng matinding ulan at hangin ng isla.
09:49Ayon sa kalihim, dapat maging usaping political ang issue ng West Philippine Sea
09:53sa gitna ng patuloy na pagbabaliwala ng China sa arbitral ruling.
09:57Lahat naman ang issue na sa publiko ay political.
10:01Huwag lang gawing partisan political issue na nagsasalungatan ang view natin dito sa West Philippine Sea.
10:10Let there be no debate kung sino may ari nito.
10:13Rafi Tima Nakatutok, 24 Horas.
Comments