00:00Music
00:08Joy, tuwari, joy, ay!
00:10Pop, pop, pop, pop!
00:16Pop, pop, pop!
00:16Pop, pop!
00:16Pop, pop pop!
00:18Hi, man!
00:19Ah, what?
00:25Way, way, pa!
00:26Hindi magsandig, King.
00:28Sandig?
00:28How?
00:30Ang Tigal-Lebak Sultan Kudarat na si Jonel,
00:34handa raw tawirin ang ilog
00:36at pasanin ang bigat ng mundo
00:39para sa kanyang misis na si Roseline
00:42na may stage 4 ovarian cancer.
00:45Ilay!
00:47Ilay!
00:48Ilay!
00:50Ilay!
00:52Sa tuwing lumalabas ng bahay kasi si Roseline,
00:55kinakailangan niya pang sumakay sa duyan
00:58na gawak sa nylon at kawayan
01:00na buhat-buhat ni Jonel
01:02at ng iba pa niyang mga kaanak.
01:04Ilay!
01:23Nadia smaak mnie o?
01:25Saatly gabon!
01:40At kapag kailangan niya namang magpagamot, kailangan pang ibiyahe si Roseline ng halos 11 oras.
01:48Makarating lang sa pinakamalapit na paggamotan.
01:51Ang sakit sa amin, ipray na lang natin at labanan. Huwag mawala ng pag-asa.
01:56Ito ang realidad na dinaranas ng ilan nating mga kababayan na naghahangad lang naman ng disenteng servisyong medikal pero nakatira
02:05sa mga liblib na lugar.
02:08Mahirap kapag magpadala ka sa sakit, then kailangan mo talagang lakasan ang loob. Hindi ko talaga alam hanggang kailan na
02:15talaga itong buhay ko.
02:24Si na Jonel at Roseline nakatira sa maliit na bahay na ito.
02:28Mag-uha ako ng daon ng miracle tray. Ito nilaga ako ma'am para yung makaihit siya ng maayos yung
02:37magpag-ihit niya ma'am.
02:46Mag-uha ako ngak-ihit niya ma'am.
03:07Mag-uha ako ng maliit niya ma'am.
03:17Nagsimula ang kalbaryo ni Roseline taong 2024 nang bigla na lang daw sumama ang kanyang pakiramdam.
03:24Makit yung tagiliran niya dito sa left side. Nag-decide kami February ata yun na pa-check up. May bukol
03:31pala siya doon. Nalaman namin na cancerous.
03:33Si Roseline meron na palang stage 4 ovarian cancer at kumalat na ang cancer sa ibang bahagi ng kanyang katawan.
03:42Sakit sa amin kasi stage 4 na kaagad yung sakit.
03:49Mabilis siyang nangayayat at nanghina.
03:54Para makontrol ang pagkalat ng kanyang cancer, kailangan niyang magpa-chemotherapy at sumailalim sa samutsaring lab tests buwan-buwan.
04:04Kaya sa kabila ng kanyang sitwasyon, walang magawa si Roseline. Kundi tiisi ng sakit, makarating lang siya sa ospital.
04:18Ang problema, dahil walang sapat na medical facilities sa kanilang bayan sa liba, kinakailangan pang bumiyahin ang mag-asawa.
04:27Nang napakahaba patungo sa ibang bayan o probinsya, dumadayo pa sila sa Davao City.
04:33Minsan nagko-commute kami. Nasa P1,000 yung isang tao. Dalawa kami, P2,000. Baka P4,000.
04:41Nakalibre nga si Roseline sa chemotherapy. Sumakit naman ang kanyang likod, pati na ang kanilang bulsa.
04:47Yung gastos namin, ma'am, umabot ng 18,000 every 21 days. Kasama na yung mga bibili ng gamot.
04:54Maliban sa trabaho ko talaga, sa radio, nasa sideline ako, minsan nagtatato, nababandad, kulang pa rin lang.
05:11Para makamenos, sa halip na mag-van, madalas, nagmumotor na lang silang mag-asawa.
05:16Papunta ng Davao.
05:18Dahan-dahan lang. Sa sakit niya kasi hindi pwede yung mabilis na takbo.
05:21Maabot kami ng 11 hours. Kalaban ko ang antok pag magdadrive ako.
05:24Tabi din ng kalsada na may mga waiting shed, diyan kami ang papahinga.
05:27Pero si Roseline, pahinga na muna sa malayoang biyahe.
05:31Nang pansamantalang ipatigil ng doktor ang kanyang chemotherapy sessions.
05:36Yung creatinine ko kasi tumaas. Sabi niya bawal daw ipagpatuloy ang chemo kasi delikado sa kidney.
05:50Ngunit hindi pa rin daw siya tuluyang makakahinga ng maluwag.
05:53Kailangan pa rin kasi niyang magpa-lab test kada buwan mula blood chemistry, ultrasound, pati na CT scan.
06:01Every two days nagpapalit ako ng colostomy. Iwasan niyang mag-irritate.
06:18Sampung minuto ang biyahe mula sa sentro ng kanilang bayan papuntang ospital.
06:23Ang Sultan Kudarat District Hospital.
06:25Pero ang problema, kulang naman ang ospital sa mga gamit at pasilidad.
06:31Sabi nga nila dito sa Libak kung ang sakit mo fatal, mamatay ka na lang bago ko makakaabot sa regional.
06:39Kasi ang ospital daw dito para lang sa mga pasyente na nabuyagan.
06:45Kung makagat ka dito ng aso, mamatay ka na lang, hindi ka pa maantay rabis.
06:51Yung aming lugar po is one of the coastal area po ng Libak. Parang isolated din yung ospital po namin
06:57is level 1 lang po.
06:58So hindi siya complete facility. Minsan yung nagda-dialysis po ng mga pasyente, mga chemotherapy, pinalalabas po sa malalaking ospital.
07:09Ang pinakamalapit na pwedeng puntahan ni Roseline para sa kanyang test, mga pribadong klinik. Yun nga lang, hindi nila kaya
07:16ang bayad.
07:17Yan lang po sa sentro, ginagamit yung ID ko na PWD. 600, ganyan. Pero kapag pati electrolytes, umabot sa 2K.
07:25Kaya dumayo pa sila sa bayan ng Coronadal sa South Cotabato, kung saan mas mura ang lab test. Yun nga
07:32lang, limang oras naman ang biyahe papunta roon.
07:36Yung mukol ko kasi, parang hindi nagikinig sa chemo. Yung katawan ko, surrender na.
07:43Nagsusurrender na. Pero yung chemo ko, hindi.
07:50Ang mga katulad ni Roseline, ang gustong tugunan ng Mobile Primary Care Facilities o MPCF na proyekto ng Department of
08:00Health o DOH.
08:02Mobile clinics ito o Hospital on Wheels.
08:06Ilapit ang mga pagamutan sa mga liblib na lugar.
08:10Pwede rito gawin ang iba't ibang mga medical procedure, gaya ng konsultasyon, lab tests, x-ray, ultrasound, at ina, ECG
08:19para sa puso.
08:20Sa pamamagitan ng mga mobile clinics, sa tulong ng lokal na pamahalaan, inaasahan natin na mapapalapit ang servisyong medikal sa
08:30mga lugar na matagal nang nangangailangan ng higit na atensyon.
08:34Ang mobile clinics, bahagi ng universal healthcare ng 2019 sa ilalim ni dating Pangulong Rodrigo Duterte.
08:44Naipamahagi ang mga mobile clinics sa ilalim ni Pangulong Bongbong Marcos.
08:49Noong 2024, ang inilaang pondo para sa 83 na mobile clinics, 830 million pesos o 10 million pesos kada unit
09:01o mobile clinic.
09:03Ang isa sa mga mobile clinic, ibinigay sa Sultan Kudarat, ang probinsya ni na Roseline.
09:09Nakapuesto ito ngayon sa kanilang kapitolyo.
09:12Itong mobile primary care facility po, galing po ito sa Department of Health, pero po binigay ito sa province ng
09:19Sultan Kudarat,
09:20but its operations po ay under po sa Sultan Kudarat Provincial Hospital and sa mobile hospital po ng Sultan Kudarat.
09:29Ito po yung mga equipments na nandito pa sa loob.
09:32Madilim lang po kasi kailangan ipaanda po yung generator bago po magkaroon ng ilaw dito sa loob.
09:38Ito po yung x-ray na kailangan po ng generator para po gumana.
09:42Ito po yung ECG, ultrasound, itong bus natin ay functional po ito.
09:47Ginagamit po natin ito dahil sumasama po ito sa ating mobile hospital.
09:52Pag chemotherapy naman ma'am, hindi pa provider kasi for ano yun mga tertiary na po isyon na mga center.
09:59Pero kung mga primary care lang, yung mga basic lang po, nandyan po sa ating primary care facilities.
10:05May mga scheduling din po si mobile hospital.
10:07Doon lang po kami sumasama po.
10:09Pero ang pagpunta natin doon, community po ang target natin.
10:12Kasi more nga tayo sa prevention, screening, management of mga chronic diseases.
10:18Depende po kasi sa needs ng community po.
10:20Meron kasi tayong mobile hospital.
10:23Nag-iikot po ito sa buong probinsya ng Sultan Kudarat.
10:26Inaugment po ni mobile primary care facility po ang mga services na binibigay po ni mobile hospital.
10:32Ang ina-workout, ma-improve din po yung health services dito para hindi na po lalabas yung patients pupunta sa
10:38ibang probinsya.
10:48Ang aming mobile hospital dito po is from the province po siya.
10:52Pansyonal naman po ma'am, yearly-yearly po nagkakandak po sila dito ang mga medical missions.
11:00Wala po kaming mobile na from the Department of Health.
11:03Yung province of Sultan Kudarat Mobile Hospital po ang lagi pong pumunta po dito sa amin.
11:09Sana ma-develop po yung hospital po dito, yung Sultan Kudarat District Hospital po namin.
11:16Para yung mga pasyente po namin hindi na ma-re-reper po sa labas.
11:20At saka kailangan po namin, ma'am, yung mga espesyalista na mga doktor po dito sa Bayan ng Liban.
11:26Ang ibinigay para sa Sultan Kudarat, kabilang sa listahan ng mga non-functional mobile clinic
11:33na ibinunyag ni dating DOH Undersecretary Dr. Gregorio Murillo Jr.
11:39Reports were also provided to the Office of Yusek Maestral and Yusek Murillo
11:44regarding the non-functional MPCF in Cotobato Province, Sultan Kudarat.
11:49Other provinces reported non-utilization of medical equipment due to no supplies of reagents
11:54and training of personnel who handles equipment.
11:58Isiniwalap ni Dr. Murillo sa isang sulat kay Pangulong Marcos
12:02ang sa tingin niya ay mga irregularidad sa pagbili ng mobile clinics.
12:07Findings in the report indicate that only 25% of the distributed MPCFs
12:12are functional or capable, highlighting a deeply concerning level of inefficiency,
12:17wasted resources, and unmet healthcare needs among the Filipino people.
12:21Meron di umanong pinaburang supplier!
12:24The Office of Undersecretary Murillo received an endorsed market study
12:28intends to modify the already submitted TOR by tailored-titted lock specification.
12:34With this, I was removed from my position for choosing to stand firm
12:41in advocating for an upgraded mobile primary care facility,
12:46one that genuinely complies with required standards
12:50and is capable of delivering safe and dignified health services to the Filipino people.
12:56Notwithstanding this development as of this writing,
12:59I no longer serve as Undersecretary.
13:03Sinubukan naming interviewin si Dr. Murillo pero hindi siya tumugon sa aming paanyaya.
13:09Pero dahil sa di umano irregularidad,
13:12sinampahan ng reklamo si DOH Secretary Teodoro Erbosa,
13:16Undersecretary Glenn Matthew Bagau at dalawa pang empleyado ng DOH.
13:21Isinusulong na rin na maimbestigahan ng kaso sa Kongreso.
13:26Sinubukan din naming kuna ng pahayag si Secretary Erbosa at mga nabanggit,
13:31pero hindi sila tumugon.
13:42We can't authenticate this document and more so comment on it
13:46as it is on its face, not marked as from DOH.
13:50Yan yung talaga naman kasing objective ng mobile clinic
13:53is ma-reach mo yung mga un-reach communities.
13:56Yung tinatawag natin na GIDA,
13:57yung Geographically Isolated and Disadvantaged Air,
14:00yan yung mga mas hirap na may access.
14:03Pati yung providers, hindi lang doktor eh,
14:06pati sa midwife, BHW, nurses, kulang-kulang din sila.
14:10Kasi nga, malayo eh.
14:12Kailangan mo palakasin yung mga nasa labas na facilities mo
14:16para hindi lahat pumupunta doon sa mga malalaking hospital.
14:20Pondo yan ang bayan na kakapaghinaya kung hindi magamit.
14:23Ang nararanasan ni Rosalyn at ni Junel sa Sultan Kudarat,
14:28papareho ng mga tigabayan ng Sagnay sa Camarines Sur.
14:32Katulad ng ama ni Rainel na si George,
14:35may sakit sa bato, atay, puso at baga.
14:39Kakadischarge lang ni George sa ospital nitong nakaraang linggo.
14:42Mayigit dalawang taon na po din kaming pabalik-balik sa ospital.
14:46Mahirap din po pag nagbubiyahe po kami,
14:48yung tiyan po ni Papa, naaalog po.
14:51Sumasakit po.
14:51Ang pinakamalapit pong ospital dito sa amin,
14:54doon po sa sentra sa Sangay.
14:55Kung pupuntahan pa po namin, siguro, oras po.
14:59Sobra po talagang hirap.
15:00Kahit hating gabi, umuulan o ano pa man,
15:03dinadala ko ng anak ko sa ospital
15:06para po usukan lamang.
15:08Umiiyak na lang ho.
15:11Sabi ko nga po eh,
15:14kunin na lang ako ni Lord.
15:16Para hindi na mahirapan.
15:19Binibigyan pa rin ako ng pagkakataon para dugtungan ang buhay.
15:24Sige, nilalabanan ko talaga ang sakit.
15:27Hindi ko siya uurungan hanggat kaya kong labanan siya.
15:31Pero muli raw itong nahirapang huminga.
15:34Pero dahil kapos sila sa pera,
15:36at hindi nila kayang isugod pa uli siya sa pinakamalapit na ospital,
15:42napilitan silang pumaraparaan na lang.
15:44Gamit ang lumang balde na binutasan sa ilalim, kalendaryo at bote na nagsisilbing connector,
15:52ginawan ni Nareniel ang kanilang ama ng improvised oxygen pack.
15:56Para may hangin na maihinga ang pasyente,
16:00itinapat nila ito sa electric fan.
16:03Nakatulong din.
16:04Okay na po ako.
16:06Naisipan na lang po gano'n na lang po yung gawin kasi walang-wala na po talaga.
16:10Ang inaasahan na lang po namin,
16:12doon na lang po sa trabaho po namin ni Tito,
16:14sa furniture po, kinakapas pa rin po.
16:17Nakahilata lang talaga dyan sa higaan,
16:20nakatutok ang clip fan.
16:22Iyan na lang nagsisilbi sa akin na oxygen.
16:25Iyan na talaga ang pumasok sa isip ko ma'am na
16:28gano'n na lang ang gawin ko para marugtungan yung kunting hininga ko.
16:35Ayon sa pamunuan ng Provincial Health Office,
16:38meron naman daw silang mga rumurondang mobile clinic.
16:41Kasama nito ng vanato is yung generator na nagpapantal sa kanya.
16:45Mas na-utilize sa mga malalayong lugar na may hina yung kurente.
16:55Kung mayroon saan ng mobile clinic dito,
16:58yung perang, halimbawa,
17:01sobra-sobra naman na pwedeng pambili ng gamo,
17:05nailalaan sana namin doon.
17:08Health is still a basic human, right?
17:10Kailangan lahat may access to good and quality health.
17:14You deserve better health care.
17:17Yung budget sana na para sa hospital,
17:21bigay talaga yung para sa hospital.
17:23Kasi alam mo naman natin na may budget ang health care.
17:29Ang maayos na serbisyong medikal,
17:32hindi dapat pribilehyo,
17:34kundi karapatan ng bawat Pilipino.
17:38Kapata.
17:39Ang katotohanan kasi sa mga liblib na lugar,
17:43nananatili itong krus na pasan ng marami.
17:47Napilit itinatawid ang buhay at kamatayan.
17:53Nadasmo, you know?
Comments