00:00Hi mga Igan, marami ang nangangambat na tatakot ngayon, lalo na yung mga magulang, ano?
00:05Dahil sa kabikabila po mga insidente sa paaralan.
00:08At kahapon nga, tatlo o apat na yata umabot ang patay, labing isasugatan,
00:14sa pamaril ng dalawang minor de edad sa kanila mismong paaralan, dyan po sa Tacloban City.
00:20Sa imbisikasyon ng pulisya, namaril na ang dalawang Children in Conflict with the Law, o CICL, sa hallway.
00:28Saka pumasok sa isang silid paralan.
00:32Inabul pa raw ng dalawa ang kanilang ka-eskwela.
00:36Sa Cavite National High School naman, sugatan ng isang 18 anyos matapos saksakin ang kanyang ka-eskwela.
00:44Ayon sa pulisya, dati na magkaaway ang biktima at kanyang ka-eskwela,
00:48namuling nagkasuntukan at nauwi sa saksakan.
00:52Nagtamu ang biktima ng saksak sa likod at braso na agad namang isinugod sa ospital.
00:58Sa General Trias Cavite naman, sugatan ng 7 grade 5 students,
01:04matapos tamaan ng kutsilyong iwinasiwas ng isang grade 8 student.
01:09Ayon sa imbisikasyon, bigla lang pumasok sa classroom ang grade 8 student at saka iwinasiwas ang kutsilyo.
01:16Dinala sa ospital ang mga biktima at dalawas ang inoperahan dahil sa malalim na sugat.
01:21Nilinaw ng mga otoridad na walang bullying o away na nangyari dahil hindi magkakilala ang mga sangkot.
01:28Mga kapuso, paano nga ba magiging ligtas ang mga estudyante sa mga ganitong klase ng insidente?
01:34Yan po ating pag-usapan kasama si Noel Eason, ang Emergency First Response Tractor at Security and Safety Consultant.
01:42Noel, good morning!
01:43Good morning, Igan. Good morning, Ma'am Susan.
01:45Good morning, sir. Good morning, sir.
01:46So, unahin po natin itong insidente ng pamamaril sa Tacloban City.
01:51Ito po, kapag nakarinig ka na ng putok ng baril habang ikaw ay nasa classroom, ano ang unang dapat mong
01:57gawin?
01:58Kapag meron tayong active shooter, meron na mamaril.
02:02Ang maganda dyan, itatawag natin ang pinakabasic. Run, hide, fight.
02:05So, sa Tagalog, takbo, takas, tago at manlaban.
02:10Pag sinabi natin run, or takbo, tumakbo, papalayo, or makatakas ka,
02:16kung hindi ka naman makatakas talaga, at least tago ka, kumubli ka sa isang bagay na hindi tatagusan ng bala.
02:24Kung makatakas ka at makatago ka sa ibang kwarto, mas mabuti.
02:28Pero kung kailangan talaga manlaban, at least meron ko na din mga hawak,
02:31kaya mga map, meron tayong mga upuan, pwede natin gawing pangsangga o pangulong panghampas.
02:38Kasi diba, yung kahapon, sir, yung kita natin na, na sa classroom, diba?
02:43So, wala silang lalabasan.
02:46Diba? So, paano yun?
02:47So, tama ba yung gano'n ng mga estudyante doon na nag-cover sila doon sa mga upuan, diba, sir?
02:51Oo.
02:51So, kung wala talagang malalabasan, masubuti, sabi na natin, cover or kumubli.
02:57So, nag-cover sila sa upuan, nag-cover sila sa lamesa, tapos meron pang nagsi-cellphone.
03:03Kaya nga tayo may video, no?
03:04So, maganda yun. May nakakuha ng video.
03:06Pero, ang maganda dyan, kung meron ko namang cellphone, mas maganda na din tumawag ka ng tulong 911.
03:12O, nako, yun lang. Kaya lang kasi, misa, unahan.
03:15Ito naman, kung ikaw naman ay nakatakas sa pamamaril, ano naman susunod mong dapat gawin?
03:21Para masigurong ligtas ka.
03:22Oo. Kung wala nakatakas ka na sa pamamaril, ang maganda dyan, pag nakalabas ka na,
03:26diretso sa security guard o kaya sa polis, tandaan lang natin, sobrang bilis na pangyayari.
03:31Minsan, hindi na nila alam kung ikaw ba'y attacker or ikaw ay victim.
03:34So, minsan, sabihin nila sa'yo, dumapa ka lang.
03:36Pag kung anong sabihin sa'yo ng polis o ng security guard, sunod ka na lang.
03:40At saka, hindi sa lahat ng pagkakatao, malapit ang mga polis station.
03:43Oo.
03:43Di ba? At yung ibang school natin, walang gwardya.
03:47Oo.
03:47Di ba? Siguro, barangay?
03:48Barangay. Kung sino mang otoridad na nandun, pwede tumulong sa'yo.
03:51Doon tumulong.
03:52Kasi tiyak, may pupunta na, malalaman na yung gulo.
03:55Samantala, ito po, sir, yung dalawa magkahiwalay na insidente sa Cavite ay pananaksak naman.
04:01Paano naman po magiging ligtas sa ganitong sitwasyon?
04:03Halimbawa, yung iwinasiwas yung patalim na matalas.
04:08Pagka ganyang patalim, sabi natin, gano'n pa rin, run, hide and fight.
04:13Pagka sabi natin, run, makatakas ka, makalayo ka.
04:16Pag-hide, kung makapagtago ka sa ibang kwarto.
04:19Pag nagtago ka sa ibang kwarto, patayin nyo yung ilaw para mukhang hindi, parang walang tao doon.
04:26Kaya yung ginagawa ni Ma'am Syra, yung upuan na yan, pwede yung panlaban, pwede yung pansangga.
04:31May panggan niya, may winawasiwas?
04:33Winawasiwas, pwede mong pansangga yan.
04:35O kaya yung hawak ni Umjel, mahabang map, pwede mong pangsangga, pwede mong pantulak, pwede mong panlaban yan.
04:44O kunyari, ganyan nga ginagawa niyong dalawang ito, sinunda sila ng attacker.
04:48Oo.
04:49Sinundang, ano dapat silang gawin?
04:51O kanyang sinundang kayo ng attacker, wala ka nang magagawa, lalabang ka na talaga.
04:56So gamitin natin kung anong ma-mahablot natin.
04:59Minsan nga, mayroon dito mga bag, di ba?
05:01Yung mga bag, madami ang paaralan eh.
05:03Pwede mo din yung pangsangga, pwede yung pangsalag.
05:07Pangsalag.
05:08So maganda yung alam din natin kung ano yung mga pwedeng gamitin.
05:12Ito nawaan ko.
05:13Para madedelay din ang konti yung nanungat pag-ataka ng sospek.
05:19Yung mga incidente pong ganito ay napapadala, sir.
05:22Ano ba yung mga dapat tandaan at aralin para makaiwas o maging ligtas sakaling mangyari ito sa ibang paaralan?
05:29Huwag naman sana.
05:30Pero just in case lang po.
05:32So just in case, tatlong bagay na-obserbahan natin lagi.
05:35Una-una, ano bang mga escape routes natin?
05:38Pangalawa, ano bang pwede nating, saan ba tayo pwede magtago?
05:42Pag sabi yung tago, kubre o anong kwarto pwede natin puntahan.
05:46At pangatlo, ano bang mga pwede nating gamitin?
05:48Pansalag.
05:49Pansangga or panlaban.
05:50Yun.
05:52Ay, ipapaalala na rin po natin, saan ba dapat tumawag sa ganitong sitwasyon?
05:56Ine, kung may cellphone, at saan ba sila pwede tumawag nga?
06:00Kagandaan ngayon, halos lahat may cellphone nang dala, no?
06:03So, tandaan po natin, sa buong Pilipinas, ang ating emergency hotline ay 911.
06:07Okay.
06:09Okay, huling paalala po para sa ating mga sudyante at bagay sa mga magulang na rin
06:13na, ayun, nag-aalala nga sa kaligtasan ang kanilang mga anak sa paaralan.
06:18Paalala.
06:19Para hindi maging target, mas maganda yung wala kang kaaway, wala kang inaagrabyano, no?
06:23Pero, minsan, kahit hindi ikaw ang target, ikaw ay bystander lang, nadamay lang.
06:28Tandaan po natin yung sinasabi nating paghahanda ng, alam natin kung saan tayo tatakas,
06:33alam natin kung anong mga pwede nating gabitin, at tandaan po natin kung saan tayo pwede magtago.
06:38At tandaan po natin, run, hide, fight, at lagi tayong maging alisto sa ating mga kapaligiran.
06:43Run, hide, fight.
06:45Maraming salamat.
06:46Nawalisen po.
06:47Salamat din.
06:47Emergency Force Response Instructor and Security and Safety Consultant.
06:51Ayan.
06:52O, yung dalawang yan.
06:53Ano na, kamisuna na kayo?
06:54Tago, tago, tago.
06:55Run, hide, and fight.
06:57Ayan, o.
06:58Run!
06:58Huwag pabalik ang unang hirit.
07:00Fight.
07:01Fight.
07:02Fight.
07:03Wait!
07:04Wait, wait, wait.
07:06Wait lang.
07:07Huwag mo muna i-close.
07:09Mag-subscribe ka na muna sa GMA Public Affairs YouTube channel para lagi kang una sa mga latest kweto at
07:15balita.
07:16I-follow mo na rin ang official social media pages ng unang hirit.
07:21O, sige na.
07:21O, sige na.
Comments