00:04Müzik
00:14Burası deniz kaplumbağalarının 50 bin yıldan daha uzun süredir yuvalamak için kullandıkları Muğla, Dalyan, İstuzu kumsalı.
00:22Burada bu kumsalda kaplumbağalar binlerce yıldır gelip yuvalama yapıyorlar.
00:28Müzik
00:29Adım Fatih Polat, Dekamer Deniz Kaplumbağaları Hastanesi'nin araştırma asistanlarından biriyim, biyoloğum.
00:37Benimle birlikte ekip arkadaşlarımız her gece bu kumsala yumurtlamak için gelen anaçların yuvalarını tespit edip onları koruma altına alıyoruz ve
00:46bu şekilde kafesleme yapıyoruz.
00:49Burası Türkiye'nin en iyi korunan özel çevre koruma bölgesi.
00:531988 yılında özel çevre koruma alanı ilan edildiğinden beri yıllar içerisinde aynı şekilde bilim insanları tarafından koruma ve izlemeler sürekli
01:04yapıldı ve düzenli bir şekilde yuva sayısı arttırıldı.
01:082000'li yılların başında 300 kadar yuva varken bu son birkaç yıl içerisinde ortalama her yıl 700 yuva kaydediyoruz.
01:16Bu veya buna benzer bir tabela gördüğünüzde bu bir karetta karetta yuvasıdır ve bu koruma altına alınmıştır.
01:23O yuvaya zarar vermeyin istemeden de olsa zarar vermeyin diye konulmuş bir tedbir.
01:28Bu plaj deniz kaplumbağalarının bir tarafı deniz suyu, öbür tarafı tatlı su, gölü ve lagünü kaplaması olan çok güzel, önemli
01:37bir doğa alanı.
01:38Ve Türkiye'deki ilan edilmiş en iyi korunan alan olduğu için de kaplumbağalar hem kendilerini güvende hissediyorlar hem de yuvalamak için
01:46mükemmel bir kumul yapısı var.
01:49Deniz kaplumbağaları hayatlarının %99'unu suyun içinde geçirirler.
01:54Sadece geceleyin karanlıkta güneş battıktan sonra kumda biraz serinledikten sonra yüzeye çıkıyorlar 20-25 metre kadar uzağa gidiyorlar.
02:04Orada 50-60 santimetre derinlikte bir çukur kazıyorlar.
02:09Arka yüzgeçlerini tıpkı bir kürek gibi kullanıyorlar.
02:11İçerisine pimpon topu büyüklüğünde ve tam küre gibi beyaz yumurtalardan ortalama 70 kadar yumurta bırakıyor.
02:19Sonra üzerini tekrar kumla örtüyor.
02:22Anaç bu işlemi tamamladıktan sonra benimle birlikte burada çalışan ekip arkadaşlarımız o anaçtan bazı ölçüler alıyor.
02:30Ve ona Türkiye'yi temsil eden bir çeşit kimlik bilgisi mahiyetinde metal bir plaka takıyor.
02:38Akdeniz'in tamamında kayıt altına alınmış sağlıklı yetişkin dişi birey sayısının 3.500 civarında olduğunu tahmin ediyoruz.
02:47Bizde iki tür var. Birisi bu ünlü olan karetta yani etçil dediğimiz diğer canlıları balık, yengeç, karides gibi şeyleri yiyerek
02:56beslenen tür.
02:57Bir de otçul olan ve deniz çayırlarıyla beslenen ve yeşil deniz kaplumbağası dediğimiz tür.
03:04Karetta'lar daha çok Batı Akdeniz kıyılarını yani Muğla veya Antalya kıyılarını kullanırken yeşil deniz kaplumbağaları daha çok Mersin, Adana,
03:15Hatay bölgesinde yuvalamaya çıkıyor.
03:17Daha yüksek tuzluluk ve daha yüksek sıcaklık ihtiyaçları var.
03:21Deniz ortamında yaşayan bu hayvan sadece bir buçuk saatinde karaya çıkıyor, bir sürü yumurta yapıyor, bir sürü aslında diğer canlılar
03:30için besin bırakıyor.
03:31Sağlıklı olarak doğan ve denize ulaşan her bin yavrudan sadece 3-5 tanesi yetişkin bir kaplumbağaya dönüşmeyi başaracak.
03:40Aynı zamanda deniz kaplumbağaları deniz analarını besin olarak tüketen tek canlı grubudur.
03:47Dolayısıyla deniz analarını yiyecek başka bir canlı olmadığı için onların tüketicisi olmayacağından aslında bütün denizleri deniz anaları istila edebilirdi, kaplumbağalar
03:57yemeseydi.
03:59Bunlar bizim yuvalama zonu dediğimiz aralık.
04:04Bu görmüş olduğunuz halatla ahşap direkler arasında anaçlar gece karanlıkta çıkıp burayı denizden yeterince güvenli ve uzak kabul ediyorlar.
04:13Ve çoğunlukla yuvaların büyük bölümünü bu aralığa yapıyorlar.
04:17Özellikle Mayıs ayıyla Eylül arasındaki 5 aylık dönemde anaçların yuvalama sezonu dediğimiz dönem başlıyor.
04:25Ekipler halinde bütün gece bu kumsalda ileri geri turlar atarak karaya çıkan bütün anaçların tespiti, yuvaların korunması, kayıtlarının alınması, anaçlardan
04:35bilimsel araştırmalara kaynaklık etsin diye bazı örnekler toplanması.
04:39Ve sonrasında da en önemlisi doğal avcıları dediğimiz tilki, porsu, köpek gibi bazı hayvanların da bu yuvalardan uzak tutulması için
04:48nöbet tutuyoruz.
04:50Doğal avcıları yuvayı kazıp yumurtalara zarar vermesinler diye bir koruma kafesimiz var.
04:56Onu biz kumun altına gömüyoruz.
04:571 metre kare ölçülerinde aynı böyle ev temeli kazar gibi kazıyoruz.
05:02Uygun yerlerden yerleştirip köşelerinden de demir kazıklarla sabitleyip sonra tekrar üzerini kumla örtüyoruz.
05:09Dalyan İstuzu Kumsalı'nda kaplumbağaların yuvalarını korumak dışında yılın 365 günü Türkiye'nin birçok noktasından ihbar yapılması halinde
05:19Dekamer Kaplumbağa Hastanesi misyonuyla da çok ciddi çalışmalar ve araştırmalar yürütüyoruz.
05:33Burası deniz kaplumbağalarının tedavi ve bakımlarını yaptığımız aslında ziyaretçilerin girişine izin vermediğimiz steril alan.
05:41Hastane kısmının aslında klinik tarafı tam olarak burası.
05:44Burada ilk tedavileri, röntgen çekilmesi, kan analizleri, diğer uygulamaları, genel pansumanı yapıldıktan sonra
05:52durumu daha iyi olan kaplumbağalarımızı bu alanda görmüş olduğumuz rehabilitasyon havuzlarına alıyoruz.
06:03Şimdi burada hemen sağımızda bulunan birinci deniz kaplumbağamız ki bir dişi karetta karetta adı Helios.
06:11Teknelerin çarpması sonucu ne yazık ki kafatasında çok ciddi kırıklarla buraya getirildi
06:16ve bu kırıkların iyileşmesi elbette uzun zaman aldı.
06:20Deniz kaplumbağaları biz insanlar veya tanıdığımız çoğu hayvan kadar hızlı iyileşmezler.
06:25Hemen burada solumuzda da Kaan isminde bir erkek kaplumbağamız var, bir karetta karettamız.
06:31Kaan da buraya denizde bulunan balıkçıların kullandığı atık ağlar neticesinde
06:35yüz gece dolanma ve çok sayıda kesik ve beraberinde oluşan kangrens sorunuyla getirildi.
06:42Yoğun ilaç tedavisi ve bakımları neticesinde iyi durumda.
06:46Hemen yine burada sağ tarafta Ladin isimli dişi bir karetta karettamız var ki
06:51o da yine en sık rastlanan 3 numaralı sorundan muzdarip deniz atıkları,
06:57denize insan eliyle doğrudan veya dolaylı atılan plastik atıkları veya çöpleri
07:01deniz kaplumbağaları yiyecek zannedip yiyorlar ve bu onlarda ciddi sorunlara sebep oluyor.
07:10Tedavi süreci tamamlanan deniz kaplumbağalarına bazı kurum ve kuruluşların sponsor olduğu
07:16uydu takip cihazı denen bir uygulamamız var.
07:19Bu cihazlar uydudan sinyal alıp kaplumbağaya bize canlı ve anlık bilgi aktarıyor.
07:24Bu bize hem tedavinin ve rehabilitasyonun başarısını hem de kaplumbağaların deniz ortamında
07:30ne yaparlar, nerelere giderler, hangi rotaları takip ederler gibi daha güzel, daha etkili bilgiler veriyor.
07:37Burada da geçmiş yıllarda üzerine uydu takip cihazı takıp denize bıraktığımız
07:44bazı deniz kaplumbağalarımızın, bazı misafirlerimizin haritalarına ait görseller var.
07:50Bakınız bu kaplumbağamızın adı Zeynep'ti.
07:53Buraya getirildi, tedavi süreci tamamlandı.
07:57Uydu takip cihazı takılarak denize bırakıldı.
08:03Normalde bu uydu takip cihazları bataryayla çalışan cihazlar olduğu için
08:071-1,5 yıl kadar sinyal gönderirler ve onları takip etmemiz şansımız olur.
08:122019 yılında kabuğundaki kırıklarla buraya getirilen Tuğba ismi verilen Dişi Karetta'ya
08:17uydu takip cihazı takıldı.
08:19Tuğba o kadar iyi bir yüzücüydü ki
08:21bataryasını maksimum performansla kullandı
08:24ve neredeyse 3,5 yıl boyunca kesintisiz tek bir cihazla sinyal verdi.
08:2930'dan fazla ülkenin kıyılarını gezdi
08:31ve en sonunda 2025 yılı yazında tekrar yuvalamak için İstuzu kum salına geri geldi.
08:38O cihazın bataryası artık bittiği ve sinyal göndermediği için
08:42o cihazı alıp başka bir uydu takip cihazıyla tekrar değiştirdik
08:47ve yenisini kabuğuna yapıştırarak tekrar denize gönderdik
08:50ve şimdi hala takibini sürdürüyoruz.
08:542008 yılında kurulduğumuzdan beri
08:57buraya 650 kadar deniz kaplumbağası tedavi mahiyetinde getirildi.
09:01Mevcut istatistikler ve veriler ışığında
09:04bunların %40 kadarının deniz taşıtının sebep olduğu
09:08çarpmalar ve kazalar neticesinde olduğunu söyleyebiliriz.
09:11Bir sonraki basamakta yine 10'a yakın bir yüzdeyle
09:14balıkçılık etkileşimli hasarlar ve sorunlar
09:173 numarada da ne yazık ki özellikle son 10 yılda
09:20ciddi bir problem haline gelmiş deniz kirliliği.
09:24Bu durumlara bakıldığında
09:26kaplumbağaların doğal avcılarının saldırıları sonucunda
09:30aldığı yaralar veya sorunlar veya doğal hastalıkları
09:33yüzde 5'lik bir dilimi en fazla doldurabiliyor.
09:36İnsan etkisinin doğrudan veya dolaylı olarak
09:40deniz kaplumbağaları başta olmak üzere
09:42denizdeki bütün canlıları çok olumsuz etkilediğini
09:45ve ciddi zararlara sebep olduğunu hepimiz görüyoruz.
09:48Plastik kirliliği, tek kullanımlık plastiklerin kullanımının azaltılması,
09:53bunun alışkanlık veya toplumsal farkındalık
09:55veya kültürel bir kazanım haline gelmesi gerekiyor.
09:59Bunun dışında deniz taşıtlarında özellikle
10:02pervane koruyucusu denilen bir yöntem var ki
10:05onların çok güçlü motorları var.
10:07Deniz kaplumbağaları başta olmak üzere
10:09birçok korunan veya hastas türü ne yazık ki
10:12çarparak zarar veriyorlar veya yaralıyorlar.
10:15O yüzden bu pervane koruyucularının da olması gerekiyor.
10:19Çevre Şehircilik Bakanlığı tarafından
10:22deniz kaplumbağası yuvalama kumsalı olarak
10:25tanımlanmış bütün kumsallarda
10:27hemen girişlerinde muhakkak çeşitli uyarıların bulunduğu çok ciddi tabelalar var.
10:32Lütfen bu tabelaları okuyun ve orada verilen uyarıları muhakkak takip edin.
10:38Rastgele bir yere şemsiye çakmayın.
10:40Su dökmeyin veya deniz kaplumbağası yuvalama alanı olabileceğini düşündüğünüz bir yerde
10:47oyun amacıyla rastgele kazı yapmayın.
10:52Deniz onların evidir ve bunlar yüz milyonlarca yıldır burada yaşıyorlar.
10:57Dolayısıyla onlar için sınır diye bir kavram hiç yoktur.
11:01İstedikleri yere giderler.
Yorumlar