00:00Pag-papalapit na pagdiriwang ng Father's Day,
00:02binibigyan pansin din natin ang kanilang health at overall well-being
00:06dahil ang pag-aalaga sa sariling kalisugan ng isang ama
00:11ay pag-aarugarin para sa buong pamilya.
00:15Tama ka, Profi.
00:16At isa sa mga health conditions na madalas mananasan ng mga kalalakihan
00:20ay ang tinatawag na benign prostatic hyperclasial, BPH.
00:25Para mas maunawaan natin ito,
00:26makakasama po natin ngayong umanga si Dr. Samuel Vincent Rastorza.
00:31Good morning, Doc, and welcome to Rise and Shine, Pilipinas.
00:37And good morning to all the televiewers.
00:39Good morning, Doc. This is Profi together with ICE.
00:42Doc, para po sa kaalaman na ating mga ka-RSP,
00:45ano po ba itong benign prostatic hyperplasia o BPH?
00:50Paano po ito naiiba doon sa ibang prostate conditions?
00:53Go ahead, Doc.
00:55Well, ang pag-ibig nang sabihin noon, benign, hindi siya cancerous, no?
00:59And hyperplasia, lumalaki ang prostate.
01:02So, ito ay paglaki ng prostate na hindi cancerous, no?
01:07And ito ay common sa mga kalakihan, edad 40, pataas.
01:11Doon na nagsisimulang lumaki ang prostate
01:12at mga aring magbara sa daluyan ng ihi.
01:16And, Doc, paano po nakukuha ang BPH ng isang lalaki?
01:22May kaugnayan po ba ito sa edad o yung lifestyle?
01:27Well, sa ngayon, pag-alaman ng siyensa,
01:30basis sa datos, no?
01:31Is that ang pinakakomotera dahilan is age.
01:36As I've said kanina,
01:37pagdating ng 40 anos,
01:39nagsisimulang lumaki na ang prostate.
01:42And by the time 60 years old ka na,
01:4460%, no?
01:46Most likely 60% ay may enlargement ka na ang prostate.
01:50By 70 years old,
01:51most likely 70% ang chance mo na
01:54may prostate enlargement ka na
01:56at mga aring nagbabara na sa daluyan ng ihi.
01:59And number two would be
02:01yung tinataw na hormone, no?
02:03Yung testosterone.
02:05Ito, sa lalaki lang ito, no?
02:07Mayroon na babae pro low levels lang.
02:10Ito ang nag-udyok sa prostate
02:12para lumaki at mag-enlarge.
02:16Okay, Doc, ano ba yung mga karaniwang sintoma
02:19sa dapat bantayan ng mga kalalakihan
02:21na posibleng may BPH na?
02:24So, ang prostate kasi ay nakapalibot
02:28doon sa labasan ng ihi, no?
02:30Sa urethra.
02:31So, itong daluyan ng ihi,
02:33nakapalibot yung prostate doon.
02:35So, pag lumaki ang prostate,
02:38maaari itong umipit sa daluyan ng ihi.
02:41Hindi ibig sabihin lahat ay iipit ka agad, no?
02:43Pero pag iipit na siya doon sa daluyan ng ihi,
02:46then ang mga simptomas ay dahil
02:48doon sa pagkaipit sa daluyan ng ihi.
02:51So, ano mga ito?
02:51So, mahina ang daloy ng ihi.
02:55Lagi namin sinasabi,
02:56kung yung ihi ng lalaki,
02:57nakakabasag pa ng padel,
02:59ngayon nakakabasa na lang ng paa
03:01o pantalon.
03:02Mahina ang daloy ng ihi.
03:04Next would be,
03:06paputol-putol na ihi.
03:07Ihi, tas bigal na puputol,
03:09tas ihi na naman.
03:11And,
03:12kailangan konting iri,
03:13konting tulak
03:14para lang lumabas ang ihi.
03:15Hindi siya basta-basta lumalabas na.
03:17Pag baba ng pantalon
03:19o brief,
03:20ihi kagad.
03:21Hindi.
03:21Iba, matagal pa bago magantay
03:23o talagang umiiri na sila
03:25para lang lumabas ang daloy ng ihi.
03:28Next would be,
03:29kahit na umiiri na sila,
03:31pagkatapos umihi,
03:33pakirindam na may natitira pa.
03:36And,
03:38for himba nga,
03:39pagkatapos na umihi,
03:40akala tapos na sila,
03:41paghangat nila ng brief,
03:42after,
03:44yun,
03:44may humahabol pa.
03:45Kaya nababasa-basa ang brief niya.
03:47At isa yun sa mga daylan,
03:49bakit ang mga lalaking may prostate problem,
03:51lalo yung mga lolol,
03:52no,
03:53ay,
03:53minsan,
03:55mapanghi ang amoy.
03:56Kasi,
03:56nagbabasa lagi yung brief nila.
03:59Another would be,
04:00madalas ang pag-ihi.
04:02Wala pang dalawang oras,
04:04minsan,
04:04every 30 minutes,
04:06ihi ng ihi yung pasyente,
04:07or si lolo.
04:09Isa pa would be,
04:11yung,
04:12ah,
04:12hindi niya napipigilan ang pag-ihi.
04:15Minsan,
04:15napapahiit na lang siya,
04:17no?
04:17Hindi pa umabot sa CR,
04:18naiihi na siya,
04:19nagbabasa na yung ano niya,
04:20yung pantalon or brief.
04:22And then,
04:23another would be,
04:24ilang beses nagigising sa gabi
04:26para umihi.
04:27Normally,
04:28hindi ka nagigising sa gabi
04:29para umihi,
04:29kinabukasan na.
04:31Pero pag may prostate problem ka,
04:32maaring apat na beses,
04:34limang beses.
04:35May iba pang pasyente,
04:36walong beses,
04:37or hampa sampung beses
04:38nagigising sa gabi
04:39para umihi.
04:41So,
04:42yan ang mga kadalasang simptomas
04:43sa,
04:44ano,
04:44ng paglaki ng prostate.
04:47Paano ito,
04:48nadadiagnose?
04:49Ano po bang dapat gawin?
04:51And when is the time
04:52to go to the doctor
04:53for,
04:54for this BPH?
04:58Okay.
04:59So,
05:00ito ay nadadiagnose
05:02pag dumating pasyente
05:03at tinatanong namin ito
05:04mga simptomas na ito.
05:05Pag meron itong simptomas,
05:07at yung lalaki ay
05:09edad 40 pa taas,
05:11then most likely,
05:12ang problema
05:13sa pag-ihi
05:14ay dahil sa prostate.
05:16Next is,
05:17sinasalat namin yung prostate.
05:19Tinitawag na
05:19digital rectal examination.
05:22Sinusundot namin dun sa puwet
05:23para makapaan namin yung prostate.
05:26Yan na kasi
05:27ang paraan
05:28para makapaan namin
05:30ang prostate.
05:31Nakabakasabihin nyo,
05:32doktor naman,
05:33ang dami na,
05:34may MRI na,
05:34may CT scan pa,
05:36may rectal examination pa
05:37ba hanggang ngayon?
05:38Yes,
05:39meron pa rin.
05:40Even sa US
05:41or sa Europe
05:42or sa ibang parte ng mundo,
05:43ginagawa pa rin
05:44ang digital rectal examination
05:46kasi ito
05:46ay mabilis lang
05:48na eksaminasyon,
05:50mura lang,
05:51walang added cost,
05:52and
05:53gives you
05:53a lot of information.
05:56Now,
05:56kailan dapat
05:57nagpapa-examine
05:58ang isang lalaki?
06:00Papa-examine siya dapat
06:01pag may simptomas na.
06:03However,
06:05mayroon tayong tinatawag
06:06na prostate cancer
06:07as well.
06:08And ang prostate cancer,
06:10usually,
06:11walang simptomas
06:12sa simula,
06:13lalo pag maliit pa lang siya.
06:14So,
06:15sinasabi namin
06:16sa mga kalalakihan,
06:17edad 40 pataas,
06:20kahit na wala siyang simptomas,
06:22meron o walang simptomas,
06:24dapat
06:24nagpapa-check up
06:25na sa urologist.
06:27Pagtungtong
06:27ng 40 pataas.
06:30All right,
06:31Doc,
06:31ano pong yung payo
06:32para sa mga kalalakihan
06:34para mapangalagaan
06:35yung kanilang
06:36prostate health?
06:38Well,
06:39again,
06:39number one,
06:40kailangan talaga
06:41check up talaga.
06:42You cannot,
06:43di mo talaga
06:44maiwasan talaga
06:45ang paglaki ng prostate.
06:46Kahit ako,
06:46urologist,
06:48talagang expected na
06:49malaki na
06:50ang prostate ko
06:51at this time.
06:52Though,
06:53exercise,
06:54magandang pangangatawan,
06:56eating more
06:57vegetables and fruits,
06:58especially vegetables
07:00high in lycopene
07:01might help prevent
07:03ang prostate enlargement
07:05tsaka prostate cancer,
07:07hindi pa rin yan
07:08100% assurance.
07:10And talagang
07:11sa ngayon,
07:12kung tumatanda ka,
07:14which is,
07:15hindi mo kayang pigilan,
07:17expected talaga
07:18na lalaki ang prostate mo.
07:19So,
07:21ang panglaban lang talaga
07:22natin is
07:23early detection
07:24and treatment.
07:27Alright,
07:27on that note,
07:28salamat po sa pagbibigay
07:29sa amin ng mahalagang
07:31impormasyon,
07:31Dr. Samuel Vincent
07:32Restorza.
07:34My pleasure po.
07:35what?
07:364-2-2-2-4-5-6-6-6-6-6-6-8-6.
