00:00Abantero ang tawag sa mga tulad ni Kuya Renato.
00:05Sila ang taga-tibag ng mga bato para makagawa ng tunnel.
00:12Hindi lahat ng batong matitibag mapapakinabangan.
00:17Kailangan pa nilang piliin sa mga batong ito kung alinang may bina o gold ore.
00:24Mga bato na kinakapitan daw ng ginto.
00:30Iipunin nila mga batong ito sa mga sako.
00:34Kuya ilang sako ang kailangan mo mabuo sa isang araw?
00:40Sampo.
00:42Sampong sako ang kailangan nila.
00:44Sampong bag, ten bags.
00:46Ten bags.
00:47Ang isang sako siguro inaabot sila ng mga less than one hour.
00:53Siguro mga 30 minutes, 45 minutes na paghuhukay.
01:00Para makabuo sila ng isang sako.
01:02Ang kota nila, sampong sako.
01:04Kaya inaabot sila dito ng otso oras sa ilalim ng panel.
01:14Habang nagtatrabaho si Kuya Renato,
01:17napansin kong marami ng sakong nakapaligid sa kanyang pwesto.
01:20Kung nakikita po ninyo dito, may mga sako-sako po dito ng bato.
01:27Yung mga sako-sako ng bato na yan,
01:30yan naman ang kukunin ng mga atrasero.
01:34Yung mga atrasero, kailangan matikas ang katawan nun
01:37kasi magbubuhat siya ng siguro mga ilang kilo ba itong isang sako na to.
01:42Yung bin yan eh.
01:45Mga yan, yung mga...
01:4615 kilos.
01:49Habang nagtitiktik kami sa ilalim,
01:52mano-mano namang kinakarga ng mga atrasero sa itaas ang mga sako ng bina.
01:59Nine pesos ang bayad sa bawat sakong kanilang mabubuhat.
02:03Sa ganitong trabaho, karaniwang nagsisimula ang mga minero.
02:14Katunayan, dati rin atrasero si Kuya Renato.
02:18Pero nang tumanda siya at natuto nang maghanap ng bina,
02:21naging abantero na siya.
02:24Mas malaki raw ang kita ng mga abantero.
02:27So sa isang araw po, magkano ang karaniwang po ninyong kinikita bilang abantero?
02:32Limang araw ko nag-abante.
02:35Kapira ako ng 7K.
02:417K, limang araw.
02:43Maganda ng kita.
02:45Tapos 15 days ko, nakasahad ako ng 16K.
02:49Oo.
02:50Saan niyo po ginagastos yung pera?
02:53Sa estudyante ko, kasi may graduating na ako ngayon.
02:57Graduating ng ano po?
02:58Sa college.
02:59Naku, congratulations!
03:02Sa mga anak ni Kuya Renato, dalawa na ang nakapagtapos ng pag-aaral.
03:07Pero hindi pa raw siya pwedeng tumigil.
03:12Dahil papasok na sa kolehyo ang kanyang paboritong bunso na si Cherry May.
03:17Si Cherry May ang bunsong babae sa pamilya Fado.
03:30Masipag.
03:33Mapagmahal.
03:33Siya ang madalas na gumagawa ng baon ng kanyang tatay Renato.
03:46So, simula nung pinanganak ka, si Papa mo nasa mina na talaga?
03:51Opo.
03:51Alam mo ang trabaho niya dito sa pag-mimina?
03:54Dati po, nung hindi pa ako sumasama sa kanya dito,
03:58wala akong masyadang alam kung anong ginagawa nila.
04:01Naku-curious po ako kung ano ang ginagawa nila sa loob.
04:06Past three years, naisipan ko na sumama sa kanila,
04:12mag-observe kung anong ginagawa nila dito.
04:16So, nung una mong nakita si Papa na nandun sa loob,
04:24anong naramdaman mo?
04:26Nag-aalala po ako, or nagigilty, ganun.
04:30Nagigilty ka?
04:32Ba't ka nagigilty?
04:35Wala, ba't ka naman nagigilty?
04:38Wala ka naman kasalanan.
04:41Akala ko kasi madali lang yung ginagawa nila dito.
04:44So, nung nakita ko na lang siya,
04:47ano, ang pawis niya.
04:49Ganun pala kahirap yung trabaho nila dito as minors.
04:54Tsaka yung mga pera na nakukuha nila,
04:58eh, dugot pawis pala yung source nila.
05:02So, nung nakita mo na ganun pala kahirap?
05:06Ano po, inisip ko na magtipid,
05:08magagamitin ko na lang yung pera pag kailangan ko.
05:14Simula noon,
05:19nagdesisyon si Cherime na tulungan ng ama
05:22sa pamamagitan ng pagiging unawera.
05:27Mula sa salitang hunaw na ang ibig sabihin hugasan,
05:32trabaho ng mga unawera na hugasan ang bawat isang bato
05:37para mas madaling makuha dito ang ginto.
05:40Hindi lahat ng nakukuha nila dun sa ilalim ng tunnel
05:44ay siguradong may ginto.
05:46So, yung siguradong may ginto,
05:48yun yung tinatawag nilang good ore katulad nito.
05:52Yung good ore na yan,
05:53paghahati-hatian yan ng lahat ng mga abantero.
05:57So, ang kota nila ay 180 bags
06:00para kumita sila.
06:02Ipoproseso nila yun,
06:04tapos paghahati-hatian nila
06:06kapag nakakuha na sila ng magandang ginto doon.
06:10Ngayon, yung ibang mga nakukuha nila,
06:15wala namang ginto
06:15or kaunti lang yung ginto.
06:18Yun yung pumupunta dito sa making kung tawagin nila.
06:20Ito yung kumbaga parang waste na ore na
06:25yung alam nila hindi masyadong mataas
06:28yung percentage ng gold.
06:29Pero, nagbabakasakali yung mga tao dito
06:32na baka meron pa silang makuha
06:33kahit na alikabok lang ng ginto.
06:38Limampung sako ng bato
06:39ang kailangang mahugasan ng grupo
06:41para kumita ang bawat isa sa kanila
06:45ng isang daang piso kada araw.
06:47Dinagawa ko po yun kasi sa pang-alawans ko sa school
06:52at may ibang babaya rin.
06:55So, for, ano na din,
06:56ng assistant for, ano, sa pag-aaral
06:59at saka tulong ko na rin sa papa ko
07:02kasi tatlo kami nag-aaral
07:05tapos sabay-sabay kami.
07:09Kamakailan, nagtapos ng senior high si Cherry May.
07:14College na siya ngayong pasukan.
07:17Minsan ba, Kuya, inisip mo mag-give-up na lang?
07:22Opo.
07:25So, inisip ko naman ba yung...
07:27...is dyan, dito eh.
07:30Cherry May.
07:30Cherry May.
07:31Sana, katapos sana,
07:33bago ako paghinto sa paghanap ng ginto.
07:36Brabang may lakas pa.
07:38Pag naisip mo ang mga anak mo,
07:42naglakas na ang loob mo.
07:44Opo.
07:45Ginagawa ko lang sila ng inspirasyon sa pagtrabaho.
07:49Sana makatapos si Cherry May.
07:53Ganun talaga,
07:54ang ating mga anak ang nagbibigay ng lakas sa atin.
07:58Para lumabang.
07:59Talaga na, Kuya, malakat na tayo.
08:03Walang madilim.
08:08Walang mahirap.
08:11Sa isang amang nagmimina
08:14ng pangarap.
08:24Maraming salamat sa pagtutok ninyo sa eyewitness, mga kapuso.
08:28Anong masasabi ninyo sa dokumentaryong ito?
08:31I-comment nyo na yan.
08:32Tapos, mag-subscribe na rin kayo
08:34sa GMA Public Affairs YouTube channel.
Comments