- 2 days ago
Değerli takipçilerimiz bizi izleyip takip ettiğiniz için çok teşekkür ederiz.
Dileriz izledikleriniz ilgi , alakanıza göre olup keyifli vakit geçirmenizi sağlar.
Yayınlarımızı;
https://www.youtube.com/live/kACSYjRFtGo
https://jintv.net/tr/
adreslerinden,
Twitter @jintvofficial_t
Instagram jintvofficialtr
Telegram JinTvOfficial
Bluesky @jintvofficialtr.bsky.social
Digital Medya hesaplarımızdan takip edebilirsiniz
Dileriz izledikleriniz ilgi , alakanıza göre olup keyifli vakit geçirmenizi sağlar.
Yayınlarımızı;
https://www.youtube.com/live/kACSYjRFtGo
https://jintv.net/tr/
adreslerinden,
Twitter @jintvofficial_t
Instagram jintvofficialtr
Telegram JinTvOfficial
Bluesky @jintvofficialtr.bsky.social
Digital Medya hesaplarımızdan takip edebilirsiniz
Category
📺
TVTranscript
00:18Merhaba sevgili izleyenler, Bir Fikir Durağı programıyla daha sizlerle beraberiz.
00:2410 Ağustos 2026, 100 yıllık Kürt sorununun Türkiye Büyük Millet Meclisi çatısı altında çözümünün, hukuki adımının atıldığı gün olarak tarihe
00:36geçti.
00:37Kamuoyunda çerçeve yasa, kök yasa olarak bilinen, meclisin ise milli dayanışma ve toplumsal bütünleşmenin güçlendirilmesine dair kanun teklifi adını verdiği
00:47yasa,
00:4712 maddesiyle birlikte 592 milletvekilinden 563'ünün katılımı ve 467 kabul, 87 retle ve 7 çekimser oyla beraber artık yürürlüğe
01:03girmek üzere yasalaştı.
01:05Ama tabii ki yasalaşması ve yürürlüğe girmesi arasındaki süreç nasıl ilerleyecek, bu yasanın tarihi olmasının ne anlama geldiği ve en
01:16önemlisi de barış ve demokratik toplum sürecinin inşasında bundan sonra nasıl adımların atılacağı da tartışma konusu.
01:24Hiç şüphesiz ki çerçeve yasa, kök yasa özellikle yaz aylarında çokça konuşuldu, tartışıldı, eleştirildi.
01:33Bugün tüm bunları İnsan Hakları Derneği, Merkez Yönetim Kurulu üyesi Eren Keskin'le birlikte konuşacağız.
01:40Hoş geldiniz hocam.
01:42Hoş bulduk, sağ olun.
01:44Hararetli günler, hareketli günler, tarihi günler.
01:47Öncelikle süreçte gelinen noktada nasılsınız?
01:51Sizin duygu ve düşüncelerinizi alarak başlamak isterim.
01:55Yani bir kere birçok insan cezaevinden çıkacak.
02:00O açıdan mutluyum.
02:02Birçok arkadaşımız çünkü cezaevinde.
02:05Bizim kendi yargılandığımız çok sayıda dava var.
02:09Bunlar açısından tabii ki mutluyum.
02:12Bir de nasıl bir coğrafyada yaşadığımızı bildiğimiz için, yani bu ırkçı milliyetçiliğin ne kadar bu coğrafyayı teslim aldığını bildiğimiz için
02:22yapılan şeyin aslında ben çok da böyle hafife alınacak bir şey olduğunu düşünmüyorum eleştirenlere baktıkça.
02:31Önemli bir adım, ilk adım önemli bir adım.
02:35Tabii ki Kürt sorunun, Kürt meselesinin çözümünü tamamen sağlayacak bir adım değil bu.
02:40Çünkü Kürt meselesi zaten sadece bizim içinde bulunduğumuz coğrafyayı değil, dört ayrı parçayı ilgilendiren çok büyük bir mesele.
02:49Uluslararası bir mesele.
02:50Ama kendi coğrafyamızda önemli bir ilk adım.
02:57Yasalaşması da önemli.
02:58Bundan dolayı mutluyum.
03:00Ama tabii ki çok fazla eksik var.
03:02Tabii konuşacağız onları.
03:03Ama birçok arkadaşımız cezaevinden çıkacağı için mutluyum.
03:07Mutluyum.
03:09Şimdi yasayı olduğu gibi kabul edenler var.
03:12Hiç eleştirmeden olduğu gibi kabul edenler var.
03:15Önemli bir çıkış olduğunu düşünüp eleştirilere rağmen bunun çok önemli bir adım olduğunu.
03:21Mecliste artık Kürt meselesinin hukuki zemini oluştuğu için bunun tartışılıp değerlendirilmesi gerektiğini savunanlar var.
03:28Ve Kürt hareketi de bunun içerisinde.
03:30Bir de tamamen reddeden, asla görmezden gelen bir grupta var.
03:36Siz nasıl görüyorsunuz?
03:38Yani bu yasanın pozitif ve negatif yönleri, olumlu, olumsuz yönleri neler?
03:44Ben tabii ki eleştiriyorum.
03:46Yani bir kere yasa tekniği açısından büyük bir sorun taşıyor.
03:51Çünkü şarta bağlı bir yasa.
03:53Yani meclis kendi iradesini bir istihbarat örgütüne teslim etmiş durumda aslında.
03:59Milli Güvenlik Kurulu'nun vereceği rapora bağlı.
04:02Bu bir kere çok yanlış bir şey.
04:04Yani bu militarist bir yaklaşım bana göre.
04:07Bunu tabii ki eleştiriyorum.
04:09Bu rapor ne zaman verilecek bilmiyoruz.
04:12Ama burada önemli olan şudur.
04:14Kürt hareketi silahlı mücadeleyi bıraktığını ve artık demokratik bir mücadeleyi seçtiğini açıkladı.
04:23Bence bu yeterli.
04:24Silahlar yakıldı ve sürekli bu yönde açıklamalar yapılıyor.
04:29En üst kademedeki isimler başta da Sayın Öcalan tarafından sürekli bu açıklanıyor.
04:35Bana göre bu yeterli.
04:36Eğer bir karşılıklı güven içinde yürüyecekse bu yeterli olup bu yasa hiçbir şarta bağlı olmadan çıkmalıydı.
04:442005 yılıyla sınırlamaları da bana göre anayasanın eşitlik ilkesine aykırı.
04:50Yani 2005 yılından öncekiler yararlanamayacak.
04:532005'den sonrakiler yararlanacak.
04:55Bu da eşitlik ilkesine aykırı.
04:59Bunun dışında başvuruya bağlı olması da yanlış.
05:05Çünkü cezaevlerinde en ücra yerlerdeki cezaevlerinde birçok insan var.
05:11Türkçe bilmeyen, okuma yazma bilmeyen, bu yasaya karşı nasıl başvuru yapabileceğini bilmeyen, bu süreyi kaçırabilecek insanlar var.
05:20Bunu resen mahkemeler tarafından ele alınması gerekir.
05:24Normalde böyle olur.
05:25Bunu da şarta bağlıyorlar.
05:26Siyaset yasağı getirilmiş olması belli bir süre.
05:30Bu da şey, demokratik hukuk ilkelerine aykırı.
05:36Yani bir dolu hatası olan bir yasa aslında.
05:40Ama buna bile öyle, tekrar söylüyorum, öyle bir yerde yaşıyoruz ki bu bile önemli diyoruz.
05:48Çünkü çok sayıda insan da cezaevinden çıkacak.
05:51Şimdi bu yasaya toptan karşı olanların şöyle düşünmesi gerekir.
06:01Demek ki onlar Selahattin Demirtaş'ın cezaevinden çıkmasına karşılar.
06:06Figen Yüksek Dağ'ın cezaevinden çıkmasına karşılar.
06:09Mesela örgüt üyesi olarak yargılanan insanların hepsi aslında düşünceleri nedeniyle yargılanan insanlar.
06:15Ama ben burada, zaten bunu her konuşmada da dile getiriyoruz.
06:20Bu coğrafyada muhalefet sadece AKP'ye karşı olmakla sınırlı.
06:25Ya da ABD'ye karşı olmakla, İsrail'e karşı olmakla.
06:29Bununla sınırlı bir muhalefet var.
06:31Türkiye'de muhalif, kendilerine muhalifim diyenler hiçbir zaman sisteme muhalif değiller.
06:37Yani en başta kendilerini en devrimciyim diyenler dahil bu coğrafyada işlenen yüzyılın en büyük suçunu daha konuşmadılar.
06:491915 soykırımla.
06:51Oysa bu sistemi eleştirmeye daha oradan başlamak gerekiyor.
06:55O nedenle yani karşı çıkanlar sadece AKP'ye ve Erdoğan'a karşı oldukları için bu yasaya da karşılar.
07:03Barışa da karşılar diyebilir miyiz?
07:04Barışa da karşılar çünkü zaten karşı olanların çok büyük bir bölümü.
07:09Kendilerini Kemalist olarak tanımlayanlar ve bu coğrafyanın tek sahibi biziz.
07:15Sadece bizim dediğimiz olur diyen kesim.
07:18Bana göre birçoğu milliyetçiliği reddetseler de çok derin bir milliyetçilik yapıyorlar yani.
07:29Kendilerine solcu diyen insanların dahi buna karşı çıkıyor olmalarını ben anlamıyorum.
07:35Aslında devrimci ve demokratik tavır evet bu yasa çıksın ama yeterli değil.
07:41Biz bunun için daha fazlası için mücadele edeceğiz demek.
07:45Yani hiçbirimizin içine sinmiyor.
07:47Yani gezi mahpuslarının içeride kalması, diğer örgütlerden yargılananların içeride kalması.
07:53Ama onlar için de yine mücadeleyi biz vereceğiz.
07:55Biz bunu çok iyi biliyoruz.
07:57Yani bu mesele Kürt meselesiyle ilgili.
08:02Yani silahsızlanmanın yasası aslında bu.
08:06Böyle bakmak gerekiyor.
08:08Silahsızlanmaya karşı mısınız?
08:10Daha önce de aynı kişiler PKK'nin silahlı mücadele vermesini eleştiriyorlardı.
08:15Onun yüzünden diyorlardı demokratik gelişmeler olmuyor.
08:19Veya sol birçok fraksiyona ayrıldı bu sebeple.
08:21Evet yani silahsızlanmaya karşı çıkıyorlar.
08:23Ben bunu hiç anlamıyorum gerçekten.
08:25Yani artık öyle bir çağda yaşıyoruz ki düşünce hatta yapay zeka yönetiyor her şeyi.
08:34Silahla kimse, hiçbir devlet silahla savaşmıyor artık.
08:37Topluluk tüfekle savaşmıyor.
08:39Yani dünya değişiyor.
08:41Bu anlamda demokratik mücadele bence çok büyük önem kazanıyor.
08:45Buna karşı çıkmayı, bu yasaya karşı çıkmayı ben gerçekten anlamıyorum.
08:49Biraz da çağ dışı aslında bu söylediğinize göre.
08:51Bence kesinlikle öyle.
08:54Bunun altında yatan o Kemalizmin yarattığı bir şey var.
09:01Sahip.
09:01Biz sahibiz diyor yani.
09:03Her şeyin sahibi biziz.
09:04Biz karar verebiliriz her şeye.
09:06Bizim dışımızda verilen kararlara biz izin vermeyiz.
09:09Budur, bu duygudur aslında.
09:11Şimdi yani Kürtler ne yapsın?
09:14Kürtler iktidarı seçme gibi bir şansları yok ki.
09:18Yani bu bir devletle görüşme.
09:20Eğer CHP iktidarda olsaydı CHP ile yapılacaktı bu görüşme.
09:24Yani burada AKP ile MHP ile yapılıyor diye bir şey yok ki.
09:27Bu Türk devletiyle yapılıyor bu görüşme.
09:30Siz seçimlerde kazanın.
09:33Sizle görüşülsün.
09:35Yani bunu da anlamıyorum.
09:36Yani biz yani Kürt meselesini çözmek için CHP'nin ya da sosyalistlerin iktidara mı gelmesini beklemek gerekiyor?
09:44Yani böyle bir şey olabilir mi?
09:45Çok saçma.
09:47Bunları anlamak mümkün değil.
09:49Peki Özgür Özel'in yeni partisinin red oyu kabul oyundan daha fazlaydı.
09:56Böyle bir oradan böyle bir sonuç bekliyor muydunuz?
10:01Bekliyordum.
10:01Ben hatta sadece Özgür Özel evet verebilir diye düşünüyordum.
10:06Çünkü Özgür Özel'in tavrı olabildiğince iyi.
10:09Çünkü Özgür Özel evet o da çok kemalist söylemleri var filan ama Özgür Özel sivil toplumdan gelen biri.
10:19Yani devletin içinden gelmiyor.
10:21Sivil olabiliyor bakış açısı yani çoğu zaman.
10:25Ve ben bu anlamda Özgür Özel'in yani CHP'nin içinde Özgür Özel gibi insanların çoğalması gerekiyor bana göre.
10:33Çünkü CHP yok olmayacağına göre demokratikleşmesi gerekiyor.
10:36CHP önemli, Özgür Özel önemli bir isim.
10:41Çok ilginç bir şey oldu bence dün.
10:44Ekrem İmamoğlu'nun eşi hayır oyu verenlerin kullandığı bir şeyi kullanarak yüzümüzü millete dönüyoruz diye bir şey yaptı.
10:56Paylaşımda bulundu.
10:58İmamoğlu ise Özgür Özel'i desteklediğini açıkladı.
11:02Çoğunluk yeni parti milletvekili hayır oyu verdi.
11:07Yani bence böyle her kesime şey dağıtan bir oy kullandılar.
11:15Şaşırmadım yani ben o kadar bile evet çıkacağını aslında beklemiyordum yani yeni parti.
11:21Peki genel meclis tablosunda bu kadar yani zannediyorum şimdiye kadar ki en fazla katılımın olduğu ve kabulün olduğu bir tablo
11:30da var.
11:30Böyle bir tabloda neyi görmek lazım?
11:33Ben bunun bir devlet projesi olduğunu görüyorum.
11:36Yani devlet istedi bunu o nedenle bu kadar.
11:40Yoksa şimdi şöyle düşünelim yani iki yıl önce ben çok iyi hatırlıyorum yaz aylarında her yere Öcalan teröristtir, Demirtaş teröristtir
11:51pankarta asıyordu MHP'liler.
11:53Yani o MHP şu anda en ileri sözleri söylüyor.
11:57Bu da garip bir şey yani.
11:59Ama bu şununla ilgili bir şey bu tamamen Kürt meselesinin uluslararası bir mesele olmasıyla ilgili.
12:06Yani MHP ve Bahçeli devletçi bir bakış açısıyla yaklaşarak aslında Kürtlerin Orta Doğu'da farklı kesimlerle değil de kendileriyle daha yan
12:23yana olmasını istedikleri için böyle bir şeyin içine girdiler.
12:26Çok açık yani bu bir devlet projesi.
12:30Oyunda bu kadar yüksek çıkmasının nedeni bence bu.
12:33Devlet projesinin sonucu.
12:35Peki bütün bu partilerin tabanları bunun böyle bir proje olduğunu sizce yeterince kavradılar mı?
12:42Kavramadılar bence çünkü o kadar çok kutuplaştırdılar ve o kadar Kürt düşmanlığını o kadar yaydılar.
12:49Irkçı milliyetçiliği o kadar yaydılar ki kendi kitleleri şu anda artık onları dahi kabul etmiyor.
12:57Yani bu tamamen yine bu partilerin suçu yani siyasal iktidarın suçu çok fazla yaygınlaştırdılar ırkçı milliyetçiliği ve toplumda şu anda
13:11kafası karışmış durumda.
13:13Anlıyor musunuz peki bu kaygıları?
13:17Yani ben kişisel olarak anlamıyorum tabii ki.
13:21Ama sıradan insanla konuştuğunuzda, sıradan vatandaşla konuştuğunuzda şeyi anlıyorsunuz.
13:28Yani o kadar öğretilmiş şeyler var ki yanlış şeyler.
13:33Bunları aşamıyor insanlar.
13:35Yani Türkiye'nin bence Türkiye Cumhuriyeti Devleti'nin yapması gereken şu.
13:39Türkiye Cumhuriyeti Devleti kendi halkını kandıran bir devlet.
13:43Şöyle ki birçok uluslararası sözleşmede imzası var Türkiye'nin.
13:47Ve o sözleşmelerin hepsi aslında ifade ve örgütlenme özgürlüğünü sağlıyor, özel hayatın gizliliğini sağlıyor, LGBT artı bireylere ayrımcılık yapmama hakkını
14:00sağlıyor.
14:01Her türlü hakkı, kadınlara şiddet kullanmama, her şey işkence görmeme hakkı, her şey var.
14:08Her şeyin altında imzası var Türkiye'nin.
14:11Ama Türkiye Cumhuriyeti Devleti maalesef ki kendi imzalarına sadık bir devlet değil.
14:16Tam tersine bu imzaları atıyor ama bu imzalara aykırı bir fiiliyat içinde.
14:23Irkçı, milliyetçi, toplumsal cinsiyet eşitliğini tamamen reddeden, erkek egemen aileyi kutsayan, milliyetçiliği kutsayan bir devlet yapısı var.
14:36Şimdi böyle olunca bu yasayı da siz halka kolay anlatamazsınız.
14:41Tam da bu sebeple yasanın da işte nasıl uygulanacağı bunlar da kaygı yaratıyor.
14:47Yani zaten var olan yasalara uymayan bir devlet yapısı ve hükümet gerçekliği olduğu için
14:52evet Kürt meselesinin demokratik ve hukuki yollarla çözümü çok önemli.
14:56Fakat bu hükümetle ya da bu meclisle nasıl olacak diyen bir grupta var, böyle kaygılar da var.
15:05Siz nasıl düşünüyorsunuz?
15:06Şimdi yasa çıktı. Bundan sonra ne olacak? Yani yasanın uygulanması için yine sivil topluma, halka, örgütlere neler düşer?
15:15Şimdi bence bu yasaya karşıyız deyip antipropaganda yapanlar bu devlete en büyük gücü veriyorlar.
15:23Tam tersine bu yasa çıktı ama bu yasa yetersiz.
15:27Anayasanın eşitlik ilkesine aykırı ifade ve örgütlenme özgürlüğü sağlanmalı kampanyasını başlatmak
15:34ve tüm kamuoyunun bu talebi yükseltmesi gerekiyor.
15:37Ama o kadar devletin işine gelecek şekilde davranıyorlar ki aslında karşı oldukları siyasal iradeye en büyük gücü kendileri veriyor maalesef.
15:47Besliyorlar.
15:48Besliyorlar.
15:49Çünkü yavaş adım atmasını sağlıyorlar.
15:51Mesela bunu Melih Güvenlik Kurulu'nun onayına bağlamak ne demek?
15:56Yani buna karşı çıkmaları gerekirken bunları şey buluyorlar yani niye oldu bu diye bakıyorlar.
16:03Yani o nedenle böyle bir muhalefet bence Türkiye'de sorun sadece devlet değil.
16:12Kendilerini muhalefet diyenlerin de devlete benziyor olması.
16:16Yani gerçek anlamda muhalefet yapan o kadar az ki yani bir işte Kürt hareketi, kadın hareketi önemli bir muhalefet yürütüyor.
16:25LGBT artı hareketi var.
16:27Bir kısım sosyalist hareket bir kısım özellikle belirtiyorum.
16:32Sendikalar felaket durumda bence.
16:35Yani bu sürece açık destek veren bir tek sendika yok.
16:39Yani şunu ben her zaman söylüyorum belki bıktırıcı oluyor ama yani dünyadaki bütün savaşlarla ilgileniyor Türkiye sosyalist kesimleri ve Türkiye'deki
16:51sendikalar.
16:52Kendi coğrafyasında 30 yıldan fazladır 40 yıldır süren ve birçok insanın kontra cinayetlerde ölümüne, gözaltında kaybedilmesine,
17:02bu kadar köyün yakılmasına, göçe, bu kadar ağır insan hakları ihlallerine sebep olan bir savaşa karşı bir gün bile genel
17:11grev yapılmadı bu coğrafyada.
17:13Bunu her zaman altını çiziyorsunuz evet.
17:16Ya bu çok büyük bir eksiklik.
17:18Siz bunu dile getirdiniz mi hiç?
17:21Dile getirmediğiniz için biz böyle beğenmediğimiz yasalarla karşı karşıya kalıyoruz.
17:27Yani sadece karşı çıkıyorlar, sadece karşı çıkıyorlar.
17:31Yurt dışına gidenler yazıyor, beğenmiyorlar, eleştiriyorlar.
17:35Yok o zaman siz de bir şeyler yapın yani mücadele.
17:39Biz bak yani tamam eleştiriyoruz ama mücadeleyi de sürdürüyoruz.
17:44Eksikliklerini dile getiriyoruz.
17:46Yani bunu yapmak gerekiyor diye düşünüyorum.
17:48Oturduğumuz yerden neyi değiştirebiliriz ve dönüştürebiliriz?
17:51Peki bu gerillanın ve yine aynı şekilde hem cezaevlerindekilerin hem de Diyaspor'dakilerin dönüşleri bu süreçten sonra nasıl olacak?
18:01Yani yasa çıktı, meclis tatile girdi.
18:04Siz yani tabii ki diğer ülkelerdeki daha önceki savaş süreçlerini ve çatışma çözümlerini de takip eden bir hukukçusunuz, hak savuncusunuz.
18:12Nasıl olması gerekiyor bundan sonra?
18:15Evet yani şimdi tabii ki çatışma çözümü için bu yasa yeterli bir yasa değil.
18:19Yani o iradeyi görmek gerekiyor bir kere.
18:24Şimdi ben sana çok inanıyorum ki tabii ki Kürt Hareketi bazı insanlar gelecek Türkiye'ye ama herkesin geleceğini ben zannetmiyorum.
18:32Bakmak istiyorlar yani bilmiyoruz çünkü biz.
18:35Kendi iradeleriyle mi istemeyeceklerdir diyorsunuz?
18:38Çünkü güven duymuyor insanlar yani ben de güven duymuyorum.
18:42Yani bilmiyorum bu yasa nasıl uygulanacak.
18:46Yani yarın Milli Güvenlik Kurulu olumsuz bir rapor verir de yasa geçmezse bunu kim garanti edebilir ki?
18:54Henüz yani yasa çıktı ama yasa Milli Güvenlik Kurulu'na bağlı.
18:59Yani Milli Güvenlik Kurulu kaldırılsın diyen AKP kendi iktidara gelmeden ve iktidarının ilk yıllarında şimdi Milli Güvenlik Kurulu'na kendi
19:12iradesini teslim ediyor.
19:14Nasıl olmalıydı peki?
19:16Yasa bir aynı anda yasa uygulamaya geçmeliydi.
19:20Yani böyle şarta bağlı yasa olmaz.
19:22Böyle bir şeyi ben ilk defa görüyorum.
19:24O nedenle insanların güven duymamaları çok normal.
19:28Tabii ki iyi niyetle gelecek insanlar mutlaka olacaktır.
19:32Biliyorsunuz bundan önceki barış sürecinde de o yüksel gelişlerin içinde bulunduğu gruplar geldi.
19:37Onları da alıp cezaevine koydular.
19:39Kaç yıl cezaevine yattı bu insanlar yani.
19:42O nedenle tabii ki nasıl uygulandığını denemek üzere gelecek insanlar var eminim.
19:51Belli gruplarla başlayacak.
19:52Evet belli gruplarla başlayacak.
19:53Eğer olumlu bir şekilde devam eder.
19:56Herkes gelmek ister.
19:57Ya ben yurt dışında olup da mutlu olan tek bir insana rastlamadım.
20:02Gerçekten.
20:03Bakın benim yeni yasa yürürlüğe girerse tabii ki bizler de yararlanacağız ama
20:08dediğim gibi Yargıtay'da bekleyen ve toplam üyelik ve propagandadan bir dolu cezam var.
20:1526 yıl toplam 26 yıl 9 ay.
20:1810 yıldır yurt dışına çıkamıyorum.
20:21Ama ben yurt dışına gitmek istemedim.
20:24Yani çünkü ben orada insanların ne kadar mutsuz olduklarını biliyorum.
20:28Hiç kimse mutlu değil.
20:30Hiç kimse.
20:31Ya biz bu yasa çıktı bazı arkadaşlarımla isimlerini vermeyeceğim.
20:38Hepsi kamuoyunun bildiği insanlar.
20:41Telefonda ağladık.
20:42Gerçekten buluşacak mıyız diye.
20:45Yani birbirimizi göremiyoruz.
20:48Ben çıkamıyorum.
20:49Onlar gelemiyor.
20:49Sadece ben kendim için herkes için geçerli bu.
20:52Biz birbirimizden ayrıldık yani göremiyoruz.
20:56Aileler ayrıldı.
20:58Bırakın.
20:58Yani benim bir müvekkilim var.
21:00Babası Mahmur kampında.
21:02Yıllardır 5-6 yaşındayken şimdi çocuklar büyümüş hepsi meslek sahibi olmuş.
21:08Babalarını bekliyorlar.
21:10Büyük bir özlemle.
21:12Babalarının hala yaşıyor olması şansı.
21:14Evet yani babaları çok işkence görmüştü.
21:17Biz o dönem ilgilenmiştik ve gitmişti sonra.
21:21Hatta psikolojik olarak da çok etkilendi işkenceden.
21:25Anneleri büyüttü mesela.
21:27Anneleri ağlıyor gelebilecek mi?
21:29Gerçekten gelebilecek mi?
21:31Diğer birçok böyle insan var.
21:32Cezayevleri için de biraz bu durum geçerli.
21:35Cezayevleri için de aynı.
21:36Yani acaba benim çocuğum ya da benim arkadaşım, yoldaşım bu yasadan yararlanabilecek mi?
21:42Onda da yine aynı kaygılar söz konusu.
21:44Ve tabii ki yine artık lider isimler oldukları için Figen Yüksekdağ, Selahattin Demirtaş da yararlanabilecek mi?
21:52Yararlanmayacak mı?
21:53Bu da çok tartışılıyor.
21:54Siz ne düşünüyorsunuz?
21:55Tabii ki yararlanacaklar.
21:57Yani yasa çok açık.
21:59Yani ölümlü dosya olmadığı sürece herkes yararlanacak.
22:03Yani bu artık bunun dışında bir şey olamaz.
22:05Yani tartışmak bile yanlış zaten bunu.
22:08Neden tartıştırılıyor peki bu?
22:10Yani iktidar kanadı da bir öyle diyor yararlanmayacak diyor.
22:13Bir kısmı kendi içlerinde de yararlanacak.
22:15Ben demin de söylediğim gibi kendi ırkçı milliyetçiliği yükselttikleri kendi kitlelerini konsolide etmek için işte böyle şeyler yapıyorlar.
22:25Ama biz biliyoruz yani yasa uygulanmak zorunda herkese.
22:30Peki geri dönüşler her şeyin sağlıklı ilerlediğini düşünürsek yasanın yürürlüğe girildiğini ve geri dönüşlerin başladığını Türkiye'de nasıl bir siyasi ve
22:42toplumsal bir iklim olur sizce?
22:44Yani artık 100 yıllık bir sorun mecliste tartışılıyor, yasalaşıyor, yürürlüğe girmesi bekleniyor.
22:51Yani hakikaten devletin kendisi için dahi çok çok büyük adımlar ve değişimler.
22:57Biz bunları nasıl göreceğiz, yaşayacağız, deneyimleyeceğiz?
23:01Yani bu tabii ki devletten beklemeden tamamen demokratik mücadeleyi yükseltmekle ilgili bir şey.
23:08Biz bir kere daha kalabalıklaşacağız.
23:11Yani her şeyden önce birçok arkadaşımız geri gelmiş olacak ve biz bu mücadelede yine yan yana olacağız.
23:18O dediğiniz negatif süreçlerin, negatif olan yanların pozitife çevrilmesinde bu kalabalıklaşma etkili olur mu?
23:26Kesinlikle etkili olacak.
23:27Ben yani hele içlerindeki bazı figürlerin çok toplum üzerinde etkilerini biliyoruz.
23:33Selahattin gibi, Figen gibi birçok Osman, birçok insanlar gelecek ve onlar mücadeleye burada devam edecekler.
23:42Yani hiç kimse oturmayacak yerinde bu mücadele devam edecek ve bu yasanın genişletilmesi,
23:51cezaevindeki tüm mahpusların ifade ve örgütlenme özgürlükleri ihlal edilerek tutuklanmış olan tüm insanların serbest bırakılması için bir mücadele devam edecek.
24:04Yani bu çok önemli bir şey.
24:06O nedenle bu olaya böyle bakmak gerekiyor.
24:09Biz mücadeleyi ne kadar yükseltirsek devlet o kadar adım atar.
24:13Yoksa biz bu devleti tanıyoruz.
24:15Yani bu devlet karşısında bir mücadele olmadığı sürece adım falan atmaz yani.
24:20Bu adımları da isteyerek atmıyor.
24:22Karşısında bir mücadele olduğu için atıyor yani bu adımları.
24:25Ve orası ne kadar yükselirse adımları da o kadar fazla üstü.
24:30Kürt hareketinin mücadelesinde sadece bu coğrafyayla sınırlamak da yanlış.
24:34Yani dört parçada devam eden bir mücadele var ve bu mücadeledir bu adımı attıran zaten yani.
24:41Ben o nedenle eleştirenler, laf söyleyenler hatta küfredenler var.
24:48Yani ben bunu anlamıyorum.
24:51Ben şunu çok açık söylüyorum ben.
24:5412 Eylül'den sonra bu coğrafyada gerçekten bir demokrasi mücadelesi devam edebildiyse,
25:00Kürt demokratik hareketi sayesinde devam etti.
25:05Kimse kusura bakmasın.
25:07Kadın hareketi, pardon kadın hareketi.
25:13Yani bu hakkı vermek zorunda herkes.
25:18Peki bu mücadele içerisinde yakın yani tam aslında bu yasayı ve bütün bu geçen süreçte iki yıl ayaklaşıyor Ekim ayında.
25:27Bir taraftan da aslında yine belki de devlet içerisindeki güçleri çok daha tekrar yakından gördüğümüz bir gülistan doku vakası da
25:37yaşandı.
25:38Siz tabii ki çok daha yıllardır hak savuncusu olduğunuz için daha yakından takip ettiniz.
25:43Yani 90'lardaki faili meçhuller, oradaki organize ilişkiler bugün kadınların şüpheli ölümleriyle karşımıza çıkıyor.
25:51Hem konuya dair görüşlerinizi almak isterim gülistan doku ile ilgili.
25:56Hem de bu demokratik mücadele, kadınların burada öncü olması, böyle vakalar, faili meçhuller, şüpheli ölümler gibi aslında insanlık dışı olayların
26:08karşısında nasıl bir set kuracak?
26:09Yani gülistan doku olayı aslında bence her faili meçhul cinayetinin ya da her kontra cinayetinin arkasında bir gülistan doku olayı
26:24var.
26:24Yani o şey yapısı, yani devletten bağımsız zaten bunların hiçbirini düşünmek mümkün değil.
26:33Şimdi biz mesela cumartesi anneleri eylemlerinde birçok faillerin ismini açıklıyoruz.
26:39O faillerin hepsini biz tanıyoruz.
26:41Bir örnek vereyim, Dargeçit, Kerboran kayıpları.
26:46Yani gözaltına alınıyorlar, gözaltına alındıktan sonra bir tanesi çocuk yaşta Hazni Doğan serbest bırakılıyor.
26:56Diğerlerinin hepsi işkence ederek ve kazanlarda yakılarak katlediliyorlar.
27:04Ve bunu bir uzman çavuş söylüyor etrafta.
27:08Diyor ki komutan diyor işkence yaptı, kazanlarda yaktı bu insanları.
27:12Ve sonra o konuşan uzman çavuşu da kaybediyorlar ki MHP'li, Bilal Batırır isimli MHP'li bir uzman çavuş.
27:19Ama dayanamıyor ve konuşuyor.
27:21Ne oluyor?
27:22Halk bize o gözaltında kaybedilenlerin nerede olduklarını hep söylüyordu burada gömülürler diye.
27:29Yıllarca uğraştık ve sonuçta biz 2012 yılında Mardin'de Dargeçit'te o mezarı açtırdık.
27:35O mezardan insan kemikleri çıktı ve o insan kemiklerinin adli tıpta orada öldürülen insanlarımıza ait olduğu tespit edildi.
27:46Peki ne oldu?
27:47Onları öldüren komutan Bodrum'da, Gümüşlük'te yıllarca belediye başkanlığı yaptı.
27:59Önce Doğru Yol Partisi'nden, sonra hangi partiden yaptı, sonra AKP'ye bir ara geçti.
28:10Onun yardımcısı da CHP'den Sivas Çepni'de belediye başkanlığı yaptı.
28:15Düşünebiliyor musunuz?
28:16Biz bunların hepsini biliyoruz biz.
28:20İşkenceyle insanı öldürmüşler, siyasete girmişler.
28:23Böyle çok var ya hepsi hayatta zaten.
28:26Yani en başta Mehmet Ağar'la başlayalım.
28:29Yani Beyaz Torosların, hani diyorlar ya Beyaz Toroslar dönemi bitti.
28:34Beyaz Torosların kaptan şoförü hala sizin yanınızda.
28:37Yani onun için değişmesi gereken çok şey var.
28:41Biz Gülistan doku cinayeti neden çözülmeye başlandı?
28:46Onu da biliyoruz çünkü bir kişi konuşmaya başladı.
28:50O kişi konuşmasa, ben savcının yaptığını da önemli buluyorum.
28:54Yani es geçebilirdi, kimsenin de haberi olmazdı.
28:57Bir kadın savcı olması belki etkili olmuştur.
29:00Çok önemli, çok önemli.
29:02Ama herkesin şunu düşünmesi gerekir.
29:04Bizim faili meçhul cinayet dediğimiz her olayın arkasında bir Gülistan doku olayı yapılanması var.
29:12Hepsinde böyle.
29:13Çünkü mümkün değil gizlenmesi aksi halde.
29:16Düşünebiliyor musunuz?
29:17Yani nasıl bir şey?
29:20Vali her şeyi örgütlüyor.
29:22Bundan İçişleri Bakanı'nın haberinin olmaması mümkün değil.
29:26Süleyman Soylu'nun.
29:27O dönemin valisini, şeyinin, emniyet müdürünün.
29:32Emniyet müdürü de mesela alınmadı.
29:34Dersim'in.
29:35Korucular var.
29:36Tabii yani hepsi, bütün bir mekanizma bunlar.
29:39Bunlar bu kadar örgütlü nasıl yapabilmişler değil mi?
29:44Ama biliyorlar ceza almayacaklarını.
29:46Ve kolayca yapıyorlar işte.
29:48Çünkü 90'larda da zaten aynı pratikler.
29:51Tabii ki.
29:51Sizi o yüzden aslında belki artık bu coğrafyadaki birçok şey şaşırtmıyor.
29:55Evet.
29:56Dar geçit örneğini verdiniz.
29:58Yanlış hatırlamıyorsam dar geçit zaman aşımına uğratıldı.
30:01Peki Gülistan'da da böyle riskler sizce var mı?
30:05Gülistan Doku'da şu anda yok öyle bir risk.
30:08Ama tabii Gülistan Doku'nun hala cenazesi bulunmadı.
30:13Cenazinin bulunması gerekiyor.
30:16Bulunmasa da ceza alabilirler tabii ki.
30:19Ama bu olayın bu şekilde ortaya çıkmasında bence o ailenin de vazgeçmemiş olmasının çok büyük bir payı var.
30:27İşte o nedenle diyoruz ya demokrasi mücadelesi.
30:30Yani adım attıracak olan devlete bizim mücadelesi.
30:34Ve kadın örgütleri de yine aynı şekilde.
30:36Kadın hareketi ve ailenin mücadelesi.
30:39Buradan meclisteki kurulacak olan izleme komisyonuna gelmek istiyorum.
30:43Şimdi demokratik mücadelenin bu kadar önemli olduğu işte kadınların mücadelesinin ne kadar önemli olduğunu yine ifade ettiniz.
30:50Kurulacak olan yani meclis tekrar açıldığında artık bu izleme kurulunun kurulacağını biliyoruz.
30:55İçerisinde nasıl mekanizmalar sizce yer almalı ki demokrasinin hiç olmadığı coğrafyada artık biraz demokratikleşme yolunda adımlar atılabilsin?
31:05Şimdi bence bu tür komisyonların tamamen sivil toplum örgütleri tarafından kurulması gerekiyor.
31:14Meclis değil.
31:15Yani tamamen siyasetten bağımsız dediğim meclisten yani siyasal iradeden bağımsız.
31:26Çünkü çatışma çözümünde uzmanlaşmış insan hakları savunucuları var, akademisyenler var.
31:34Bence bu bir yani zaten bütün bu çatışma çözümlerinin olduğu bütün coğrafyalarda kurulan komisyonlar, bütün sivil komisyonlar.
31:44Kadın hareketinden, feministlerden, işte çatışma çözümünde uzman akademisyenler, aydınlar, bu konuda uzman kişiler, aileler tamamen bağımsız sivil bir komisyon olması
31:58gerekiyor.
31:59Ama mecliste de bilmiyorum nasıl çalışacak.
32:02Sivil komisyon olması peki neye yol açar, neye katkı sağlar?
32:06Bu komisyonun mümkün olduğunca sivilleşmesi.
32:08Çünkü her kesimden insan bu komisyona dahil olabilir, toplumsallaşmasını sağlar.
32:15Yani toplumun tüm kesimlerinden insanlara ulaşabilecek.
32:18Çünkü meclis her halükarda ulaşılmaz bir yer.
32:23Yani öyle bakıyor insanlar.
32:25Yani o meclisin kapısına herkes giremiyor bir kere.
32:27Ama bu komisyonlar öyle bir komisyon olmalı ki söz hakkı olan, herkesi dinleyebilecek olan, devlet yetkililerini de, örgütü de, savaşta
32:41herkes suç işlemiş olabilir.
32:43Yani zaten savaş biraz da suç mahallidir yani.
32:47Herkes suç işler.
32:48Her türlü suçu araştıracak olan, tamamen objektif bir bakış açısına sahip komisyonların kurulması gerekir.
32:57Ama bu Türkiye hala bunun çok uzağında yani bence.
33:00İşte bu hayır diyenlerin bence kendilerini sorgulamaları gerekiyor.
33:07Bizim bunları yapmamız gerekirken biz sadece hayır diyenlerle uğraşıyoruz.
33:12Bu çok uzun erimli bir mücadele.
33:15Ve bu coğrafya bence bu mücadeleye çok hazır bir yer değil.
33:22Hep tekrarlıyorum.
33:25Çok kutuplaştırılmış, çok ırkçı duyguların yükseltildiği bir yer.
33:34Bunların değişmesi, bu mücadelenin verilmesi gerekiyor.
33:37Ama devlet isterse her şeyde olur.
33:40Bir de böyle bir yanı var.
33:42Yani öyle totaliter bir devlet yapısı var ki çünkü.
33:46Yani bakın şimdi normalde PKK davasından yargılananların tahliyelerini sağlayacak bir yasaya büyük ve çoğunlukla onay verdiler.
33:57Ama hiçbir yerde olay olmuyor.
33:59Değil mi?
34:00Ve iki yıl öncesinde değil mi?
34:02Bunu hiç düşünemezdik de.
34:04Yani hiçbir yerde olay çıkmıyor.
34:06Çünkü devlet istiyor bunu.
34:07Devletim diyorsa bir de devlet korkusu da var.
34:11Hani devlet istiyorsa olur burada.
34:13Peki bu süreçten sonra hem devletin hem muhalefetin dili sizce nasıl olmalı?
34:19Bütün o kutuplaşmaları artık aşmaya doğru da gitmemiz gerekiyor.
34:22Yani bir şeyin yasalaşması, mecliste konuşulması demek.
34:25Bir noktada artık bunların da o kutuplaşmanın mümkün olduğunca birbirine yakınlaştırılması anlamına da geliyor.
34:31Nasıl bir dil kurulmalı?
34:32Yani bir kere devleti yönetenler, yani siyasal iradenin bundan böyle son derece demokratik ve yumuşak bir dil kullanması gerekiyor.
34:45Her şeyden önce altına imza attığı uluslararası sözleşmelere uygun düzenlemeleri, acilen yapması,
34:53AHİM ve AYM kararlarının acilen uygulanması bunlar en başta gerekiyor.
34:59Bunları yapmak zorunda zaten.
35:01Mesela Umut Hakkı da böyle.
35:02Sanki Umut Hakkı hani bir lütufmuş gibi konuşuluyor.
35:05Yasada yer almıyor diye de çokça yine eleştirildi.
35:08Ama burada Türkiye Cumhuriyeti Devleti zorunlu bunu yapmaya, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kararı var.
35:13Yani o nedenle bütün bunları demokrasi mücadelesi verenlerin devlete hatırlatması,
35:21devletin siyasal irade sahiplerinin de bu attıkları imzalara uygun davranmaları gerekiyor.
35:29Umut Hakkı demişken siz, Abdullah Öcalan'ın bu süreçte peki rolü, konumu sizce nasıl olmalı?
35:36Sürecin artık daha yine ilerleyebilmesi için ve sağlıklı ilerleyebilmesi için.
35:42Yani bir kere Öcalan'ın açısından özgür tartışma ortamının, konuşma ortamının kesinlikle sağlanması gerekir.
35:49Çünkü adını ister koysunlar, ister koymasınlar devlet baş müzakereci olarak Öcalan'ı kabul etmiş durumda.
35:57Bunu zaten açıklıyorlar yani bir şekilde.
36:00O nedenle zaten bu yasanın ortaya çıkması da karşılıklı ve en çok onun görüşmeleriyle olan bir şey.
36:10O nedenle kendine özgürce ifade edebileceği koşulların sağlanması gerekiyor her şeyden önce.
36:19Kamuoyuyla, başınla, sivil toplum örgütleriyle görüşmesinin kendisini, kendisinin anlatması gerekiyor.
36:27Aracılarla değil, kendisinin anlatması gerekiyor.
36:30Ben bunların yumuşama getireceğini düşünüyorum.
36:33Yani toplumu yumuşatacağını, bu karşılıklı arada oluşan birbirini sevmeme, birbirine güvenmeme halini değiştirebileceğine inanıyorum.
36:44Bir de ben şunu çok önemsiyorum.
36:50Ben mesela hep şey düşünürdüm.
36:53Yani böyle çok siyaset yapacağımıza bir YouTube kanalı kurup 90'larda yaşanan insan hikayelerini anlatalım.
37:02Ne büyük acılar, ne büyük haksızlıklar yaşandı.
37:06İnsanlar hala cenazelerine sahip çıkamıyorlar.
37:09Bütün bunların yani bu acıları daha çoğunu biz çektik aslında diye.
37:16Yani bir tek tarafın acısı konuşuluyor sadece.
37:20Ama öbür tarafın acıları sahipsiz acı.
37:23Ve daha büyük yani acının şeyi olmaz tabii ki ama cenazeleri yok insanların, mezarları yok.
37:31Yani en azından bir mezarınız var belki.
37:34Mezarları olmayan büyük bir insanlar topluluğu var.
37:38Yani o nedenle ya herkesin acısı var.
37:42En azından acıları azaltmak adına karşılıklı konuşabilme ortamının sağlanması gerekiyor.
37:49Çok teşekkür ediyoruz Eren Keskin.
37:53Bugün bizimle beraber olduğunuz için, görüşlerinizi, değerlendirmelerinizi paylaştığınız için.
37:58Hararetli günler, hareketli günler.
38:01Bakalım önümüzde neler olacak.
38:03Ama zannediyorum ki hiçbirimiz bu tarihi günlerin ağırlığını da kolay kolay sorumluluğunu da bırakmayacağız.
38:09Siz de İnsan Hakları Derneği olarak aynı şekilde.
38:13Çok sağ olun.
38:14Sağ olun size.
38:16Sevgili izleyenler bu haftalık da programımızın sonuna geldik.
38:19Haftaya görüşmek üzere.
38:21Hoşçakalın.
38:22Sevgiyle kalın.
Comments