- 10 saat önce
Gece Haberleri, 24 saatin tüm gelişmelerini ekrana getiriyor.
Kategori
🗞
HaberlerDöküm
00:29İzlediğiniz için teşekkürler.
00:30Körfez ülkelerinin birkaç yıl içinde Hürmüz Boğazı'nı baypas ederek petrolü yer altından geçen petrol boru hatlarıyla taşıyacağını iddia ediyor.
00:40Oldukça sıcak gelişmeler ve pek çok konu başlıkları var.
00:44Konuklarımızla birlikte konuşacağız.
00:46Değerli izleyenler Adem Kılıç ve Sinan Demirtürk uzaktan bağlantıyla bizimle birlikteler.
00:52Hoş geldiniz.
00:54Hoş bulduk. İyi geceler Adem Beco. Teşekkür ederim.
00:57Haberimeyle selamlar.
00:58İyi geceler Erhan Bey. Sinan Hocam saygılar.
01:01Sinan Bey sizinle başlayalım.
01:03Amerikan Başkanı Donald Trump'ın açıklamaları bir hayli dikkat çekiciydi.
01:09Tabii Axios'a yaptı Donald Trump.
01:12Şunu da söyleyelim.
01:12Herhalde Beyaz Saray sözcüsünden daha çok Axios muhabirleriyle konuşup kamuoyunu bilgilendirdiğini söyleyebiliriz.
01:20Amerikan Başkanı Donald Trump'ın tabii ki Trump'a çok yakın bir medya kuruluşu ve Trump buraya bir tele röportaj
01:28verdi.
01:29Önemli açıklamalar yaptı ve İran'la müzakerelerin devam ettiğini yavaş ama emin adımlarla ilerlediklerini söyledi ve ilginç bir ifade kullandı.
01:38Trump'ın bugüne kadar uyguladığı politikalarla aslında duruşuyla böyle tez canlılığıyla pek de uyuşmayacak bir ifade.
01:46Aslında biz satranç oynuyoruz ifadesini kullandı.
01:49Umutlu ifadeler var ama diğer taraftan da özellikle Amerikan medyası Amerikan Başkanı Donald Trump'ın özellikle İran'a saldırıyı ertelemesinin
01:59asıl sebebinin barış umutları olmadığını, satranç oynamak olmadığını Amerikan ordusundan gelen mühimmatlarla ilgili kritik uyarının aslında buna sebebiyet verdiğini ifade
02:12ediyor.
02:13Sizin düşünceniz nedir? Trump ne yapmak istiyor? Söylediği gibi İran'la müzakereler iyi mi gidiyor ki İran'dan da aslında bunun
02:21aksine açıklamalar geldiğini söyleyebiliriz.
02:24Aslında onlar Hürmüz Boğazı konusunda İran'ın istediklerinin olması gerektiğini net bir şekilde ifade ediyor. Durum ne sizce?
02:32Evet, Erhan Bey öncelikle iyi geceler diliyorum ve bu anlamıyla ben satranç oynandığı kanaatini taşıyorum.
02:39Yani sizin yayınlarınızda sıklıkla ifade ettiğimiz gibi bu savaşın diplomasinin bir devamı olduğu, bir parçası olmuş olduğu bir durumdan ibadet.
02:47Ve daha önce hafta iş yaptığımız yayında da Adem Bey'le sıklıkla vurgulamıştık.
02:53Temel meselenin özellikle askeri raporlarla Trump'ın sivil siyaseti arasında temel bir ayrımın olduğu, yani bu anlamıyla istenilen hedeflere varılamıyor.
03:04İran üzerinde hızlı bir şekilde beklenildiği gibi büyük bir çöküş, askeri bir çöküş ve Hürmüz üzerinde İran'ın kontrolünü ortadan
03:14kaldırabilecek bir askeri etkinlik meydana gelemiyor.
03:18Bir başka nokta ise Trump'ın sıklıkla iddia ettiği hatta vaat ettiği gibi İran'a yapılabilecek bir kara harekatıyla,
03:25burada nükleer envanterin, yani zenginleştirilmiş uranyumun bir şekilde İran dışına çıkartılabileceği bir ABD kara operasyonu, hava destekli bir kara operasyonu.
03:35Bunun da teknik olarak mümkün olmadığı, askeri şartların ve coğrafi yapının buna müsaade etmediği görülüyor.
03:41Haliyle ne kadar devam ederse etsin, ağır bir insani kayıp meydana getirmeden, yani insani altyapıyı vurmak dışında şu an elinde
03:49bir seçenek gözükmüyor.
03:50Bu da hem köyfez ülkelerle ilişkilerini daha zora sokuyor, hem de ABD kamuoyu nezdinde, uluslararası toplum nezdinde de Trump'ın
03:58alabileceği kararlarını çok büyük ölçüde menfi şekilde etkiliyor herhalde.
04:02O bakımdan bugün ABD'nin durmasının ben tabii bir duruş olduğunu, yani doğal sınırlara erişmek veya doğal askeri setlere çarpmak
04:11noktasında bir duruş olduğu kanaatini taşıyorum.
04:14Bu böyle devam etmeyecektir. Elbette ki bir noktada askeri harekat seçeneğini elinde bulunduruyor.
04:20Hatta bir yönüyle kendisi ve köyfezdeki müttefikleriyle de kara harekatının onların da dahil olabileceği bir şekilde devam edeceği bir Hürmüz
04:30Savaşı.
04:30Basra Körfezi'nde ya da İranlıların Pars Körfezi olarak tarif etmiş olduğu genel bir coğrafyada,
04:36İran'ın kollarından birini kırabilecek, İran'ı müzakereler sırasında askeri olarak daha zora sokabilecek bir harekatın hazırlığı da yapılıyor olabilir.
04:44Yani bu hiçbir zaman göz ardı edilmemesi gereken bir seçenek.
04:49Elbette ki SENTCOM'un da Pentagon'un ileri gelen raporlarının da Trump'ı durmaya teşvik ettiğini,
04:55en azından askeri mühimmatın ve bir takım eksiklerin tamamlandıktan sonra yeniden harekatın düşünebileceği bir ara dönem noktasında tavsiyelerin yapıldığını görmekteyiz.
05:04Ve bu anlamıyla aynı zamanda Hürmüz'ün açılamıyor olması, hem ABD ablakasının devam ediyor olması,
05:11hem de İran'ın burada tam kontrol tesis etmiş olması Erhan Bey,
05:15aynı zamanda hala dünya üzerinde petrol ve doğalgaz borsaları söz konusu olduğunda enflasyonist bir ortam yaratıyor.
05:22Yani bu borsanın çok manipüle edilebileceği ve aynı zamanda ABD'nin farklı ülkelerdeki ilişkilerini zora sokabilecek bir ticari baskı,
05:31bir ticari diplomasiye maruz kaldığını gösteriyor.
05:33Diyebilirsiniz ki acaba Trump bu ticari baskılara ve diplomatik temaslara göğüs gelemeyecek bir lider mi?
05:41Yani bunlara çok kulak asıyor mu?
05:42Avrupalı ya da Asyalı müttefiklerinin bu petrol krizinden etkileniyor olması,
05:47Trump'ı acaba kararlarında bir değişmeye sevk edebilecek pozisyonda mı?
05:52Ben bunun zamanla daha da etkili bir hale geldiğini ve bu etki alanının daha da büyüdüğü kanaatini taşıyorum.
05:57Yani Hürmüz kapalı oldukça bu anlamıyla dünya hala petrol ve doğalgaz bakımından önemli bir enerji,
06:03krizi yaşıyor.
06:04Mikro çiftlerin ulaşması ve özellikle gübre ve azot teknolojisinin dünyanın farklı beklenilen bölgelerine erişmesi noktasında hala önemli sorunlarla karşı karşıya
06:14ki Trump'ın da bu konuda talepleri görmezden gelemeyeceğini ifade etmemiz gerekiyor.
06:19Bu bir soluk, bir ara verme ve bu anlamıyla müzakerelere şans verebilecek ve İran'la ABD'nin daha dengeli ve
06:28ABD'nin kazanabileceği bir anlaşmayı ortaya koyabileceği,
06:32askeri baskının daha da artabileceği yeni bir dönemin hazırlığı olarak okunabilir.
06:35Bu anlamıyla ben bir tür satranç, yani bunu ABD de oynuyor, bunu Trump'tan bağımlısız ifade etmek gerekir, bunu İran'da oynuyor.
06:44Yani bu bir küresel oyundur.
06:47Orta Doğu'da satranç gibi eğer uluslararası politika ile küresel oyunu dizayn etmezseniz,
06:52yani hep mat olan taraf olmaya kalkarsanız bu kayıp demektir.
06:58Bu anlamıyla Zvignia Brezenski'nin de ifade ettiği gibi büyük satranç tahtası,
07:03yani Orta Doğu'yu belki de en iyi tarif edebilecek diplomatik yorumlardan bir tanesidir.
07:08Bu anlamıyla ABD'nin de ve İran'ın da, Çin'in de, Rusya Federasyonu'nda, bu coğrafyada,
07:13İsrail'in de çok yoğun bir satranç hamlesi ortaya koyduklarını görüyoruz ki,
07:17ben sadece İran Savaşı olarak okumuyorum bunu.
07:20Zannediyorum Adem Bey de vurgu yapacaktır.
07:23Bölgedeki farklı aktörlerin yeni pozisyon alışlarının tamamı satrancı ayak uydurmak.
07:28Yani bu satrancın piyonu olmak yerine belirleyici aktör olmak için yapılan mücadeleleri ifade ediyor.
07:34Suudi Arabistan, Pakistan ve Türkiye arasındaki yeni Mekke İttifakı ya da Mekke Anlaşması.
07:40Bu anlamıyla Filistin ve Orta Doğu'daki tezlem noktasında Türkiye'nin artan ehemliyeti tezlerinin
07:46Mısır tarafından da, Katar tarafından da, Suudi Arabistan tarafından da, Pakistan tarafından da daha fazla paylaşılıyor olması
07:54ve bu anlamıyla İsrail karşı da yeni bir savunma ve güvenlik işbirliği anlaşmaları zeminin doğuyor olması da satrancın farklı bir
08:01boyutu.
08:02İran bunu ayrı oynuyor. İsrail başka bir faktör içerisinde oynuyor.
08:06Türkiye ve müttefikleri de Orta Doğu'da İran savaşı sonrasında doğabilecek olan yeni denkleme
08:11kendisini hazırlayabilecek hamleler içinde bu noktada yeni adımlar atmış oluyor.
08:16Bu anlamıyla ben buradaki bütün bölge aktörlerinin satrancın bir parçası olduğunu
08:21ve herkesin kendisi için kurmak istediği bir satranç tahtası ve düzeni olduğunu
08:25daha doğru okunması gerektiği kanaatini taşıyor.
08:28Sizin yayınlarınıza sıklıkla ifade ettim. Ben Trump'ın söylemi üzerinden, Trump'ın sözleri üzerinden bir analizin doğru olmadığını
08:36ve bu anlamıyla Amerikan karar vericilerinin, Amerikan savunma aklının, Amerikan dış politika yapıcılarının adımlarını
08:43Trump'la birlikte yakinen izlemek gerektiğini, bu söylenme eylem arasında birlikteliğin
08:48Orta Doğu'da izlenmesinin daha doğru yorum oluşturabileceği kanaatini taşıyorum.
08:52Ve bu anlamıyla Trump'ın bu neredeyse 150 günü geçen savaş istikametinde
08:58söylemlerinin daha tekil hale geldiğini, daha yalınlaştığını ve bu anlamıyla
09:03ABD'deki bu stratejik akılla söylemlerinin arasında da uyumun daha da fazlalaştığını
09:08okumak gerektiği kanaatini taşıyorum.
09:11Evet, Amerikan Başkanı Donald Trump neler söyledi bir bakalım.
09:16Görüşmeleri ağırdan alıyoruz. Onlarla yalnızca yarım müzakere yürütüyoruz.
09:20Devasa enflasyonu ve hiç parasının olmaması gerçeği İran'ı sadece izliyoruz ifadesini
09:30kullanmış. Ekonomik krize değinmiş net bir şekilde İran ekonomik olarak çok kötü durumda
09:36ve askerlerini ödeyecek parası kalmadı diyor Donald Trump.
09:40Abluka İran rejiminin ekonomik krizini daha da derinleştirdi ve petrolün varil fiyatının
09:4775 dolara gerilemesiyle Amerikalılar savaştan daha az etkileniyor ifadelerini kullanıyor.
09:54Tabi Amerikan Başkanı Donald Trump'ın kendi ülkesinde en çok önemsediği şeylerden biri
09:59petrolün varil fiyatının düşmesi ve tabi ki kendi halkına olumlu bir şekilde yansıması
10:05ki Kasım ayındaki seçimleri de düşündüğünü net bir şekilde söyleyebiliriz Trump'ın.
10:10İşler yoluna girecek. Her zaman yoluna girdiği gibi bu bir satranç oyunu gibi ifadelerini
10:16kullanmış Donald Trump. Adem Kılıç özellikle ekonomi üzerinde çok durmuş Trump.
10:23Yani İran'ın üzerindeki ekonomik baskıların onları kendi istediği noktaya getireceğini
10:28ima ediyor sanıyorum ama yaklaşık 40 yıldan fazla süredir zaten İran bu tip
10:37Ablukalarla yaptırımlarla Amerikan baskısıyla zaten hayatını idame ettiriyor.
10:42Buna alışık yani dünden bugüne olan bir şey değil onlar için bir sürpriz değil.
10:46Tabi ki savaş şartları bir hayli daha da zorlaştırdı onların hayatlarını ama Amerikan Başkanı
10:52ekonomik olarak İran'ın içinde bulunduğu darboğazlığın, sıkıntının, halka yansımasının
10:58savaşta onların belki de pes etmesine neden olacağını düşünüyor ama burada satrançta
11:04biraz yanlış bir hamle düşündüğünü söyleyebilir miyiz? Katılır mısınız?
11:10Aslında biz savaşın başına yani 28 Şubat'ta bu savaş başlamadan hemen önce biz ne görmüştük?
11:17Trump'ın yine bir havalimanında bir açıklama yaptığını ve çok görüşmelerin çok iyi gittiğini
11:24ve savaş çıkmayacağı ile ilgili bir açıklama yaptığını görmüştük.
11:27Unutuyoruz ne yazık ki 150-160 gün civarı 150-160 gün civarı bir süre geçti ve biz
11:33ABD Başkanı'nın yapmış olduğu açıklamaları ya da süre içerisindeki diplomatik açıklamaların
11:39tamamını bir kenara bırakarak dakikası skoro analizi yapıyoruz.
11:42Bakın burada Trump'ın yapmış olduğu açıklamaların az önce Sinan Hocam'ın da çok
11:46gittiği bir şekilde dikkat çektiği gibi çoğu zaman hiçbir anlamı yok.
11:50Yani Trump'ın yapmış olduğu bu açıklama onları ekonomik olarak daha da sıkıştırdık
11:55ve bir noktaya çektik.
11:57Tabir yerinde ise teslim olmalarını bekliyoruz açıklaması hiçbir şekilde şu anda
12:03sahadaki gerçeklikle birlikte gerçeği yansıtmıyor.
12:06Çünkü o zaman da demişti ki biz savaşı bitirdik 28 Şubat öncesi biz bir çatışmaya
12:12girmeyeceğiz demişti.
12:13Savaşın ilk haftası itibariyle de Hameneh'in, Ali Hameneh'in öldürülmesiyle birlikte
12:19İran'daki yeni yönetimi biz belirleyeceğiz demişti.
12:22Bakın biz bu tür açıklamaların tamamını bu 150-160 gün süreç boyunca hep duyduk,
12:28duymayla devam ediyoruz.
12:30Trump'in yapmış olduğu bu açıklama bana göre sahada hiçbir karşılığı olmayan bir açıklama.
12:36Şimdi Hürmüz Boğazı'nı alternatif üretmeye çalıştıklarını işte bu anlamda Hürmüz
12:43Boğazı'ndan çıkış yapılamadığı için İran tarafından çıkış yapılamadığı için sizin
12:48dediğiniz gibi Erhan Bey ekonomik anlamda sıkıştığını herhangi bir ödeme yapamayacağı
12:52gibi pezler ortaya koyuyor.
12:55Fakat zaten nasıl ABD ve bölge ülkeleri Hürmüz'ün alternatiflerini üretmeye çalışıyorsa,
13:03İran da bu süreç içerisinde Hürmüz'ün alternatiflerini üretmeye çalıştı.
13:06Karayollarla üretmeye çalıştı.
13:08Çin'e yaptığı satışlarla, Afganistan üzerinden ya da Pakistan üzerinden yapmış olduğu satışlarla
13:14bu alternatifleri üretmeye çalıştı.
13:17Yani Trump sadece kendi açısından bakan bir anlayışı ortaya koymaya çalışıyor.
13:22Askeri açıdan ise az önce yine Sinan Hocam'ın dikkat çektiği gibi
13:26gerçekliği görmemek noktasında ya inat ediyor ya da şunu söylemeye çalışıyor.
13:32Ben görüyorum ama bunları söylemem gerekiyor.
13:35Çünkü Kasım ayında seçimler var.
13:37Ben bu savaşı kazandım imajı vermeye çalışıyor.
13:39150-160 gündür bunu söylediği gibi.
13:42Bu yüzden ben bunların yine hamasi söylemler olduğu kanaatindeyim.
13:46Ve bu tartışmalar arasında İran sürekli olarak biz görüşme yapmıyoruz.
13:51Tabii ki ara bulucularla görüşme yapıyoruz.
13:53İfadesini kullanıyor.
13:54Dün yapmış olduğu artık saat 12'yi geçtiği için
13:57Dışişleri Bakanı Arakçı'nın yapmış olduğu açıklama gibi
14:00biz ara bulucularla görüşmeler yürütüyoruz.
14:04Fakat net bir sonuca henüz varamadık.
14:07Dediği gibi Trump'ın da sürekli bize yalvarıyorlar.
14:11Bize saldırmayın açıklamalarını izlemeye devam ediyoruz.
14:15Bu döngünün bir süre daha devam edecek kanaatindeyim.
14:18Ne zamana kadar devam edecek?
14:20Bana göre Netanyahu'nun seçimleri çok yaklaştı.
14:23Netanyahu yani İsrail bu denklemi değiştirebilecek şu anda.
14:27Yani bu sürüncemeyi ya da bu Trump'ın ifadesiyle satranç oyununu değiştirebilecek,
14:32adımlar atabilecek bölgedeki aktör olarak dikkat çekiyor.
14:35Şu dakikadan itibaren oraya dikkat, oraya odaklanmamız gerekiyor.
14:40Bana göre ortada bir müzakere süreci, sonuca ulaşacak bir müzakere süreci ne yazık ki yine yok.
14:46Her zaman şunu söylüyorum, Hürmüz'de çok büyük bir çatışma olmadan bu savaş sonu ermez kanaatindeyim.
14:52Yine aynı noktadayım Erhan Bey, böyle özetlemiş olayım ilk bölüm.
14:55Evet Netanyahu için seçimler yaklaşıyor.
14:58Adem Bey'in de belirttiği gibi ve İsrail'de de böyle bir beklenti var.
15:03İsrail medyasına yansıyan bazı haberler, iddialar.
15:06ABD Başkanı Donald Trump'ın İran'a saldırı kararını ertelemesi sonrasında
15:12İsrail'in hayal kırıklığına uğradığı belirtiliyor.
15:16Tabi Beyaz Saray'a yaptığı Netanyahu'nun ziyareti sonrasında bir saldırı beklentisi vardı.
15:22Ve ilk kez Beyaz Saray dönüşünde İran'a ABD'nin saldırmadığı, onu da net bir şekilde söyleyelim.
15:29Netanyahu bu kez amacına ulaşamadı ve İsrail medyasına yansıyan haberlerdi.
15:34ABD'nin İran'a saldırmak istememesine rağmen İsrail'in ABD olmadan İran'a saldırı başlatabileceği yönünde bazı iddialar söz konusu.
15:46Sinan Bey bu iddialara katılır mısınız?
15:48İsrail bu savaşı sürdürmek istiyor net bir şekilde.
15:52Aslında bu çok net bir şekilde ortada ve her zaman söylemlerine de yansıdığını belirtmemiz gerekiyor.
16:00Burada önemli olan konu tabi ki İsrail İran'la savaşmak istiyor ama ABD yanındayken savaşmak istiyor.
16:09ABD kenara çekilmişken tek başına İran'a saldırması stratejik olarak ne anlama gelir?
16:15İsrail aslında hatalı bir strateji izliyor diyebilir miyiz eğer böyle bir şey yaparsa?
16:22Evet ben İsrail'in ABD'siz bir saldırı planını veya bu meclere kanaatini taşıyorum.
16:30Bu Ekim öncesindeki İsrail seçimleri öncesinde İsrail siyasetinin varyasyonlarından, gidiş gelişlerinden bir tanesi.
16:39Bu anlamı ABD'nin İran'la imzalamış olduğu anlaşma İsrail'e bağlar bir nitelik taşıyacaktır.
16:46Yani bu İsrail'in tek başına ABD'nin atmış olduğu imzayı tanımlayacak ve savaşı tek başına sürdürebilecek olan bir diplomatik
16:54etkinlik alanı ve bunu ABD'ye rağmen sürdürebilecek.
16:57Özellikle Trump politikaları söz konusu olduğunda yani Trump'ın her şeye rağmen 2,5 yılda görevinin başında olacağını göz önünde
17:03bulundurursak.
17:04Yani bu anlaşmaya, muhtemel anlaşmaya imza atmış Trump yönetiminin İsrail'in büyük bir müdahilliğine müsaade etmeyeceği kanaatindeyim.
17:12Zaten Erhan Bey zor bir barıştan bahsediyoruz.
17:16Kırılgan bir barıştan bahsediyoruz.
17:18Kalıcı olma ihtimali düşük bir barıştan bahsediyoruz.
17:21Arz-ı muhal.
17:22Bunu arzu ettiğimiz için de söyleyelim.
17:24İnşallah İran ve ABD arasında yeniden bir mutabakat metni ortaya konur.
17:28Taraflar bunun arkasında durma iradesi oluşturularsa zaten açık ya da dolaylı olarak İsrail'in saldırmayacağına yönelik bir Amerikan taahhüdü madde
17:38içerisinde olacak.
17:39Yani yalnızca İran'a değil, aynı zamanda Lübnan'a da, aynı zamanda Irak'taki İran'ın müttefiklerine de, Yemen'deki Rusi ve
17:47Ensarullah hareketine de saldırmayacakları istikametinde ABD'nin ve müttefiklerinin dolaylı bir taahhüt verme zorunluluğu da olacak.
17:55Yani bunun sağlanması gerekiyor. Aksi takdirde her türlü barış, her türlü anlaşma metni havada kalacaktır.
18:02Fiiniyattan, hukuki tatbikata geçme ihtimali çok düşük olacaktır.
18:06O manada ben bunun İsrail'deki siyasetçilerin bir hezeyanı olduğum, politik ve askeri bir devamlılığının, sürdürülebilirliğinin olmadığı kanaatini taşıyorum.
18:16Bu anlaşma yapılabilirse zaten biliyorsunuz ABD ve İsrail arasında bir ortak komuta merkezi var.
18:22Yani iki ordunun ortak harekatlar yürütmüş olduğu bir komuta ve istişare merkezi söz konusu.
18:28Yani bu berhava olduktan sonra, bu ortadan kalktıktan sonra, Körfez'deki, yani Basra Körfez etrafındaki Amerikan askeri potansiyeli bir bölümde geri
18:38çekildikten sonra,
18:39İsrail'in bu savaşı sürdürülebilme ihtimali yok.
18:42Kısmi saldırılar yapabilir, kısmi hava harekatları yapabilir.
18:45İlsem, Haziran Savaşı'nda hem de Şubat'ta başlayan savaşın ikinci döneminde, ikinci kazında gördük ki,
18:53İran'ın elinde bulunan süpersanik ve balistik füzeler tamamıyla İsrail'e hedef alabiliyor.
18:58Ve artık yeni teknoloji bağlamında da İsrail'in demir kutbe sisteminin İranlılar tarafından berhava edildiği, etkisi hale getirildiğinde görülüyor.
19:07Bugün itibariyle İran, İsrail'i hedef olarak almaktan imtina ediyor.
19:11Çekiniyor veya bundan geri duruyor.
19:14Fakat İsrail'in herhangi bir saldırısı karşısında, İsrail'i sivillerin de asker devletlerinde bulunabileceği çok ciddi bir cevabı eylem yapma
19:22yeteneğine sahip.
19:23O bakımdan ben, ABD ve İsrail ittifakı dışında, müttefikliği dışında, ortak harekat zemini dışında,
19:30İsrail'in bu savaşı tek başına sürdürebilecek potansiyeli ve imkanı,
19:33ve İran'ın Körfez'deki vekil aktörleri ve müttefikleriyle olan bağının güçlenmiş olması bağlamında da bunun sürdürülebilir olacağı kanaatini taşıyor.
19:42Ancak şu söyleniyor, bir önceki sorunuz içerisinde de yer alıyordu.
19:48Amerikan Maliye Bakanı'nda, Amerikan Savunma Bakanı'nda buna sıklıkla vurgu yapıyor.
19:52Trump da bu görüşü dinlendiriyor.
19:54İran'daki sosyoekonomik çöküş söz konusu olduğunda, yani İran'daki büyük devalüasyon, İran parasındaki büyük tahşiş, düşüş söz konusu olduğunda,
20:04bunun sürdürülemeyecek etkilerini İsrail yönetmek isteyebilir.
20:07Yani İran'da yeniden halkla rejim arasında, halkla hükümet arasında bir karşıtlığı,
20:13büyük protesto dalgasını kuvvetlendirebilecek ekonomik alanları ve psikolojik harekat unsurlarını ortaya koymayı tercih edebilir.
20:20Ama bu da anlaşma yapıldıktan sonra söz konusu olmayacaktır.
20:23Çok fazla yürürlüğe girmeyecektir.
20:26Çünkü anlaşma aynı zamanda İran için bir normalleşme demektir.
20:30İran'ın iç kamuoyunda da bir hukuki normalleşmeyi, bir siyasi normalleşmeyi beraberinde getirecek ve
20:36bu anlamıyla peyderpey ambargoların kaldırılmış olması,
20:40İran üzerindeki yaptırımların kaldırılmış olması bakımından da
20:43İran ekonomisinin canlanabileceği yeni bir denge demektir.
20:47Bu da İran hükümetine ve İran rejimine halkıyla yeniden buluşma imkanı verebilecek olan bir yeni dönem beraberinde getirecektir ki,
20:56İran'ın da ekonomik ve sosyal manipülasyonu, özellikle İsrail'in de İran üzerindeki ekonomik ve sosyal manipülasyonunun çok tesirli olamayacağını
21:04ifade etmek gerekiyor.
21:05Bu anlamıyla İsrail hala güç bileşenlerini koruyor.
21:09Bölge üzerinde askeri tahakkümünü sürdürebilen bir ülke.
21:14Asla küçümsenmemesi gerekiyor gücü.
21:16Elbette yürütmüş olduğu işgaller ve katliamlar bakımından da sert bir ülke.
21:22Askeri politikalarını ve istihbarat eylemlerini ön plana alan bir ülke.
21:25Ama biz 3-5 yıl içerisinde göreceğiz, ABD'ye rağmen İsrail yalnızlaşmaya devam edecek.
21:31Orta Doğu'da ve küresel sistem içerisinde Netanyahu sonrasındaki İsrail politikalarının dünyadan büyük tepkiler almış olması bakımından da
21:40hem körfez ülkelerin eski ilişkilerini yeniden tesis edemeyecek olması,
21:44hem geçmişte Türkiye gibi iyi ilişkiler yürütmüş olduğu bu ülkeyle yeniden bu ilişkileri tesis edemeyecek olması,
21:51İslam İşbirliği Teşkilatı ve Asya ülkelerinin de bu anlamıyla Avrupa'daki bazı ülkelerinde
21:56İsrail politikalarını daha sorgulayacak eylemler ortaya koyulmuş olması bakımından yalnızlaşması muhtemel.
22:02Yani yalnızlaşmış, yalnızlaştırılmış bir İsrail'in de İran'a karşı uzun süreli bir harekatı ortaya koyulmasını ben zayıf bir iklim
22:09olarak yorumluyorum.
22:11Adem Bey, siz bu fikre nasıl bakıyorsunuz?
22:14İsrail, ABD olmadan İran'a saldırır mı?
22:17Çünkü bu önemli bir konu, özellikle ABD'nin yardımı olmadan kendi topraklarını savunmakta zorlanıyor.
22:26Özellikle İran'dan İsrail'e gönderilen füzelerin engellenmesi konusunda ki,
22:32İran'ın füzelerinin kapasitesi ve niteliği de saldırılar ilerledikçe yavaş yavaş ortaya çıkmıştı.
22:39Daha nitelikli füzeler gönderildiğinde önleme yüzdesinin bir hayli düştüğünü gördük.
22:45Diğer taraftan tabii ki saldırılar çok sayıda olduğu zaman da savunma kalkanı bir hayli yoruluyor ve bir noktadan sonra verimi
22:54de düşmeye başlıyordu.
22:56ABD'nin yardımı olmaksızın kendi topraklarını korumayı pek beceremedi son dönemlerde İran saldırılarında ve şunu da belirtmemiz gerekiyor.
23:07Savaşın büyük kısmında da İran, İsrail'e füze saldırısı gerçekleştirmedi.
23:12Zaman zaman bunu yaptı.
23:14Tabii yüksek yoğunlukta bir saldırı gerçekleştirdiğinde ABD yanında olmadan topraklarını koruma imkanı aslında pek de mümkün gibi görünmüyor.
23:25Tüm bunları bir tarafa koyduğumuz zaman İsrail, ABD olmadan tek başına İran'a saldırma cesaretini gösterebilir mi sizce?
23:33Evet bence gösterebilir. Neden gösterebilir ama bunu tartışmamız gerekiyor.
23:38Şimdi askeri olarak baktığımda iki ülkenin de yani hem İran'ın hem de İsrail'in özellikle bu son savaş dönemindeki
23:46tüm verilerini ayrı ayrı inceledim.
23:48Şunu net bir şekilde görüyorum.
23:51Şimdi Netanyahu yönetimi elindeki bu uzun saldırı kabiliyetiyle birlikte bu saldırıyı başlatabilir.
24:00Burada tartışmamız gereken konu başlatabilir mi değil bence Erhan Bey.
24:04Yani sizin sorunuzdan bir öteye gitmemiz gerekiyor.
24:07Bunu bitirebilir mi?
24:08İsrail tek başına bunu bitiremez.
24:11İsrail herhangi bir saldırı başlatabilir.
24:13İsrail bir saldırıyla ilgili süreçte orta vadede, orta vadede dedim de İsrail için yani uzun savaşlar yaşandığı için artık orta
24:23vade kavramı değişti.
24:24Fakat orta vadede bu savaşlar minvalini de söylüyorum.
24:28Orta vadede belki bir ay, belki bir buçuk ay kendi başına saldırı yapıp kapasitesine ulaşma noktasında maksimum çaba sarf edebilir.
24:36Fakat daha sonra hiçbir şekilde ABD'nin desteği olmadan bu meseleyi yürütemez.
24:43Şimdi İsrail nereye saldırabilir kafamda tasarlıyorum.
24:48Şimdi Körfez'deki, İran ne yaptı?
24:51Körfez'deki ABD üstlerine saldırdı bu süreç içerisinde.
24:56İsrail nereye cevap verebilir?
24:58Buralara cevap verebilir.
25:00Kendi enerji tesislerine saldırı yapıldı.
25:02İsrail ne yapabilir?
25:04Enerji tesislerine cevap verebilir.
25:05İşte oradaki deniz trafiğine ya da işte bölgesel Amerikan varlığı ile ilgili süreçlere, yani donanma güçlerine saldırı yapıldı.
25:13İsrail bunlara cevap verebilir.
25:15Peki bunlara cevap verdikten sonra nasıl bir sonuca varacak?
25:20Yani İran içerisinde eğer rejim çökmeyecekse, onların hedefi doğrultusunda, İsrail'in hedefi doğrultusunda bir parçalanma yaşanmayacaksa,
25:29İsrail buradan nasıl bir sonuç üretebilecek?
25:31Nasıl bir kazanca ulaşabilecek?
25:34Bakın bunun cevabı yok.
25:35Bunun cevabı olmadığı için de, İsrail kendi başına saldırabilir mi sorusuna,
25:41evet kendi başına kısa ve orta vadede belki saldırabilir.
25:46Fakat uzun vadede hiçbir sonuç elde edemeyecek bir noktaya varır.
25:50Bu noktada da %100, ne yazık ki %100 diyeceğim,
25:54ABD devreye gireceği bir senaryo ortaya çıkar.
25:57Ne olur?
25:59İşte İsrail İran'a saldırır, İran karşılık verir.
26:02ABD'nin kendi güvenlik doktrinini, ulusal güvenlik doktrininin çerçevesinde,
26:0851 ya da 52. maddeydi,
26:10İsrail'i savunması gerekir.
26:12Ve ABD yeniden İran'la doğrultusunda çatışmaların içerisine çekilir.
26:17Bölge ülkeleri zaten bundan şikayetçi.
26:20Şimdi biz bölgede ne kadar büyük bir problem yaşıyoruz?
26:22Bölgedeki bugün oluşan yeni savunma doktrinlerinin, yeni savunma yaklaşımlarının,
26:28işte son olarak geçtiğimiz hafta,
26:30Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan yapmış olduğu anlaşma ki,
26:35bu daha da genişleyecek,
26:36bu anlaşmanın, bu savunma anlaşmasının niye oluştuğunu net bir şekilde görüyoruz.
26:40Çünkü bölge ülkeleri şunu gördüler.
26:42Dediler ki, bizim Trump'a güvenebileceğimiz,
26:45yani ABD'ye güvenebileceğimiz herhangi bir ortam artık kalmadı.
26:50Yani bakıyoruz, Şarm el-Şeyh anlaşmasına bakalım.
26:55Yani Gazze ile ilgili süreçte, Mısır'da imzalanan anlaşmaya bakalım.
27:00Trump bunu nasıl tanımlamıştı?
27:01Trump demişti ki, bu anlaşma 100 yılın anlaşması demişti.
27:05Şarm el-Şeyh anlaşması için.
27:07100 yılın anlaşması demişti.
27:09Yine o tarihlerde, ben hatırlıyorum Erhan Bey,
27:13siz de yine aynı ekranlarda dedik.
27:14Ben dedim ki, bu anlaşmanın sonucunun gelmesi imkansız.
27:16Nitekim ne yaptı bugün Netanyahu?
27:18Dedi ki, biz anlaşmanın ikinci aşamasını kabul etmiyoruz.
27:22Dedi.
27:23Şimdi bu, askeri anlamın dışında,
27:26bir de diplomasi sürecinin de çöktüğü anlamına geliyor.
27:29Yani, hem ABD'ye artık askeri olarak güvenemiyorsunuz,
27:33hem de diplomatik olarak güvenemiyorsunuz.
27:3628 Şubat öncesi, biz İran'la savaşmayacağız diyen Trump,
27:4024 saat sonra saldırı düzenliyor.
27:42Bu süreç içerisinde defalarca İran'la görüşmeler yapıyoruz diyor.
27:46Fakat sonuca varamıyor.
27:48Bu işin askeri boyutu,
27:50politik boyutuna bakıyoruz,
27:51diplomasi boyutuna bakıyoruz.
27:52Yine benzer şekilde işte,
27:55Şarmel Şeyh Anlaşması gibi,
27:57çok sayıda anlaşmada,
27:58ya da bölgedeki İsrail'in,
27:59işte,
28:01Suriye'ye saldırması anlamında,
28:04Libya, özür dilerim,
28:05Lübben'e saldırması anlamında,
28:07çok sayıda alanda,
28:08bu anlaşmaların hiçbirine uymadığını görüyoruz.
28:10Şimdi, bölge ülkeleri ne yapacak?
28:12Şunu mu diyecek?
28:13ABD'nin güvenlik şemsiyesi altında,
28:15kalalım,
28:16ve İsrail'in tüm tecavüzlerine,
28:19tüm uluslararası hukuku yok saymasına,
28:22tüm uluslararası anlaşmaları yok saymasına,
28:25razı olalım ve,
28:28bu süreci,
28:29bu dünya düzenini devam ettirelim mi diyecek?
28:31Diyemeyecek.
28:33Kimse de bunu demeyecek.
28:34O yüzden yeni bir dönemin başladığını kabul etmemiz
28:36ve,
28:37her ne kadar sorunuza dönüyorum,
28:39Netanyahu'nun tek başına saldırı başlatmış olsa da,
28:42artık bölge ülkelerinin,
28:44bu duruma ishan edeceği bir noktaya geldi.
28:47Az önce söylediğim gibi,
28:48geçen haftaki anlaşma bunun en büyük örneği,
28:51böyle bir sürecin artık başladığını söyleyebiliriz.
28:54Böyle özetlemiş olayım Erhan Hocam.
28:57Evet.
28:57Örneğin Bey,
28:57bu soru istikametinde küçük bir yave yapmamı yok değil mi?
29:01Bu sorunun devamı niteliğinde,
29:03ben ADN'ye tabii haklıyan katılıyorum,
29:06şunu yapmayı deneyebilir,
29:08yani ABD ile tabii ki bir rol paylaşımı,
29:11yani savaş şartları sonlandığı,
29:13bir anlaşma söz konusu olsa bile,
29:15İran içerisindeki iç kırılganlığı,
29:18İsrail'in kaşıması ihtimali.
29:20Yani,
29:20ABD bu konuda çekimciler gösteriyor,
29:23özellikle buradaki silahlı Kürt gruplar üzerinde,
29:27silahlı Kürt terör örgütleri üzerinde,
29:29yani Koma, Pejak, FAK gibi,
29:32yani beş örgütün bir çapı altında toplanmış olduğu bir eylem birlikteliği söz konusuydu ama,
29:37Türkiye'nin bölgedeki etkin müdahalesi sonucunda ve İran'ın bir takım hamleleriyle,
29:41bunların bir eylem geliştirmesi ve Kürt toplumundan da destek almasına mani oldu.
29:46İran propagandası,
29:48Merkezi Bağdat Hükümeti'nin önemli adımları,
29:51bu anlamıyla Kürt bölgesel yönetimiyle Türkiye'nin arasındaki ilişki bağlamında.
29:55İsrail bu kırılganlığı çok iyi yönetebilecek olan bir talihsel derinliğe sahip.
30:00Yani,
30:01eğer oturalım,
30:01doğru konuşalım,
30:02bu anlamıyla bu silahlı Kürt grupları üzerinde,
30:05yani İran'da yapılanmış olan PKK üzerinde,
30:08bu anlamıyla KCK'dan bağımsız bir şekilde önemli etki alanını sürdürmek isteyecektik.
30:12İç çatışma alanlarını ve iç kırılma zeminini kullanmak yapabileceği ve uzun süre devam ettirebileceği,
30:18hava harekatları ve askeri operasyonlardan daha ilverişli.
30:22Ve bu anlamıyla elinde silah bulunan 17-18 örgüt var İran'da.
30:28Yani bunlar halkın mücahitlerinden Tudeh'e,
30:31Pöcak'tan Ahvaz'daki Arap Ayrılıkçı Hareketlerine,
30:35Belkistan'daki Cumhurba'ya kadar.
30:36İsrail bunların tamamının içerisinde.
30:38Bunlar üzerinden bir takım huzursuzluklar meydana getirmeyi sağlayacaktır ama,
30:42anlaşma tesis etmiş olan ve bu anlamıyla halkıyla bir normalleşme tesis etmiş olan İran rejimine karşı
30:49bunun çok etkili olamayacağı kanaatini taşıyor herhalde.
30:51Bunun da bir argüman olarak önde tutulması gerekiyor.
30:54Ben de bir şey ettim hocam.
30:57İsrail bağlamaların mücadele nasıl sürebilir herhalde?
30:59Bu da bir yumuşak bir çoğusurdur.
31:02Bir iç istihbaratı uygulamadık.
31:04İsrail bunu deniyor, denemeye devam edecek.
31:07Buyurun.
31:08Kesinlikle hocam biraz karşılıklı oldu, özür dilerim.
31:11Ben de bir şey diyeyim.
31:12Şimdi hocam o kadar haklısınız ki,
31:14yani bu bölgedeki özellikle istihbarat faaliyetlerinin anlamında,
31:18istihbarati gücü anlamında,
31:20İsrail bu grupları, bu ekipleri harekete geçirebilir.
31:24Fakat önüne geçemeyeceği bazı konular var.
31:27Şimdi bu konuları konuşmamız gerekiyor.
31:29Örnek veriyorum.
31:30İşte Hürmüz Boğaz'ı bypass edilebilir miyi herkes konuşuyor.
31:34İşte çok sayıda liman konuşuyoruz.
31:36Bu ekranlarda Erhan Hocam'ın da, Erhan Bey'in de bize moderatörlük yaptığı,
31:40öncülük yaptığı çok sayıda programda söyledik.
31:43İşte evet Mısır bazı limanlardan çıkabilir.
31:45Suudi Arabistan bazı limanlardan çıkabilir.
31:47Birleşik Arap Emirlikleri zaten OPET'ten çıkararak,
31:51kendi bu anlamda bağımsız hareket edeceğiyle ilgili bir tez ortaya koydu.
31:56Fakat şimdi bu limanlardan petrolü çıkartabilirsiniz.
31:59Yani özellikle de boru hatlar üzerinden petrolü çıkartabilirsiniz.
32:04Ama boru hatlar üzerinden LNG'yi çıkartamazsınız.
32:07Boru hatlar üzerinden LPG'yi çıkartamazsınız.
32:10Boru hatlar üzerinden işte örnek veriyorum petrol kimya ürünlerini çıkartamazsınız.
32:15Boru hatlar üzerinden konteyner taşımacılığı yapamazsınız.
32:19Bakın bu noktalara baktığımızda körfezi bypass edemezsiniz.
32:22Şimdi körfezi bypass edemeyince ABD'nin bu savaşta artık nükleeri bir kenara bıraktığı
32:30ve hürmize odaklandığı, meselenin hürmize olduğu bir noktada
32:33İsrail'in önüne koyduğu tezleri reddetmesi gibi bir durum ortaya çıkıyor.
32:38Yani işte Kürt gruplarla çalışacağım.
32:41İsyancı gruplarla çalışacağım.
32:42İsrail benimle birlikte bu bölgede kargaşa çıkaracak.
32:45İlan içerisinde sorun çıkarılacaktan öte,
32:48az önce Saydem gibi işte DNG'yi, LPG'yi, petro kimya ürünlerini,
32:53işte konteyner taşımacılığını yapamadığınız
32:56ve sizin yüzünüzden engellenmiş bir dünyanın küresel ekonomisinde
33:03siz ABD olarak eğer kendi tezinizi ortaya koymak,
33:08kendi gücünüzü ortaya koymak istiyorsanız
33:10bir şekilde anlaşmak noktasında adım atmanız gerekiyor.
33:13Bu noktada da İsrail'e durdurmeniz gerekiyor.
33:16Hatta bu gece Kanal 13'e yansıyan bilgilerde
33:18işte ABD'nin İsrail'e daha fazla saldırı yapmaması
33:24ya da bölgedeki tonu düşürmesi anlamında uyarı yapıldığı geçti.
33:29Bunları yapmak zorundalar.
33:31Burada bir gerçeklik olarak eklemiş olayım Sinan Hocam.
33:34Sizi de destek vermiş olayım.
33:36Uzattım biraz, kusura bakmayın.
33:37Evet Adem Bey aslında burada bir konuyu daha size sormak gerekiyor.
33:43Amerikan medyasına yansıyan özellikle Trump'ın
33:46bu saldırıyı erteleme kararının arkasında
33:49kritik mühimmatların, stoklarının tükenmesi iddiası.
33:55Bu iddia sizce doğru mudur?
33:57ABD'nin çok uzun zamandır bu tip sorunlar yaşadığını duyuyoruz.
34:03Aslında Amerikan medyasına yansıyor bu bilgiler.
34:06hem İsrail'in hem ABD'nin bu tip sıkıntılar yaşadığı belirtiliyor.
34:11Savaşla birlikte.
34:13Bu savaşı ertelemesinde Trump'ın ana nedeni olabilir mi sizce?
34:18Ana nedeni değil ama çok yüksek oranda nedeni.
34:21Bunu daha önce sizle yayınlarımızda defalarca konuştuk.
34:25Bakın Erhan Hocam ne tipi söyledi?
34:27Daha bugün Anadolu Ajansı'nın sabah saatlerinde sanırım 9-10 gibi geçtiği
34:31bir Pentagon bilgisinde şu vardı.
34:3321 günlük bir süreç belirlendi.
34:35Yani 21 gün içerisinde ABD Pentagon füze üretimiyle ilgili
34:40bölge ülkelerine gönderilmesiyle ilgili çok ciddi bir adım atılması ile ilgili süre verdi.
34:45Savunma sanayi kuruluşlarla.
34:47Biz Biden döneminden bu yana ABD içerisinde savunma sanayi kuruluşlarının
34:52yani Lockhart Martin gibi özellikle çok büyük oranda füze üretimi yapmış
34:58olan reyit mal gibi kuruluşların bu anlamda teşvik aldığını çok ciddi anlamda
35:03savunma sanayi üretimi noktasındaki fabrikalarını büyütme noktasında teşvik aldığını görüyoruz.
35:09Fakat şimdi Trump'ın sizin sorunuza geleyim.
35:14Bugün yapılmış olan açıklama da bana göre bu şekilde.
35:16Şimdi bölge ülkelerine döneyim buradan bir örnek vereyim.
35:21Şimdi Rutgers'un sanırım geçen hafta çarşamba ve perşembeydi çok önemli çok ciddi bir raporu vardı.
35:26Rapor dedi ki Suudi Arabistan bu saldırılar süreci boyunca Patriot sistemlerinin
35:32Patriot hava savunma füzelerinin yüzde seksen altısını kullandı.
35:36Yani yüzde on dördü gibi bir rakam kalmıştı.
35:39Şimdi aynı dönem içerisinde yani bu dört başa dönem içerisinde
35:42o sinit verilerine baktım yani açık kaynaklı istihbarat verilerine baktım.
35:46Hatta bu raporum da yarın yayınlanacak.
35:48Bu rapor içerisinde ben şunu gördüm.
35:50Yüz seksenden fazla uçak, nakliye uçağı İsrail'e inmiş.
35:56Yani füze desteği sağlanmış, mühimmat desteği sağlanmış.
35:59Hava savunma sistemleriyle ilgili hem TİHAT hem Patriot ile ilgili füze desteği İsrail'e inmiş.
36:07Peki diğer ülkeler ne inmiş?
36:09Yani bu İran'ın saldırılarına maruz kalan Katar'a ne inmiş?
36:13Suudi Arabistan'a ne inmiş?
36:15Birleşik Arap Emekliler ki Abraham Antlaşmalarını imzalamış bir ülke.
36:19Ürdün'e ne inmiş ki Abraham Antlaşmalarını imzalamış bir ülke.
36:22Bunlar ne inmiş?
36:24Bakın 180'den fazla uçak belki çok daha fazladır.
36:28Ben ulaşabildiğim o sinifelilerini söylüyorum.
36:30180'den fazla uçak bu bölgede İsrail'e inerken bu ülkelerin tamamına sadece bir tane inmiş.
36:38Suudi Arabistan hiç inmemiş.
36:39%86 Patriot Storm'u bitiren hava savunması neredeyse ortadan kalkmış olan 100 milyar dolarlık Amerika Birleşik Devletleri'ne anlaşma yapmış
36:49olan Suudi Arabistan'a bu süreç içerisinde hiçbir nakli uçağa inmemiş.
36:55Birleşik Devletleri'ne sadece inen bir uçak var.
36:59O da İsrail'den inmiş ve hava savunma desteğine, hava savunmasına destek vermek için inmiş.
37:05Katara hiç inmemiş, Ürdün'e hiç inmemiş.
37:08Suriye'ye zaten inmez.
37:09Şimdi böyle bir gerçeklik içerisinde biz aslında bölge ülkelerinin nasıl bir kaos içerisinde olduğunu yani söz konusu eğer söz konusu
37:19İsrail'in savunmasıysa, İsrail'in güvenliği ise bölge ülkelerinin Abraham anlaşmalarını imzalasalar, İsrail'in yayılmacılık politikalarını da kabul etseler, her
37:31şeye tırnak içerisinde eyvallah deseleseler, hiçbirinin hiçbir önemi olmadığını net bir şekilde görmüşüz.
37:38Bunu sahada görmüşüz.
37:40Yani ifade etmeye bile gerek yok aslında.
37:43Yine uzattım, sana bakmayın.
37:44Buyurun hocam.
37:45Evet tabii.
37:46Buyurun.
37:47Erhan Bey çok özür diliyorum.
37:49Yine bir dakika geçmemeye çalışacağım.
37:51Tam olarak Adem Bey'in sahası ama özellikle beş önemli taat dedikleri radar sisteminin vurulmuş olması ve bu anlamıyla ABD
38:00'nin elbette ki büyüklüğü oranında küçük bir rakam gibi gelebilir ama
38:0530'a yakın hava unsurunu, bunun içinde B1'ler var, B6'lar var, F1'ler ve F35'ler var bunların
38:11düşürülmüş olması ve pek çok helikopterlerin düşürülmüş olması da elbette ki pek çok ABD'li askeri ve ABD'li analisti
38:18savaştan geri çekilmek noktasında teşvik ediyor.
38:21Bunu kabul etmek lazım.
38:23Hem geçtiğimiz ay Pentagon'un kongreye sunmuş olduğu raporda bunlar çok net bir şekilde ifade ediliyor.
38:29Ve yine geçtiğimiz hafta da yine Axios'a yansıdı. ABD'nin Avrupa'daki en üst seviyeli generali de bu konuda çok
38:37ciddi dikkat çekti.
38:38Yani eğer İsrail'i savunmak için gemilerimizi kullanırsak Akdeniz'de yani Atlantik'e doğru ABD'yi savunabilecek araçları ortadan kaldırmış oluruz
38:47diyor.
38:47Bir envanter sıkıntısı var ama elbette ki bunun zaman içerisinde giderilmesi mümkün.
38:53Bu kadar kaybı Amerikalılar beklemiyorlardı elhamdülillah.
38:56Evet tabi ABD ne zaman saldıracak? İsrail ondan önce mi saldıracak?
39:02Birlikte mi hareket edecekler? Yoksa bu sessizlik devam mı edecek?
39:06Tabi barış istediğimiz şey ama tabi ki savaş gelirse de nasıl olacak?
39:11İran tarafı bu duruma nasıl bakıyor? Biraz da o tarafı biraz görmek gerekiyor diye düşünüyorum.
39:17İran tarafından yapılan açıklamalar tabi Trump'ın bu açıklamalarının yanında İran'dan da açıklamalar var.
39:22Ama şunu hep söylüyoruz yayınlarımızda İran'dan çok çeşitli açıklamalar ve çok farklı kurumlardan çok farklı isimlerin açıklamalarının kamuoyuna yansıdığını görüyoruz.
39:33Tırnak için de söyleyelim çok başlılık denilebilir, çok sessilik denilebilir.
39:38Ama İran'ın yönetim tarzı olarak, yapı olarak tek sesli bir yönetim anlayışı olmadığını söyleyelim.
39:47Bu işleri biraz çetrefilli, sıkıntılı hale getiriyor da demek gerekir.
39:52İşte birkaç tanesini okuyalım izleyicilerimize.
39:54İran Devrim Muhafızları Ordusu Sözcüsü Tuğ General Hüseyin Muhibbi bir açıklama yapmış.
39:59ve Amerika Birleşik Devletleri Tahran'ın tüm şartlarını kabul edene kadar Hürmüz Boğazı'nı kontrol altında tutacağız açıklamasını yapmış.
40:12Stratejimiz düşman tüm şartlarımızı kabul edene kadar Boğazı kontrol altında tutmaktır demiş.
40:18Abbas Arakçi de Hürmüz Boğazı'nın açılması, Amerika Birleşik Devletleri tarafından İstanbul Mutabakat Zaptı'nın ihlal edilmesinin telafi edilmesi dahil
40:28olmak üzere.
40:28Diğer şartlara bağlıdır.
40:31Diğer taraftan çok ismini duymadığımız bir isim İran'da düzenin mahsatını Teşhis Konseyi Başkanı Sadık Amuli Laricani.
40:41Tabi Ali Laricani'nin bir akrabası mı bilmiyorum belki siz biliyorsanız bizi bilgilendirirsiniz.
40:46O da Hürmüz Boğazı konusunda bedeli ne olursa olsun geri adım atmayacağız demiş.
40:51Hürmüz Boğazı konusunda Amerika Birleşik Devletleri'nin İran'ın istediklerini yapması gerektiğini belirtiyor.
41:00Hürmüz Boğazı eski koşullarına dönmeyecek serbest geçiş istiyorlarsa mutabakat muhtırasının şartlarına uymaları gerekir demiş.
41:08Diğer tarafta önemli bir görevlendirme de oldu İran'da.
41:13İran Devrim Muhafızları Ordusu'nun eski komutanı Muhsin Rızai.
41:18Ulusal Güvenlik Konseyi, Yüksek Konseyi Genel Sekreterliğine atandı.
41:23Bu Ali Laricani'nin ölümünden sonra boş kalan bir koltuktu.
41:27Yanlış bilmiyorsak doğru mu?
41:30Ali Laricani'nin ölümünden sonra Pazeşkihan'la yarışan Said Celili, yani bu Ali Hamane'ye son derece yakın olan radikal
41:38bir muhafazakardı.
41:39O görevi deropte ediyordu.
41:41Ben sık sık sıklıkla vurguluyorum bu payidari ittifakı ya da payidari cephesi dediğimiz grubun lideri konumunda birisi.
41:49Onun görevden alındığı anlaşılıyor.
41:50Zaten göreve getirilen bu yeni isim, aynı zamanda Müşteba Hamane'nin devrim rehberinin ofisindeki savaşı direkt devrim muhafızlarıyla beraber yürüten
42:01önemli bir isimdi, askeri isimdi.
42:03Bunun daha etkili bir konuma getirildiği anlaşılıyor.
42:06Ve bu anlamıyla seçilmiş hükümetle Müşteba Hamane arasında uyumsuzluğun daha aza indirildiği,
42:12özellikle devrim rehberine seçilmiş cumhurbaşkanı arasında bir ihtilaf yaratmak isteyen unsurlara karşı da Müşteba Hamane'nin bir tavır alabileceği yorumlanıyor.
42:21O anlamıyla bu kritik bir değişiklikte bunu ifade etmemiz lazım.
42:25Evet şimdi...
42:25Ben de bir şey...
42:27Buyurun Orduğum.
42:27Ben de bir şey diyeyim.
42:29Kusura bakmayın Han Hocam.
42:31O istifa etmişti ve Pazeşken istifasını kabul etmemişti Hocam.
42:36Sinan Hocam.
42:37İstifasını yani geri döndürebileceğini düşünmüştü fakat bugün bu değişiklik yapıldı.
42:41Yüksek ihtimalle Pazeşken'in Müşteba Hamane itirazı kabul edilmedi.
42:46Yani geri döndürme ihtimali kabul edilmedi.
42:48Muhsin Rızai aslında İran'da önemli figürlerden biri.
42:53Aslında İran-Irak savaşında öne çıkan isimlerden biriydi.
42:59Sonrasında İran'da önemli görevleri yürüttü.
43:03Cumhurbaşkanlığı adaylığı süreci yaşadı.
43:07Yarışı kazanamadı.
43:09Cumhurbaşkanlığı yardımcılığı da yaptı.
43:12Ama şimdi Rızai'nin çok kısa süre önce yaptığı bir açıklama aslında bölgeye duruşunu net bir şekilde ortaya koyuyordu.
43:23Rızai bu göreve gelmeden önce iki gün üç gün öncesinde Mekke anlaşması imzalandıktan kısa süre sonra İran tarafından konuya ilişkin
43:33ilk açıklamayı yapan isim ve Suudiler Türkiye ve Pakistan'da yapılan yüzeysel anlaşmalarla güvenliği sağlayamayacaklarını anlamadılar ifadesiyle bu anlaşmaya bu pakta
43:45tepki göstermişti.
43:46Bu anlaşmanın yüzeysel önemsiz bir anlaşma olduğunu ifade etmişti.
43:50Şimdi Sinan Bey toparlayalım.
43:52İran'dan çok farklı açıklamalar, çok farklı isimlerden açıklamalar ve ABD'ye net bir şekilde rest geliyor.
43:59Ve ABD İran'ın tüm şartlarını artı 14 maddelik mutabakatı yerine getirirse biz sürümüzü açarız noktasındalar.
44:11Yani aslında 14 maddelik mutabakatın yerine getirilmesi yeterli değil.
44:15İran'ın istediği başka şeylerin de yerine getirilmesi gerekiyor.
44:18Şimdi bu nokta biraz iki ülkeyi savaşa doğru yaklaştırıyor diyebilir miyiz?
44:24İkinci soru olarak da Rızai'nin bu göreve gelmesi İran'da neleri değiştirir onu da yorumlamanızı isteyeceğim.
44:29Evet, yani her iki ülke arasında savaş adeta bir pamuk itliğine bağlı gibi.
44:35Diplomasiyle savaş arasındaki indeksizgi pamuk itliğine bağlı olarak tarih edilebilir.
44:39Çatışmalar devam ediyor, edecektir.
44:41Yani buna mani olmak kalıcı olarak mümkün değil.
44:44Bir başka nokta ise Musil Rızai, aynı zamanda Habib halkası da denilen, özellikle Müşteba Hamane ile birlikte İran-ı Rak
44:53Savaşı'nda da görev almış olan,
44:54yani Müşteba Hamane, nevşit yıllarında İran-ı Rak Savaşı'na katılmış olması bakımından da kendisine bir tür kahramanlık atletilen Ali
45:02Hamane'nin oğlu olmasının dışında,
45:03aynı zamanda İran-ı Rak Savaşı'nın kahraman bir kablosu ile beraber siyasetin perde arkasında var olmayı becerdi.
45:10Babasının sağlığında da bu anlamıyla Musil Rızai ile Müşteba Hamane arasında bu yakın ilişkiyle aynı zamanda bir başka cephe olan
45:18Habib halkası olarak tarih edilen bir başka yapının da devamı olarak okumak gerekiyor.
45:23Yani Erhan Bey ben sıkıtla ifade ediyorum, bunu ciddi İran analistleri bilirler.
45:27Burada siyasi örgütlenmeler yok, siyasi partiler yok ama parlamento içerisinde, uzmanlar meclisinde, üniversitede ve İran medyası ve toplumsal aktörler içerisinde
45:36konumlanmış olan bu tür cepheler var.
45:38Yani Şii-İslam yorumunu kendilerine göre tevhid eden, kendilerine göre yorumlayan, ana esaslarla ayrışmayan ama İran iç politikasında çok farklı
45:48görüşler serdedebilecek olan gruplara cephelere rastlamak mümkün.
45:52O bakımdan Musil Rızai'nin de bu Habib halkası dediğimiz çerçeve içerisinde Müşteba Hamane'ye yakın bir noktada bulunduğunu ifade
46:00etmemiz gerekiyor.
46:01Ama diğer unsurlar, yani hem Said Celili hem de İran Devlet Televizyonu'nun başında bulunan kardeşi ve bazı milletvekillerinin Pazeştiyan
46:11'a ve Arakçı'ya karşı Muhammed Bakır Kalibaf'a karşı gerçekten çok saldırgan bir tavırlara da devam etmekteydi.
46:17Ben bunun kısmen dengelenebileceği kanaatini taşıyorum.
46:21Adım adım bu aza indiriliyor.
46:23Fakat elebette ki söyleyen farklılığı var Sayın Karakuş ama bu hürmüzün açılması, bu ABD ile müzakere zeminin nasıl gelişebileceği ve
46:33eğer müzakere söz konusu olmazsa ABD ile savaşın sonuna kadar devam ettirilmesi noktasında hemen hemen ortak prensiplere sahip olan bir
46:41dil birliğini de rejimin içerisindeki ana unsurlar hükümetle beraber müdafaa ediyorlar.
46:46Asıl yorum farklılığı müzakere noktasındaki temel noktalar ve bunun dışında da nükleerin geleceği yani İran nükleer silah sahibi olmalı mı
46:56olmamalı mı?
46:57Yani rejim içerisindeki mollaları ve bazı siyasetçileri, muhabbetkarlar içerisinde ayran temel noktaları.
47:03Paydari cifesi örneğinde olduğu gibi bazı radikal ana unsurlar zaten müzakereyi katiyetle kabul etmiyorlar.
47:09Savaşın mutlaka cari bulması gerektiğini ve İran'ın vekil aktörleriyle beraber sonuna kadar mücadele etmesi gerektiğini savunuyorlar.
47:17Yani bir anlamıyla müzakereyi şeytanla el sıkışmak olarak tarif eden bir grup ve yine muhafazakarlar ve rejim yanlıları içerisinde müzakereyi
47:26kaçınılmaz olarak gören ve dünyayla entegre olmuş olan
47:28ve rejimin devamlılığını bir normalleşmeye atletmeyi isteyen önemli bir grubun da faaliyet yürüttüğünü görüyoruz ki
47:35ben zaman içerisinde mutlaka müzakere temelli İran'ın şartlarını kabul etmek suretiyle İran içerisinde bir normalleşmeyi ön plana alabilecek olan
47:44bir yeni İran'ın galip geleceği kanaatindeyim.
47:46Çünkü akıl bunu gerektiriyor, jeopolitik şartlar bunu gerektiriyor.
47:50İran'ın bugünkü ekonomik şartları ve yıpranmışlığı bence başka bir alternatif ortadan kaldırmıyor.
47:56Ben Ali Hamane'in bir devamı olarak müşteva Hamane'in de seçilmiş hükümet de zaman içerisinde daha uyumlu olabilecek ve
48:03devrim muhafızları başta olmak üzere İran'daki radikal unsurları biraz daha geri atabilecek
48:08adımlarla birlikte bir yumuşama ve iç normalleşmeyi de beraberinde getireceği kanaatini taşıyor.
48:15Evet Adem Bey siz bu yumuşama ve normalleşmenin İran'da yakın zamanda gerçekleşeceğini düşünüyor musunuz?
48:21Aslında son hamleler Sinan Bey'in tam tersini söylüyor muhafazakar kanadın önde gelen isimlerinden birinin böylesine önemli bir göreve getirilmesi
48:30ve aslında son dönemde İran'dan yapılan açıklamaların çoğunun işte bu muhafazakar ve Şahin kanada yakın isimlerden gelmesi
48:39ve tehdit tonunun gün geçtikçe artması Amerikan Başkanı Donald Trump'a net bir şekilde rest çekmeleri
48:47tabi bu yumuşamanın yakın zamanda İran'da görülemeyeceğini bize gösterir gibi katılır mısınız bilmiyorum.
48:55Ben şöyle düşünüyorum şimdi tabi ki ben aslında kendi kafamda bir özet yapmışım şöyle söyleyeyim kendime
49:01Amerika Birleşik Devletleri içerisinde işte Hexet ve Rubio'nun Trump'ı ikna etmesi süreciyle birlikte bir Şahin kanatı var.
49:08Bu Şahin kanat kesinlikle Amerika Birleşik Devletleri adına İran'ın bölünmesini
49:16İsrail'in çevre doktrinini özellikle 2008'den güncelledikleri çevre doktrinin doğrultusunda
49:23en azından 3'e 4'e bölünmesini istedikleri bir süreçle birlikte Şahin kanat.
49:29İran'da ise bu Şahin kanat Müşteba Hameney ve İran devrim muhafızlar.
49:35Fakat orada da bir yumuşak kanatı varsa bugüne kadar bakın bugüne kadar diyorum özellikle
49:42çünkü bugüne kadar her zaman biz Pezeşkiyen'den ve Erakçı'dan Dışişleri Bakanı'ndan
49:48her zaman uzlaşı anlamında çok ciddi adımlar duyduk.
49:52Amerika Birleşik Devletleri'nden duyduk.
49:54Vence'den duyduk.
49:56Vence kendi adına ki bir sonraki dönem Amerika Birleşik Devletleri Başkanı olma hedefiyle birlikte
50:02çok daha sakin bir adım yürüterek bir tırnak içerisinde güvercin kanadı oynamaya çalıştı.
50:09Şimdi bu iki kanat arasındaki mücadele bize önümüzdeki günlerdeki savaşında
50:14kim kime galip geleceği anlamındaki sahadaki gerçekliklerle birlikte
50:18Amerika Birleşik Devletleri içerisindeki gerçeklikleri ve İran içerisindeki gerçeklikleri de verecek.
50:25Kim kime galip gelecek.
50:26Şimdi Müştebe Hamani'nin bugün eski görüntüleri yayınlandı İran medyasında.
50:31Yani normal şartlarda bu bir belgesel görüntüsüydü ki CNN Türk'te de gece yayınında gördük.
50:39Neden bunu yayınladılar diye kendi açımdan bir analiz yapmaya çalıştım.
50:45Şunu yapmaya çalışıyorlar yüksek ihtimalle.
50:47Diyorlar ki İran devrim muhafızları hala bu ülke içerisinde en etkin güçtür.
50:51Bu güç Amerika Birleşik Devletleri anlaşmak istemiyor.
50:57Şu anlamda anlaşmak istemiyor.
50:59Eğer biz şu anda İran kendisine şunu soruyor.
51:02Biz Hürmüz'ü kaybedersek elimizde ne kalacak?
51:07Yani Sinan Hocama da ben sormuş olayım.
51:10İran Hürmüz'ü kaybederse elinde ne kalacak?
51:13Trump ise şu soruyu soruyor.
51:15Hürmüz'ü açarsam savaştan nasıl çıkacağım?
51:18Bakın bana göre artık kilit nokta bu.
51:21Yani iki ülkede kendisine sorduğu, yani ister Şahin kanat olarak düşünün, ister az önce saymış olduğum bölümlendirdiğim güvercin kanat olarak
51:31düşünün.
51:32Hepsinin kendisine sorduğu soru bu.
51:34Hürmüz'ü açarsam elinde ne olacak diyor Tahran.
51:38Trump ise diyor ki Hürmüz'ü açtırırsam savaştan nasıl bir yol haritası, savaştan çıkmak için kendime nasıl bir yol haritası
51:47çizebilirim?
51:48Körfez ülkelerinin tamamını kaybetmiş bir Trump'tan bahsediyoruz.
51:51Bölgesel güvenlik doktrinlerinin, Amerikan güvenlik şemsiyesinin artık güvenilmediği bir ortamdan bahsediyoruz.
52:00Amerika Birleşik Devletleri 1953'teki Süveyş kanalı krizindeki gibi İngiltere'nin küresel etkinliğini kaybettiği gibi bir sürece girmiş durumda.
52:10İddialı bir cümle kurdum ama tekrar söyleyeyim.
52:131953'teki İngiltere'nin küresel hegemonyasını kaybettiği bir sürece şu anda Amerika Birleşik Devletleri girmiş durumda.
52:21İran ise eğer Hürmüz'ü kaybederse İsrail doktrininin yani İran dörde bölme hedefinin hayata geçebileceği bir senaryoyla karşı karşıya kalacağını
52:35biliyor.
52:35Bunun ikisinin arasında bir süreci yaşayacağız önümüzdeki günlerde, haftalarda, belki biraz daha uzun sürecek aylarda.
52:44Fakat olayın özeti bana göre bu.
52:47Sinan Hocama bırakayım, son dakikaları uzattım, kusura bakmayın.
52:51Evet Sinan Bey, sonsuz size verelim.
52:54Tabii burada beklenti ne?
52:57Amerika Birleşik Devletleri yeniden İran'a saldıracak mı?
53:01İki saldıracak gibi görünüyor.
53:03Bugün olmasa belki bir hafta sonra, belki iki hafta sonra İsrail'le birlikte mi saldıracak?
53:08Neler olacak sizce? Ne beklenebilir bölgede?
53:11Evet ben yani müzakere masasının da bu bir iki hafta içerisinde kolay kolay toplanamayacağı, kurulamayacağı kanaatini taşıyorum.
53:19Ancak aracıların gayretleri ve girişimleri var.
53:22İran'la ABD top çevirmeye devam edecekler.
53:24Süreci bu şekilde yürütmeye devam ediyorlar, edecekler.
53:27O anlamıyla çatışma diyebiliriz buna.
53:29Savaşa büyük çapta geri dönüş değil.
53:31Yani karşılıklı, kısmi, kontrollü, gerilimi tırmandıran operasyonlar ve hava harekatları diye bunu okumak ve değerlendirmek mümkün.
53:39Bir önceki sorunuza da bunu bağlantılandırayım.
53:42İran'ın elindeki tek büyük güçlü jeopolitik etki, toz demek belki çok doğru olmayabilir.
53:48Tek büyük güçlü ekonomik etki, jeopolitik etki Hürmüz Boğazı değildir.
53:52Ama Hürmüz Boğazı'nın tam olarak açılması.
53:54Yani diyelim ki Adem Meclis'te vurgulamış olduğu Hürmüz'de bir savaş cereyan etti.
54:01Yani ABD bütün gücüyle, İsrail bütün gücüyle askeri bir operasyon buraya yoğunlaştırdı.
54:06Park Adası'nda, Ebu Musa'da veya Caş Limanı üzerinde diyelim bir askeri kontrol temin etti.
54:12Yani bir noktada Hürmüz üzerindeki İran etkiliğini bir kırılma noktasıyla açtı.
54:17Bu tam olarak savaşın kaderini değiştirmez.
54:20Yani İran'ın elindeki her şeyi kaybedeceği bir sonuç meydana getirmez.
54:25Çünkü İran'ın ikinci büyük etki alanını Babel Mende, Kızıldeniz üzerinde,
54:30Hussiler üzerinden sağlayabileceği bir manipületik etkiyle birlikte
54:34Orta Doğu'daki diğer vekil aktörlerle olan ilişkisi oluşturuyor.
54:38Müttefikleri olan ilişkisi oluşturuyor.
54:40Bakın yani analizler bunu gösteriyor.
54:437 Ekim'de başlayan Gazze işgalinden sonra İran'ın kaybetmiş olduğu sahadaki etkinliğin kısmi olarak geri geldiğini okuyabiliriz.
54:52Yani o Hizbullah'ın, Hamas'ın, Hussiler'le İran'ın bağının sahada çökmüş olduğu etki alanından ziyade
54:59savaşla birlikte ABD ve İsrail'in adeta İran'ın üzerine çullanmasından sonra başlayan yeni bir ilişki ağı da oldu.
55:06Yani tartışılan İran yeniden vekil aktörlerin üzerinde ilişkisini kuvvetlendiriyor.
55:12Elbette hürümüzü kaybeder, çok şey kaybeder İran ama savaşın sonlanacağı anlamına gelmez.
55:17ABD'nin savaşı tek taraflı kazanacağı anlamına gelmez.
55:20O yüzden mücadele Adem Bey'e de katılıyorum.
55:23Basra merkezlidir, Pars körkezi merkezlidir ve hürümüz ekseninde devam edecek, sürecek çatışmalar.
55:29Çok teşekkür ediyoruz Sinan Demirtürk ve Adem Kılıç yayına katkılarınızdan dolayı.
55:34Değerli izleyenler, ABD ve İran arasında körfezde süren gerginlik ve son gelişmeleri konuştuk, noktalıyoruz.
55:42İyi geceler.
Yorumlar