00:00Pinag-aaralan po ng gobyerno ang paghahain ng ikalawang arbitration case laban sa China
00:05ang isang maritime expert.
00:07Bunsod pa rin ito na agawan sa Bajo de Masinloc na ngayon ay may floating platform ng China
00:13na para raw sa pananaliksik.
00:15Nakatutok si Jonathan Nandaal.
00:21Isang dekada mula ng manalo ang Pilipinas sa arbitration case laban sa China,
00:25kaugnay sa idwaan sa West Philippine Sea, posibleng maulit ang paghabla ng Pilipinas.
00:32Ayon kay Dr. J. Batongbacal ng UP Institute for Maritime Affairs and Law of the Seas,
00:37sila sa akadem ay nagbibigay ng mga pag-aaral at rekomendasyon sa pamahalaan ng mga hakbang sa pagtugon sa territorial
00:43dispute.
00:44Pinag-aaralan din po ng mga alam ko natin at mga ahensya kung ano pang ibang paraan para pwede silang
00:52madala sa isang tribunal.
00:53If you're going to pursue an international case, you better be sure that you will win,
01:01which is what we did with the first arbitration case.
01:04Sinabihan ni Batongbacal matapos mabisto ng Pilipinas na kalahating buwan ng nasa Bajo de Masinloc
01:09ang isang floating platform ng China, kanilang boya at antena.
01:14As of yesterday, the movable floating platform remains to be inside the shoal
01:21and its current location, umakyat lang siya sa northernmost part ng shoal.
01:27The two Chinese research vessels remain to be in the vicinity of Bajo de Masinloc.
01:33119 nautical miles lang ang layo ng bahura sa Zambales.
01:36500 nautical miles naman mula Hainan, China.
01:40Dati pang ginigit ng Chinese embassy na teritoryo nila ang Bajo de Masinloc na tinatawag nilang Huangian Dao.
01:46Sabi ng China, scientific research ang isa sa ginagawa nila roon.
01:50Pero ayon kay Batongbacal, ganyan din ang sabi ng China noon bago nila ginawang artificial islands at batse militar
01:56ang mga bahura sa West Philippine Sea.
01:59Yung nang nangyayari sa Mischief Reef, panganriban reef,
02:02noong 1992 ay nakita rin nga natin na tinayoan nila ng struktura.
02:08Noong unang sabi nila ay civilian and fisherman shelter lang yun daw.
02:13Pero alam natin na after several decades, ngayon ay yun ang pinakamalaking base militar ng China sa ating West Philippine
02:22Sea.
02:22Within a year, matatakpan nila yung Scarborough Shoal at magiging isla na yun.
02:29Sabi ni Batongbacal, kung maritime research kasi ang ginagawa nila,
02:32kailangan ng permit mula sa Pilipinas.
02:35At nasa batas natin na pwedeng kumpis kahin ang Pilipinas ang struktura roon ng China.
02:39Pero gagawin ba ito ng ating Coast Guard at Navy?
02:42I may alternate that and I won't respond to that because those are operational details.
02:47Nagbabala ang Philippine Navy sa anilay creeping invasion ng China
02:51na hindi lang sa karagatan ng Pilipinas, kundi pati sa lupa, ekonomiya, politika at pang-ESP.
02:58Dahan-dahan, napakasimple na hindi mo mahalata.
03:01Bago tayo umabot sa physical invasion, may mga invasion ang ginawa sa atin through settlements.
03:08Isa sa mga minomonitor ang impormasyong mabilis ang bentahan ng mga beach property sa Palawan
03:14na nakaharap sa West Philippine Sea.
03:16Noong una, ang concern natin ay yung sa Palawan.
03:19Parang may nahahalata tayo na mabilis ang bentahan,
03:25lalo sa coastal area dyan sa West Philippine Sea.
03:29Pero kumalat din ito sa mga ibang lugar, dito sa Luzon.
03:33Jonathan Andal, nakatutok, 24 oras.
03:41Na sorpresa mga divers sa Mediterranean Sea na makita nila sa kanilang pagsisid
03:46ang pinakamalaking predatory fish sa mundo, ang Great White Shark.
03:51Bakit kaya tinuturing nila itong pambihira?
03:53Kuya Kim, ano na?
03:59Sa underwater footage na ito, namataang palanguy-languy sa puso ng Mediterranean Sea,
04:04ang grupo ng mga striped pilot fish.
04:06Kasama ang isang banyang predator, isang Great White Shark.
04:10Ang naturang shark sighting, kinamanghan mga eksperto.
04:14Ito kasi marahil ang kauna-unang pagkakataon na may na-video ang adult Great White Shark sa Mediterranean Sea.
04:19Ang napakapambihirang pagkakataon ito, nakuha na ng mga diver na namumutol noon ng mga abandoned fishing nets
04:26mula sa isang shipwreck sa pagitan ng Sicily at Tunisia.
04:29Ang mga Great White Shark ang pinakamalaking predatory fish sa planeta.
04:33Maari silang humaba ng hanggang 6 na metro.
04:36Sila rin ay warm-blooded.
04:38Ibig sabihin, kaya nilang paratilihin ang kanilang internal body temperature
04:42ditulad ng ibang cold-blooded ng mga pating.
04:44Ang mga Great White Shark, makikita sa halos lahat ng katubigan sa ating planeta.
04:48Pero ayon sa isang pag-aaral ng mga U.S. scientists,
04:51napag-alaman na nanganganib ng mawala ang mga pating na ito sa Mediterranean Sea
04:56dahil sa illegal fishing.
04:57Lahat ng dagat meron siya, pero may preference kasi sila sa temperature
05:01so hindi sila pwede talaga dun sa malalamig na lugar.
05:05Kung worldwide yung distribution nila, kasama dun yung Mediterranean Sea,
05:10including nga dito sa Philippines, isa siya sa confirmed species natin.
05:14Yung concentration ng population kasi ng Great White,
05:19depende dun sa areas kung saan nila ni-utilize yung habitat.
05:24Usually nagko-concentrate ito sa areas kung saan meron mga sea lion or seal populations
05:31kasi yun yung pinakain ng adult na Great White.
05:34Laging tandaan, kimportante ang may alam.
05:36Ito po si Kuya Kim, at sagot ko kayo, 24 oras.
05:41Up next, Kapuso Stars nagningning sa Megaball 2026.
05:48At what you think mga kapuso, kaya mo bang mabuhay ng walang social media?
05:55Sinalakay ng NBI ang isang sabungan sa Paranaque.
05:58Aresado mahigit limampung inabutang nagsasabong,
06:01na kayon sa motoridad ay bawal sa batas tuwing araw ng kalayaan.
06:05Nakatotok si John Consulta, exclusive.
06:11Nasa kalagitnaan ng pagtalpak ang mga sabungerong ito sa Paranaque City
06:14ng salakay ng mga ahente ng NBI.
06:23Huli sa akto ang mga nasa loob habang nasa gitna ng sabong.
06:31Sinubukan pa ng isang ito na tumakas, pero sa huli ay ineresto pa rin.
06:35Ayon sa NBI Special Task Group, may ipit na pinibabawal ng batas ang sabong
06:40kada June 12 o araw ng kalayaan.
06:42Nakalagay pa doon mismo sa kanilang advertisement na 80 quality fights
06:46at nag-iimbita ng mga sasali at mga mamumusta doon sa pasabong.
06:52Meron pong presidential decree number 449
06:54kung saan itinalaga yung mga araw kung kailan bawal po yung sabong.
06:58This is a brace and disregard of law.
07:0155 tao ang arestado na inabutan sa loob ng sabongan.
07:05Kumpiskado rin ang kanilang mga equipment na ginamit sa sabong.
07:08Yung mga nahuli po natin dito, yung general manager,
07:11yung mga nag-ooperate, mga cashier, at mga ilan po na mananaya.
07:15Ito ay mensahe natin sa ating mga kababayan na huwag tayong lumabag sa anumang batas
07:19at sapagkat kung anumang pong paglabag ay aming pong tutugusin.
07:23Wala pang pahayag ang mga inaresto na naaarap sa patong-patong na reklamo.
07:27John Consulta, Nakatutok 24 Aras.
07:36Sabay sa pagdiriwang ng Araw ng Kalayaan,
07:39rumampakagabi ang ilang kapuso stars and personalities sa Megaball 2026,
07:44sentro ng pagdiriwang ang pagbubugay para sa larangan ng malikhaing industriya
07:48at pelikulang Pilipino.
07:50Narito ang aking sika.
07:55Elegant in white's kapuso global fashion icon
07:58at the People Have Spoken host, Hearty Banghilista,
08:01as she graced the red carpet ng Megaball 2026.
08:06Itlinex pa niya ang jewelry na mismo siya ang nag-design.
08:10It's super nice because especially when you have all these madams
08:14that appreciate your hard work,
08:16that acknowledge the detail and the quality of gems and jewels
08:20that I've been, you know, really like I'm very hands-on.
08:23Fresh from her vacation abroad naman si Shubi Etrata,
08:27na mas lumalim daw ang pagkilala sa kanyang TDH na si Anthony Constantino.
08:32I've learned a lot of their culture, especially Anthony's, so happy ako.
08:38Busy man sa preps ng kanyang upcoming kapuso medical drama series na Code Grace si Alden Richards.
08:44Hindi pa rin nawawala ang oras niya para sa cycling.
08:47It's really more about time management.
08:49Yung age ko ngayon na I think ito yung tamang moment na to seize the moment
08:54and take every opportunity that presents itself.
08:58Dumating din para makipagdiwang si na first Vice President for Sparkle GMA Artist Center, Joy Marcelo,
09:05at Sparkle Stars Kayin Alcantara,
09:07Cassie Ligaspi,
09:09Ashley Ortega,
09:11Dustin Yu,
09:12Bianca King,
09:13Michelle D,
09:15Dennis Trillo,
09:16and Jeneline Mercado,
09:17Glysa De Castro,
09:19at ang husband niya si David Rainey,
09:21Jillian Wart,
09:22at the master cutter leading lady, Max Collins.
09:26Gusto ko po kasi ng timeless lang na piece,
09:29tailored lang, something simple na comfortable.
09:33I feel so privileged to be here and to celebrate Independence Day.
09:36I'm so excited to see what everyone's wearing.
09:39Kinilala naman ang magazine ang mga naging ambag ni na Barbie Forteza
09:43at Bianca Umali para sa industriya ng pelikula.
09:47Lubos na pasasalamat and gratitude from the bottom of my heart
09:51for recognizing my hard work all these years.
09:56I'm just honored to be acknowledged as one of this generation's women in movies.
10:03Nandito po ako dahil sa pagmamahal ko para sa sining ng pelikula.
10:10Matapos ang 7.8 magnitude na lindol sa Mindanao noong lunes,
10:14naobserbahan sa ilang bahagi ng Sarangani at Davao Occidental
10:17ang pag-angat ng lupang dating nakalubog sa dagat.
10:20Ang paliwanag po ng VVOX sa pagtutok ni Katrina Son.
10:31Sunod-sunod pa rin ang mga aftershocks sa Mindanao,
10:34gaya ng magnitude 5.3 na pagyanig kaninang umaga.
10:40Na nagdulot ulit ng taco sa ilang taga General Santos City.
10:46Nagalinog guys.
10:48Gayun din sa Coronadal, South Cotabato.
10:53Ang aftershock, sinundan pa ng malakas na ulan at baha sa ilang bahagi ng lungsod.
11:00After linog! Nakaranas naman pa ang baha.
11:03Kulay putik na baha naman ang rumagasa
11:06na ang umapaw ang isang sapabunsod ng pagulan sa Tiburi, South Cotabato.
11:11Kasabay nito, puspusan ang paghahanap sa isang lalaking mag-uuling
11:16na pinaniniwala ang natabuna ng lupa kasunod ng lindol noong lunes.
11:2261 na ang kinitil ng lindol nitong lunes.
11:26Ayon sa Office of Civil Defense, 33 pa ang nawawala.
11:31Patuloy ang paghahatid ng tulong sa mga nilindol na lugar.
11:35Nag-inspeksyon naman si DSWD Secretary Rex Gatchalian
11:38sa Malita, Davao Occidental,
11:41kung saan nakaimbak at pinoproseso ang relief packs.
11:44Nakipagpulong din siya sa mga lokal na opisyal.
11:47Food-wise, they're okay.
11:49Bagamat merong mga isolated reports na hindi pa naabot,
11:52but those na aabot na dahan-dahan kasi their roads are clearing up already.
11:57Pinamamadali na rin ang pagproseso ng mga listahan ng napinsala ang tahanan
12:01para umumpisahan na ang emergency cash transfer.
12:06Buhay rin ang bayanihan.
12:07Ang ilang college students sa Jensen dumayo sa barangay Kablalan sa Glansarangani
12:12para mamahagi ng pagkain.
12:15Inoobserbahan naman ang FIVOX,
12:17ang mga natuklasan nilang co-seismic shift o pag-angat ng lupa matapos ang lindol noong lunes.
12:23Sa baybayin ng barangay Pangyan, Glansarangani,
12:26ang dating lubog sa tubig na lalakaran nila.
12:29Kita ang dating coral reef.
12:32May ganyang ding nangyari sa Jose Abad Santos, Davao Occidental.
12:36May posibilidad pa rin na baka may mga iba pang area,
12:40kapag napunta na ng mga field personnel natin yung ibang area,
12:44so pwedeng madagdagan pa yung area na nagkaroon ng coastal afflict.
12:51Katrina Son, nakatutok, 24 oras.
12:56Lumabas sa Facebook page ng New Zealand-based lawyer na si Tudor Klee,
13:00ang pahayag ng asawa ni Ateneo Blue Eagles head coach, Tab Baldwin, na si Effie.
13:05Si Klee ang nagpakilala ang abogado ni Effie.
13:07Ang sabi ni Effie sa video,
13:09nagbabala siya sa Ateneo de Manila University
13:11na hindi anya ligtas sa mga bata sa paligid ng kanyang mister.
13:15Inimok daw niya ang universidad na alisin sa kanilang campus si Baldwin.
13:19Pero sabi ni Effie, sinubukan na niya siyang patahimikin ng Ateneo.
13:23Legally married pa rin daw sila, pero iniwan niya si Baldwin noong 2020.
13:29Nagsalita raw siya para tiyaking hindi may uugnay ang kanyang pamilya kay Baldwin.
13:36I repeatedly told the Ateneo University that children are not safe around him
13:42and it was their duty to remove him.
13:46I urged them to move him away from the campus, the university campus,
13:51and they proceeded to launch a campaign of intimidation and silencing.
14:00Nakausap ng GMA News sa kabugadong si Klee mula sa New Zealand.
14:04Kinumpirma niyang kasal pa rin daw si na Baldwin at si Effie.
14:07Sa isa namang post sa ex,
14:09nagbigay ng saloobin ang pinakilalang stepdaughter ni Baldwin na si Giotta Kalogiru.
14:15Sa pakipag-usap ng GMA News kay Klee,
14:18kinumpirma niyang si Giotta ay sa sa apat na anak ni Effie mula sa nauna nitong asawa.
14:23Hindi ay niya nagkaanak si na Coach Tab at si Effie.
14:27Si Tudor Klee ay nakumpirma ng GMA News sa barrister at solicitor sa New Zealand.
14:33Sinusubukan ko rin ng GMA News ang panig ni Coach Tab at ng Ateneo.
14:37Bukas po ang GMA News sa kanilang panig.
14:48Tila tumigil po ang mundo ng mga netizen na ang nag-down kagabi ang meta-platforms gaya ng Facebook at
14:54Messenger.
14:55What you think, mga kapuso?
14:58Ikaw ba apektado?
15:00Nakatutok si Bea Pinla.
15:05O, kabadubente ka ba nang bigla kang na-logout sa Facebook, Messenger o Instagram pasado alas 9 kagabi?
15:11Si Pamela, dalawang oras na stress.
15:15Di pa man din niya nahaalala ang password niya.
15:17Kaya pati love life daw niya, damay.
15:20Sobrang hassle po kasi sobrang tagal po na wala.
15:24Disappointed kasi di ko po makontak yung boyfriend ko.
15:27Si Yolanda, nahinto ang online maritesan.
15:32Siyempre, habang nakahiga, nagdututut.
15:38Para ma-oo, biglang nawala.
15:40Paano ako makapag-chat?
15:43Iwala ang mga pangalan niya.
15:45Inulit-ulit ko, pinipindot ko ulit.
15:48Balik na naman ako, back ko na naman.
15:50Ayon sa website na Down Detector,
15:52sa buong mundo, umabot sa lagpas isang daang libo ang mga ulat na may problema sa kanilang Facebook
15:58at nasa sampung libo naman sa Instagram.
16:02Na-restore matapos ang ilang oras ang services ng meta-apps.
16:05Pag bigla ito nangyari, tapos may mga tao nang-monetize nito,
16:09especially for their business, affected talaga sila.
16:12Especially pag tumagal pa ito ng 24 hours,
16:14sometimes that's the only way to connect to other people.
16:16May impact yan sa emotionally and psychologically sa ibang tao.
16:21Hindi lang mga personal account ang apektado sa aberyan ng meta-apps.
16:25Apektado, maging mga empleyadong ginagamit ang meta-apps sa trabaho at transaksyon.
16:31Delay sa mga clients.
16:33Kaya yung mga workload namin sa prod ngayon is tumataas ang tumataas.
16:39Kailangan namin mag-time-in, time-out sa GC namin.
16:42Tapos di po ako nakapag-time yung parang nakapag-time-in sa GC namin kasi importante po sa amin.
16:49May economic loss din sa kanila yan, sigurado.
16:53Kasi especially kung malaki yung damage sa network nila, malaki gastos nila for that.
16:59Wala pang pahayag ang meta sa dahilan ng panibagong outage.
17:02Kaya kung magkaaberya ulit ang mga app nito, ang mainam daw gawin.
17:06Chill lang muna, wag wag pa-panic.
17:08May different social media pa naman. Marami pa pong options for that.
17:14Hindi wala na. Mag-ano na lang ako dyan sa likod.
17:17Upo-upo na lang, magtingin-tingin lang.
17:19Money-money.
17:20Beya Pinlak, nakatutok 24 oras.
