00:00Hindi lang sa social media maingay at active ang ating mga Gen Z ngayon.
00:04Kapag kapakanan na ng kapwa nila, kabataan ang puusapan,
00:07talagang nangunguna at aktibo ang ating mga batang leader.
00:10Kaya ngayong araw, Joshua, bibigyan pansin natin
00:13ang mahalagang programa ng isang samahang matapang
00:17na lumalaban sa child trafficking at exploitation.
00:21Kasama natin live sa studio,
00:22si Nagkayla Maxine Ubaldo at Jonica Sailene Mubido
00:26mula sa Youth Alliance of Philippines Against Child Trafficking, Tagui.
00:30Good morning sa inyo, Kaila at Jonica.
00:33Good morning po.
00:34Thank you for joining us.
00:35Napakabata, pero leader na kaagad, di ba? Ang ganda.
00:38So sa ngayon, kumusta po ang status ng child trafficking dito sa Pilipinas?
00:42Sa inyong datos, at particularly sa Tagui City, Kaila?
00:48Dito po sa Pilipinas, nanatili po rin pong seryosong usapin
00:51ang online sexual abuse and exploitation or child trafficking and exploitation
00:55sa ating bansa.
00:57At particular na po sa Tagui City, unang-una dahil po,
01:00mabilis po ang pagbabago ng panahon,
01:02meron na po tayong mga teknolohiya kung saan ang child trafficking,
01:05hindi na lang po siya offline.
01:07Online na rin po siya.
01:08It is rapidly advancing to social media
01:11as well as in online games and group pages
01:15and then group chats kung saan yung mga bata,
01:18madali silang nabibiktima ng mga taong hindi nila kilala.
01:21At sa example, Roblox.
01:23Isa siya sa mga usapin ngayon na binaban na app
01:27dahil yung mga bata, nilalaro nila yung Roblox
01:29without knowing sino ba yung kalaro ko behind that screen.
01:33Ilang taon na ba yung kalaro ko behind the screen.
01:36So, ayun yung mga isa sa mga dahilan
01:39kung bakit nanatili pa rin pong malala
01:42ang usapin ng child trafficking and online exploitation
01:45dito sa ating bansa,
01:47particular na po sa Tagui.
01:48Sa Tagui po kasi, kami po ay tinatawag na probinsyodad
01:52kung saan ito po ay rural areas and urban.
01:55Okay.
01:56Yes po.
01:57Meron po tayong mga economic vulnerability sa pamilya
02:00kung saan isa po yun sa mga factor
02:02kung kaya po nagiging biktima ang isang bata
02:06or nagiging at risk siya sa usapin na ito.
02:10Kyla Jolly, kakamakailan nga,
02:12ginunit na natin itong World Day
02:14Against Trafficking and Persons 2026.
02:18Anong mga naging activities natin para dito?
02:22Sa ano po, dito po sa WDAT,
02:25meron po kaming mga celebration na naisagawa.
02:28Meron po kaming ginawang mga community education
02:30sa loob po ng tagig.
02:32Ayun po ay sa community at sa mga schools
02:36kung saan na target po talaga namin yung mga bata.
02:38Dahil nag-raise po kami ng awareness
02:40para po malaman nila yung mga red flags
02:43or warning signs ng child trafficking
02:46and online exploitation.
02:47And sa WDAT po,
02:49particularly,
02:50meron po kaming ginawang celebration
02:51sa tagig integrated school.
02:53Maraming salamat po sa school
02:56dahil kay Sir Bisco,
02:57nagkaroon po kami ng venue or avenue
02:59para po madala or ma-celebrate yung WDAT.
03:03Meron po kaming 200 participants doon.
03:05Doon, ginawa po namin yung WDAT
03:08ang lamang po noon.
03:10Meron din po kaming mga learning session
03:12kung saan yung mga bata,
03:14sila din po yung mga naging participants namin.
03:17At yung pinakamaganda po doon
03:19kasi meron po kaming panibagong laman ng module.
03:22Isa po doon ang tinatawag po namin
03:24osaik sa gender.
03:26Kasi po,
03:27ang osaik at ang child trafficking,
03:29hindi po ito,
03:30wala po itong pinipiling kasarian.
03:32Kung saan ang LGBT babae mang po
03:34o lalaki magiging biktima
03:36o pwede po silang mabiktima
03:37ng online sexual abuse
03:38and exploitation ng children.
03:40Okay.
03:40Kayo, Johnica,
03:41ano ba yung mga example
03:42para at least alam din
03:43ng ating mga magulang,
03:45nabanggit ni Kaila
03:46na meron kayong ginawang activity
03:48kung saan meron kayong participants
03:49ng mga bata.
03:49Pero sa mga magulang kasi,
03:51ano yung mga dapat nilang bantayan
03:53para masabi na maaari na
03:55or nabibiktima na yung mga anak nila
03:57ng child trafficking?
03:58Actually, that's a good question po.
04:00Kasi a lot of parents po,
04:02hindi nila nare-realize
04:03na yung mga,
04:03may mga signs pala
04:05na pwede nilang matutukan
04:07para malaman nila
04:08that their child is being at risk
04:10or prone sa mga sexual abuse
04:12or osaik.
04:13So, ang mga signs
04:17na pwede nilang matignanay,
04:18una, kapag bigla-biglang
04:20nagkakaroon ng pera
04:21ang mga bata
04:22na hindi nila sinasabi
04:23kung saan ito nang gagaling,
04:25nagkakaroon sila ng secrets
04:26at nagiging malayo sila
04:29sa mga peers nila.
04:30Ito yung mga examples
04:31na kinakailangan talagang
04:33malaman din actually po
04:34ng mga parents.
04:36That is why we just not conduct
04:37sa mga children,
04:38but rather we also do sa
04:39trainings or mga teachings po
04:42in terms sa mga magulang po natin
04:44para mas malaman nila
04:45kung paano po nila
04:46igagayad ng maayos
04:47yung mga bata
04:48and paano po nila
04:49matututukan
04:50para malasan po
04:51yung pagiging atris nila
04:53sa osaik.
04:54Para yung mga senyales,
04:56pag napansin mo na medyo
04:58nagsosolo yung anak mo
04:59sa isang corner
05:00with a gadget,
05:01you have to be involved
05:03in what they're doing.
05:05Ano naman na,
05:06Johnica and Kyla,
05:07yung mga pananaw nyo
05:08bilang isang kabataan
05:09mismo?
05:10Pagdating sa mga
05:11online game nga,
05:12sa mga bata,
05:13for you,
05:13paano nga ba dapat
05:14i-dinidesenyo
05:15mga laro
05:16para sa mga bata?
05:17At anong safety features
05:18dapat nandun
05:19o mga restriction?
05:21At ano dapat gawin
05:22ng mga developers
05:23para maprotektahan
05:24din sila?
05:25Okay.
05:26Bali,
05:26for that po actually,
05:27our organization
05:28has been partnering
05:30and collaborating
05:31with different kind of
05:33corporation
05:34or game apps
05:35na talagang ina-access
05:36ng mga bata,
05:37specifically yung mga
05:38Roblox,
05:38Canva,
05:39and other apps pa po.
05:40So,
05:41meron po kami,
05:42dito po namin
05:43binibigay yung mga
05:44sugestyon namin
05:45na nanggagaling din
05:45sa community
05:46kagaya ng
05:47stricter
05:48ng age restriction.
05:49Kasi po,
05:50sa online world,
05:51napakahirap
05:52at napakadali lang
05:53pikean ng mga edad
05:54wherein doon
05:55pumapasok yung
05:56mga perpetrator natin
05:57para mas marami silang
05:58mabiktima
05:59ng mga bata.
06:00And bukod po
06:01sa community guidelines
06:02na pwedeng ma-stricten,
06:03pwede po silang
06:05mag-create
06:06ng mga rules
06:07and regulations
06:07that would have
06:10for the parents
06:11to have a parental
06:12guidance po
06:13in terms sa paggamit,
06:15kung ilang oras,
06:16and at the same time,
06:17kung sino-sino
06:17yung mga pwede nilang
06:18i-add doon
06:19sa mga specific
06:20na applications
06:21na yun.
06:22Alam mo guys,
06:22ito yung mga kabataan
06:23na dapat dumadami
06:24sa ngayon eh.
06:26Para at least
06:26namumulat yung,
06:27hindi lang yung mga
06:28ating mga kapwa,
06:30yung mga kapwa
06:30yung kabataan,
06:31kundi maging yung mga
06:32magulang
06:32na dapat dito
06:33sumasali
06:34sa ganito mga
06:35organization.
06:35Nag-dinig nila
06:36straight from them.
06:37And, well,
06:38speaking of
06:39joining organization,
06:40paano?
06:40Paano sasali
06:42sa inyong
06:42samahal?
06:42Ayan, maraming salamat
06:44po sa tanong na yun
06:44kasi po,
06:45meron po kaming page
06:46ang Youth Alliance
06:47of Philippines
06:47Against Child Trafficking
06:49and pangalawa,
06:50since meron po kaming
06:51mother organization,
06:52Philippines Against
06:52Child Trafficking
06:53National
06:54and Taguig Chapter po,
06:56pwede nyo po kaming
06:56i-message
06:57or i-search
06:58sa FB
06:58and meron po
06:59doon nakapin
07:00post sa aming
07:01pong page
07:01kung saan
07:02makikita nyo
07:03yung G-Forms
07:03or Google Forms
07:04kung saan
07:05pwede po kayong
07:06mag-login
07:07or mag-sign
07:09in para po
07:09makasali
07:10kasi po agad-agad
07:10po namin yung
07:11nakikita
07:11sa page po namin.
07:13Sana mapanawakan
07:14dito sa Taguigan,
07:14sana sa lahat
07:16ng eskwelahan,
07:17public and private
07:17schools.
07:18Mashare ko lang din
07:19doon sa
07:19speaking of games
07:20or yung mga
07:21developers nga
07:22ng games,
07:22may nilalaro
07:23itong anak ko
07:23at meron
07:24feature doon
07:25na nasa
07:27parang
07:27naka-link
07:29sa cellphone ko
07:30yung app.
07:31So nalalaman ko
07:32pag ginagamit ka
07:33tapos may settings
07:34din ako
07:34na pwede kong
07:35i-restrict
07:35like 2 hours a day.
07:37Ah, okay.
07:37And then nakita ko
07:38nilalaro niya.
07:39So dapat mga ganun
07:40na yung mga games.
07:41Good po yun.
07:42Well, panghuli na lang
07:43Kyla, Jonica,
07:44message nyo po
07:45sa ating mga kabataan,
07:47sa mga kapwa nyo kabataan,
07:48ganyan din sa mga magulang
07:49para makaiwas
07:50at maprotektahan
07:52yung kanilang mga anak
07:53sa child trafficking.
07:54Okay.
07:54Sa mga bata po,
07:55bilang mga kapwa
07:56kabataan nyo rin,
07:57nananawagan po kami
07:58na talagang
08:00paigtingin nyo po
08:01or itulungan nyo
08:03yung mga sarili nyo
08:04na maging ligtas
08:05pagdating sa
08:06online and
08:07offline.
08:09So,
08:09hindi lang sa sarili natin
08:11kung kaya natin
08:12impluensyahan yung
08:13maraming tao
08:14kagaya ng mga kaibigan,
08:15kaklase,
08:16at iba pang mga bata
08:17na nare-reach natin
08:19or ng platform
08:19na meron tayo.
08:21Maganda rin na
08:22i-spread natin
08:23yung awareness
08:24but at the same time,
08:25hindi man natin alam,
08:26nagiging kumbaga
08:27superhero tayo
08:28nang hindi natin alam.
08:29And nakakatulong tayo
08:30na mabawasan
08:31yung mga cases
08:32na ganito
08:33na OSAX
08:34specifically.
08:35And sa mga magulang
08:36naman po,
08:37hinihingi po namin
08:38ang participasyon nyo
08:39na mas
08:40paigtingin nyo po
08:41yung parental guidance
08:43po pagdating sa mga bata,
08:45lalong-lalong na
08:45sa mga batang
08:47hindi pa po
08:48gaano mulat
08:49sa realidad
08:49wherein mas
08:50nagiging sensitive
08:51or mas
08:51nagiging at risk
08:52po kasi sila
08:53sila po yung
08:54madaling
08:56madali silang
08:57ma-exploit
08:58kumbaga
08:58given po sa
08:59developmental stage
09:01pa lang
09:01na nasa sa kanila po.
09:03Okay, Kaila?
09:04Sa akin naman po
09:05kasi po
09:05ang online sexual abuse
09:06and exploitation
09:07and child trafficking
09:08needs a whole nation
09:09approach.
09:10Hindi lang po
09:10ang mga bata
09:11at hindi lang po
09:12ang mga magulang
09:12ang kailangan po
09:13natin itap.
09:14Kailangan din po
09:15natin
09:15or kailangan din po
09:16natin itap
09:17ang mga gobyern
09:17dahil isa po sila
09:18sa mga law
09:19or isa po sila
09:20sa mga governing body
09:21na kailangan po
09:22talagang totoohan
09:23yung mga ganitong
09:23klase ng issue
09:24para sa mga kabataan.
09:25Dahil isa po talaga
09:26itong seryosong usapin
09:29sa aming protection.
09:30Lalong-lalong na po
09:31sa mga magulang
09:32lagi po natin
09:32i-encourage
09:33or huwag po natin
09:34i-invalidate
09:35yung mga sinasabi po
09:36ng mga anak natin.
09:37Dahil dun po
09:38unang-unang
09:38nagkakaroon ng lakas
09:39ng loob
09:40ang mga bata
09:40para po sabihin
09:41yung nararamdaman
09:42at nangyayari po
09:43sa kanila.
09:44Maraming maraming
09:45salamat sa inyong oras.
09:46That was
09:47Kyla Maxino Baldo
09:48at Jornica Celine Movido
09:50mula sa Youth Alliance
09:51of the Philippines
09:51Against Child Trafficking
09:52Thank you so much.
09:54Salamat mga ma'am.
09:54Thank you so much po.
Comments